Category: Artikuj

Mendimet që kemi çdo ditë ndikojnë drejtpërdrejt në mënyrën se si ndihemi, si sillemi dhe si e perceptojmë veten dhe jetën tonë. Në periudha të vështira emocionale, veçanërisht gjatë ankthit ose depresionit, mendimet negative mund të bëhen më të shpeshta dhe më bindëse. Një ndër format e tyre janë mendimet e mungesës, të cilat na bëjnë të përqendrohemi te ajo që nuk kemi, te ajo që mendojmë se nuk mund ta arrijmë dhe te ajo që besojmë se do të na mungojë gjithmonë.

Mendime të tilla mund të ndikojnë në vetëbesim, marrëdhënie, karrierë dhe mënyrën se si e shohim të ardhmen. Kur përsëriten vazhdimisht, ato mund të krijojnë një cikël negativ emocional dhe të kontribuojnë në përkeqësimin e simptomave të depresionit.

Çfarë janë mendimet e mungesës?

Mendimet e mungesës janë mënyra të të menduarit në të cilat vëmendja përqendrohet kryesisht te ajo që na mungon. Mund të kemi ndjesinë se nuk kemi mjaftueshëm para, sukses, dashuri, bukuri, kohë, mundësi apo arritje.

Disa prej mendimeve më të zakonshme mund të jenë:

• “Nuk mund të jem i/e lumtur derisa të kem shumë para.”
• “Duhet të përditësoj shtëpinë time, sepse këtë po bëjnë të gjithë rreth meje.”
• “Unë kurrë nuk do të mund ta përballoj atë.”
• “Këtë karrierë e kam filluar shumë vonë në jetë. Askush nuk do të më punësojë.”
• “Të gjithë njerëzit e mirë janë të zënë. Unë kurrë nuk do të gjej dikë me të cilin të lidhem.”
• “Po plakem. Nga këtu e tutje gjithçka do të shkojë drejt tatëpjetës.”
• “Nuk jam i/e dashur. Nuk më do njeri.”
• “E kam pasur shumë më keq se njerëzit e tjerë dhe kjo është arsyeja pse nuk do t’i arrij kurrë moshatarët e mi.”

Në pamje të parë, këto mendime mund të duken si përfundime logjike. Megjithatë, një mendim nuk është domosdoshmërisht një fakt.

Mendimet automatike dhe lidhja e tyre me depresionin

Mendimet automatike janë mendime që shfaqen shpejt dhe shpesh pa një analizë të vetëdijshme. Ato mund të ndikohen nga përvojat e mëparshme, besimet personale, frikërat dhe gjendja emocionale.

Kur një person është në depresion, mendimet automatike mund të kenë një përmbajtje veçanërisht negative. Për shembull, një vështirësi në punë mund të interpretohet si “nuk jam i/e aftë”, një ndarje mund të kthehet në “askush nuk do të më dojë”, ndërsa një vështirësi financiare mund të shndërrohet në “nuk do të kem kurrë mundësi të përmirësohem”.

Këto përfundime mund të ndikojnë më tej në emocionet dhe sjelljen e personit. Nëse dikush beson se nuk mund të arrijë asgjë, mund të heqë dorë nga përpjekjet, të shmangë mundësitë ose të izolohet nga të tjerët. Kjo, nga ana tjetër, mund të përforcojë bindjen fillestare.

Kështu krijohet një cikël:

Mendim negativ → emocion negativ → sjellje shmangëse → më pak përvoja pozitive → forcim i mendimit negativ.

A janë gjithmonë të vërteta mendimet tona?

Një nga sfidat më të mëdha është se mendimet negative mund të duken shumë bindëse. Mendja mund të kërkojë prova që mbështesin një bindje dhe të neglizhojë informacionin që e kundërshton atë.

Për shembull, një person që mendon “nuk jam mjaftueshëm i/e suksesshëm/e” mund të përqendrohet vetëm te dështimet dhe të harrojë arritjet që ka pasur.

Prandaj, në psikoterapi është e rëndësishme të mësojmë të bëjmë dallimin midis mendimit, interpretimit dhe faktit.

Një pyetje e dobishme është:

“A është ky mendim i dobishëm për mua?”

Mund të pyesim gjithashtu:

• A më ndihmon ky mendim të arrij qëllimet e mia?
• A më afron me një jetë në përputhje me vlerat e mia?
• Apo më shkakton më shumë dhimbje?
• A po më shtyn përpara apo po më mban të bllokuar?
• Çfarë provash kam që ky mendim është plotësisht i vërtetë?
• A ekziston një mënyrë tjetër, më realiste, për ta parë situatën?

Qëllimi nuk është të zëvendësojmë çdo mendim negativ me një mendim artificialisht pozitiv. Qëllimi është të ndërtojmë një mënyrë më realiste, fleksibël dhe të dobishme të të menduarit.

Si ndikojnë mendimet e mungesës në vetëbesim?

Mendimet e vazhdueshme për atë që na mungon mund të dëmtojnë vetëvlerësimin. Kur një person vazhdimisht e krahason veten me të tjerët, mund të krijojë bindjen se është gjithmonë “pas” të tjerëve.

Rrjetet sociale dhe krahasimi me jetën e njerëzve të tjerë mund ta përforcojnë këtë ndjesi. Një person mund të shohë sukseset, udhëtimet, marrëdhëniet ose arritjet e të tjerëve dhe të krahasojë ato me vështirësitë që përjeton vetë.

Problemi është se krahasimi shpesh nuk është i barabartë. Ne shohim një pjesë të dukshme të jetës së dikujt tjetër, ndërsa përjetojmë të gjithë realitetin tonë, përfshirë pasiguritë dhe vështirësitë.

Me kalimin e kohës, mendimet e mungesës mund të krijojnë ndjesinë se “nuk jam mjaftueshëm”, pavarësisht asaj që personi ka arritur realisht.

Nga mendësia e mungesës drejt një këndvështrimi më të shëndetshëm

Një hap i rëndësishëm është të pranojmë ekzistencën e këtyre mendimeve pa i trajtuar ato automatikisht si të vërteta.

Mund të fillojmë duke identifikuar mendimin:

“Çfarë po i them vetes në këtë moment?”

Më pas mund të pyesim:

“Çfarë po ndiej dhe çfarë e shkaktoi këtë mendim?”

Hapi tjetër është riformulimi. Në vend të:

“Unë kurrë nuk do ta arrij këtë.”

mund të shqyrtojmë:

“Për momentin kjo më duket e vështirë, por mund të analizoj se cilat hapa janë realisht të mundshëm.”

Në vend të:

“Nuk më do njeri.”

mund të shqyrtojmë:

“Po përjetoj një ndjesi vetmie dhe refuzimi, por kjo nuk do të thotë se askush nuk më vlerëson apo nuk mund të krijoj marrëdhënie të shëndetshme.”

Ky ndryshim nuk e mohon dhimbjen. Përkundrazi, e vendos atë në një perspektivë më të ekuilibruar.

Kur është e nevojshme ndihma e psikologut?

Të gjithë njerëzit mund të kalojnë periudha trishtimi, pasigurie ose shqetësimi. Megjithatë, kur mendimet negative bëhen të vazhdueshme dhe ndikojnë në jetën e përditshme, marrëdhëniet, punën, gjumin, motivimin ose vetëvlerësimin, konsultimi me psikologun mund të jetë një hap i rëndësishëm.

Psikoterapia nuk është vetëm për situata ekstreme. Ajo mund të ndihmojë një person të kuptojë modelet e veta të të menduarit, të përpunojë emocionet dhe të zhvillojë strategji më të shëndetshme për përballimin e vështirësive.

Në rastet kur ekzistojnë simptoma të depresionit, ankthit ose probleme të tjera të shëndetit mendor, vlerësimi profesional është veçanërisht i rëndësishëm. Psikologu mund të ndihmojë në kuptimin e situatës dhe të përcaktojë se çfarë forme mbështetjeje psikologjike mund të jetë e përshtatshme.

Psikoterapia është një proces që mund ta ndihmojë pacientin të kuptojë më mirë veten dhe mënyrën se si mendimet, emocionet dhe sjelljet lidhen me njëra-tjetrën.

Të kërkosh ndihmë psikologjike nuk do të thotë se je i dobët apo se duhet t’i përballosh të gjitha vetëm. Përkundrazi, kërkimi i ndihmës mund të jetë pjesë e kujdesit ndaj shëndetit mendor.

Në Studio Psikologjike e Doktoreshë Sonila Hoxha në Tiranë, pacientët mund të kërkojnë mbështetje psikologjike për vështirësi emocionale, mendime negative, ankth, depresion, probleme në marrëdhënie dhe periudha të rëndësishme ndryshimi në jetë.

Qëllimi i punës psikologjike është të krijohet një hapësirë profesionale ku pacienti mund të flasë, të kuptojë më mirë përvojën e tij dhe të punojë gradualisht drejt ndryshimit.

Mendimet e mungesës mund të ndikojnë fuqishëm në mënyrën se si e shohim veten dhe të ardhmen. Kur mendimet si “nuk jam mjaftueshëm”, “nuk do ta arrij kurrë” ose “askush nuk më do” përsëriten, ato mund të ndikojnë në vetëbesim, motivim dhe mirëqenie emocionale.

Por një mendim nuk është gjithmonë një fakt.

Të mësojmë t’i identifikojmë, t’i sfidojmë dhe t’i riformulojmë mendimet automatike është një pjesë e rëndësishme e punës psikologjike. Nëse këto mendime janë të vazhdueshme ose shoqërohen me simptoma depresive, ankth, izolim apo vështirësi në funksionimin e përditshëm, konsultimi me një psikolog mund të ofrojë mbështetje konkrete.

Trajnoje mendjen tënde. Drejto jetën tënde. Është koha për të folur me psikologun.

Seanca live & online
Teams: studio.psikologjie
WhatsApp & Viber

info@studiopsikologjie.al

+355692642618

Përfundimi i një marrëdhënieje dashurie mund të jetë një nga përvojat më të vështira emocionalisht. Edhe kur ndarja është një vendim i menduar mirë, ajo mund të shoqërohet me trishtim, pasiguri, ankth, vetmi, zemërim, konfuzion dhe një ndjenjë të fortë humbjeje. Për disa njerëz, ditët dhe javët pas ndarjes mund të duken si një periudhë ku gjithçka ka ndryshuar dhe ku është e vështirë të gjendet një ritëm i ri në jetën e përditshme.

Shpesh, mënyra se si përpiqemi ta përballojmë një ndarje ndikohet nga mite dhe bindje që kemi dëgjuar gjatë gjithë jetës. Fraza të tilla si “duhet të jesh i fortë”, “mos e mendo më” ose “nëse nuk qan, do të thotë se e ke kaluar” mund të duken si këshilla të zakonshme, por nuk pasqyrojnë gjithmonë mënyrën se si funksionon përpunimi emocional i humbjes.

Në këtë artikull do të demaskojmë tre mite të zakonshme rreth përfundimit të një marrëdhënieje dhe do të shpjegojmë pse është e rëndësishme t’i jepni vetes kohën dhe hapësirën e nevojshme për të përpunuar atë që po përjetoni.

1.Dhimbja do të largohet më shpejt nëse e injorojmë

E gabuar.

Një nga reagimet më të zakonshme pas përfundimit të një marrëdhënieje është përpjekja për të mos menduar për atë që ka ndodhur. Disa njerëz përpiqen të vazhdojnë menjëherë jetën sikur asgjë nuk ka ndodhur, e mbajnë veten vazhdimisht të zënë ose shmangin çdo situatë që mund t’u rikujtojë marrëdhënien.

Edhe pse shpërqendrimi mund të jetë i dobishëm për periudha të shkurtra, injorimi i vazhdueshëm i dhimbjes emocionale nuk do të thotë se ajo po zhduket. Në shumë raste, përpjekja për të shtypur emocionet mund ta bëjë më të vështirë përpunimin e tyre.

Pas një ndarjeje mund të shfaqen pyetje të shumta: Çfarë ndodhi? A mund të ishte parandaluar? A bëra diçka gabim? Si do të jetë jeta ime tani? A do të mund të dashuroj përsëri?

Të gjitha këto mendime mund të jenë pjesë e procesit të përshtatjes ndaj humbjes.

Pranimi i dhimbjes nuk do të thotë të qëndroni përgjithmonë në të. Përkundrazi, të lejoni veten të kuptojë dhe të përjetojë emocionet mund t’ju ndihmojë gradualisht të krijoni kuptim rreth asaj që ka ndodhur dhe të ndërtoni një mënyrë të re për të vazhduar përpara.

2.Është e rëndësishme të jesh i fortë përballë humbjes

E gabuar.

Shoqëria shpesh na mëson se duhet të jemi të fortë, të mos dorëzohemi dhe të mos lejojmë që emocionet të na “mposhtin”. Por përballë përfundimit të një marrëdhënieje, të ndihesh i vetmuar, i frikësuar, i trishtuar ose i pasigurt është një reagim njerëzor dhe emocionalisht i kuptueshëm.

Të qash nuk do të thotë të jesh i dobët. Të pranosh se po vuan nuk është shenjë dështimi. Përkundrazi, aftësia për të identifikuar dhe shprehur emocionet është një pjesë e rëndësishme e mirëqenies psikologjike.

Secili person e përjeton ndarjen në mënyrën e vet. Disa njerëz kanë nevojë të flasin shumë për atë që ka ndodhur, ndërsa të tjerë kanë nevojë për qetësi dhe kohë për të reflektuar. Nuk ekziston një mënyrë e vetme “e duhur” për të përballuar një humbje emocionale.

Është e rëndësishme të mos e krahasoni procesin tuaj me atë të një personi tjetër. Fakti që dikush duket sikur e ka kapërcyer më shpejt një ndarje nuk do të thotë se ju duhet të ndiheni njësoj.

Forca psikologjike nuk nënkupton mungesën e emocioneve. Në shumë raste, ajo lidhet pikërisht me aftësinë për t’i përballuar emocionet, për t’i kuptuar ato dhe për të kërkuar ndihmë kur është e nevojshme.

3.Nëse nuk qan, do të thotë që nuk ndihesh keq

E gabuar.

Dhimbja emocionale nuk shprehet në të njëjtën mënyrë nga të gjithë.

Disa njerëz qajnë shpesh dhe e shprehin hapur trishtimin. Të tjerë mund të mos qajnë fare, edhe kur brenda tyre po përjetojnë një vuajtje të thellë. Mungesa e lotëve nuk është domosdoshmërisht tregues i mungesës së dhimbjes.

Ka persona që kanë vështirësi të identifikojnë ose të shprehin ndjenjat e tyre. Ata mund të vazhdojnë aktivitetet e përditshme, të punojnë, të komunikojnë me të tjerët dhe të duken emocionalisht të qetë, ndërkohë që përjetojnë një proces të vështirë të brendshëm.

Dhimbja mund të shfaqet edhe në forma të tjera: vështirësi në gjumë, mungesë përqendrimi, ndryshime të humorit, lodhje, humbje interesi, ankth, irritim ose tërheqje nga të tjerët.

Prandaj, nuk duhet të gjykojmë përjetimin emocional të një personi vetëm nga mënyra se si ai e shpreh atë jashtë.

Jepini vetes kohë për ta përpunuar ndarjen

Përfundimi i një marrëdhënieje nuk është thjesht ndryshimi i statusit të një raporti. Për shumë njerëz, ai nënkupton humbjen e një rutine, të planeve të përbashkëta, të një burimi mbështetjeje emocionale dhe të një pjese të rëndësishme të jetës së përditshme.

Pikërisht për këtë arsye, është e rëndësishme të mos i vendosni vetes një afat artificial për të “kapërcyer” ndarjen.

Jepini vetes kohën dhe hapësirën që ju nevojitet. Lejoni veten të ndiejë atë që po përjeton pa e minimizuar dhimbjen dhe pa u ndier në faj për emocionet tuaja.

Gjithashtu, është e dobishme të tregoni kujdes ndaj njerëzve që përpiqen ta minimizojnë vuajtjen tuaj me fraza si “harroje”, “ka plot të tjerë” ose “duhet të jesh i fortë”. Edhe pse këto fjalë mund të thuhen me qëllim të mirë, ato nuk e zëvendësojnë nevojën për të përpunuar realisht një humbje emocionale.

Kur mund të jetë e nevojshme ndihma e psikologut?

Jo çdo ndarje kërkon ndërhyrje psikologjike. Megjithatë, nëse vuajtja bëhet shumë e fortë, zgjat në kohë ose fillon të ndikojë ndjeshëm në jetën e përditshme, konsultimi me një psikolog mund të jetë një burim i rëndësishëm mbështetjeje.

Një psikolog mund ta ndihmojë pacientin të kuptojë emocionet që po përjeton, të identifikojë mendimet që e mbajnë të bllokuar në dhimbje dhe të zhvillojë mënyra më të shëndetshme për ta përballuar situatën.

Mbështetja psikologjike mund të jetë veçanërisht e dobishme kur përfundimi i marrëdhënies shoqërohet me ankth, stres të vazhdueshëm, simptoma depresive, sulme paniku, probleme me vetëvlerësimin ose vështirësi në marrëdhëniet e tjera personale.

Kërkimi i ndihmës psikologjike nuk do të thotë se personi nuk është mjaftueshëm i fortë për ta përballuar situatën. Përkundrazi, mund të jetë një hap i rëndësishëm drejt kuptimit të vetes dhe rikthimit gradual të ekuilibrit emocional.

Studio Psikologjike e Doktoreshe Sonila Hoxha ofron konsultë psikologjike për pacientët që po përballen me periudha të vështira emocionale dhe situata të ndryshme psikologjike.

Konsulta me psikologun mund të jetë një mundësi për të folur në një hapësirë profesionale dhe të sigurt rreth asaj që po përjetoni, për të kuptuar më mirë emocionet tuaja dhe për të identifikuar mënyra konkrete për të ecur përpara.

Mbështetja psikologjike mund të jetë e dobishme në raste të ankthit, stresit, depresionit, atakeve të panikut, problemeve personale, vështirësive në marrëdhëniet në çift, problemeve me fëmijët, çështjeve të karrierës, vetëvlerësimit dhe momenteve të vështira të jetës.

Konsultat ofrohen live në Tiranë dhe online, duke mundësuar që pacientët të zgjedhin formatin që u përshtatet më mirë.

Nëse po kaloni një ndarje ose një tjetër periudhë të vështirë emocionale, nuk është e nevojshme ta minimizoni atë që po ndieni. Çdo njeri ka ritmin e vet të përpunimit të humbjes. Të kërkosh ndihmë, të flasësh për atë që po përjeton dhe të lejosh veten të përpunojë emocionet janë hapa që mund të ndihmojnë në rikthimin gradual të ekuilibrit.

Është koha për të folur dhe për t’i dhënë hapësirë asaj që po përjetoni.

Si të përpunojmë plagët emocionale dhe të rifillojmë me veten

Shpesh dëgjojmë shprehjen: “Koha shëron çdo gjë”. Por a është vërtet koha ajo që shëron plagët emocionale?

Në realitet, koha në vetvete nuk është gjithmonë e mjaftueshme. Ajo që mund të sjellë ndryshimin është mënyra se si e përdorim atë kohë: çfarë kuptojmë nga përvojat tona, sa lejojmë veten të përballemi me emocionet, si kujdesemi për shëndetin mendor dhe nëse kërkojmë ndihmë profesionale kur dhimbja bëhet e vështirë për t’u përballuar.

Plagët emocionale nuk janë gjithmonë të dukshme. Ato mund të fshihen pas ankthit, pasigurisë, frikës nga refuzimi, vështirësive në marrëdhënie, nevojës së vazhdueshme për miratim ose një ndjenje të vazhdueshme se “nuk jemi mjaftueshëm”.

Në shumë raste, këto përvoja lidhen me ngjarje dhe marrëdhënie të hershme që kanë lënë gjurmë në mënyrën se si e shohim veten dhe të tjerët.

Plagët emocionale dhe ndikimi i tyre në jetën e të rriturit

Fëmijëria dhe adoleshenca janë periudha në të cilat formohen shumë prej bindjeve tona për veten, marrëdhëniet dhe botën që na rrethon. Përvojat e vështira të këtyre viteve nuk zhduken domosdoshmërisht vetëm sepse rritemi.

Një fëmijë që është ndier i gjykuar mund të rritet me frikën se do të gjykohet edhe si i rritur. Një adoleshent që ka përjetuar refuzim mund të bëhet një i rritur që kërkon vazhdimisht siguri në marrëdhëniet e tij. Dikush që është ndier i neglizhuar mund të ketë më vonë një nevojë të fortë për vëmendje dhe konfirmim.

Këto modele nuk janë gjithmonë të vetëdijshme. Për këtë arsye, ndonjëherë mund të pyesim veten:

“Pse reagoj kaq fort ndaj kësaj situate?”

“Pse kam kaq shumë frikë se do të më braktisin?”

“Pse ndihem vazhdimisht sikur duhet t’u dëshmoj të tjerëve vlerën time?”

“Pse një kritikë e vogël më prek kaq thellë?”

Përgjigjet mund të mos gjenden vetëm në situatën e momentit. Ato mund të lidhen me përvoja të hershme që ende ndikojnë në mënyrën se si përjetojmë marrëdhëniet dhe emocionet.

Frika nga gjykimi, refuzimi dhe braktisja

Një prej plagëve emocionale më të zakonshme është frika se nuk do të pranohemi ashtu siç jemi.

Frika nga gjykimi mund të na bëjë të kontrollojmë vazhdimisht mënyrën se si flasim, sillemi apo dukemi. Frika nga refuzimi mund të na shtyjë të shmangim situata ku mund të ekspozohemi emocionalisht. Ndërsa frika nga braktisja mund të ndikojë fuqishëm në marrëdhëniet romantike, familjare dhe shoqërore.

Në disa raste, një person mund të tolerojë marrëdhënie që nuk i bëjnë mirë vetëm sepse ideja e ndarjes është më e frikshme sesa vuajtja brenda marrëdhënies.

Frika nga të qenit i zëvendësuar, nga zhgënjimi apo nga mosmiratimi mund të krijojë një gjendje të vazhdueshme tensioni emocional.

Kur këto frikëra përsëriten, ato mund të ndikojnë në vetëvlerësim, vendimmarrje dhe aftësinë për të krijuar marrëdhënie të shëndetshme.

Kur frika e dështimit bëhet pengesë

Dështimi është pjesë e jetës. Megjithatë, për disa njerëz, një gabim nuk përjetohet thjesht si një përvojë nga e cila mund të mësojnë, por si një konfirmim se nuk janë të aftë ose nuk vlejnë mjaftueshëm.

Frika nga dështimi ekonomik, profesional apo personal mund të krijojë ankth dhe perfeksionizëm.

Në vend që të mendojmë “Mund të provoj dhe të mësoj”, mendimi mund të bëhet “Nëse dështoj, kjo do të thotë se nuk jam i aftë”.

Ky ndryshim duket i vogël, por ka një ndikim të madh në shëndetin mendor. Kur vlera personale lidhet vetëm me arritjet, çdo pengesë mund të përjetohet si kërcënim ndaj identitetit.

Psikoterapia mund të ndihmojë në identifikimin dhe kuptimin e këtyre modeleve të mendimit, duke krijuar hapësirë për një marrëdhënie më të shëndetshme me veten, gabimet dhe pritshmëritë.

Dhimbjet e vjetra nuk zhduken gjithmonë duke i shmangur

Ka dhimbje emocionale që mund të jenë të vjetra dhe të thella. Për disa prej tyre, shërimi nuk nënkupton domosdoshmërisht fshirjen e plotë të kujtimit apo të përvojës.

Shërimi emocional mund të nënkuptojë që ajo përvojë të mos ketë më të njëjtin kontroll mbi jetën tonë.

Një kujtim mund të mbetet, por mënyra se si e përjetojmë atë mund të ndryshojë.

Një plagë mund të jetë pjesë e historisë sonë, pa qenë më përcaktuese për të ardhmen tonë.

Për këtë arsye, ndërgjegjësimi është një hap i rëndësishëm. Kur fillojmë të kuptojmë se nga vijnë reagimet tona, pse përsërisim disa modele dhe cilat janë nevojat emocionale që fshihen pas tyre, krijohet mundësia për ndryshim.

Marrëdhëniet e të rriturve dhe përsëritja e modeleve emocionale

Marrëdhëniet tona shpesh bëhen një pasqyrë e botës sonë të brendshme.

Pa e kuptuar, mund të kërkojmë te partneri, familja apo njerëzit e afërt atë siguri që na ka munguar më herët. Mund të reagojmë ndaj një distance të vogël sikur ajo të jetë një braktisje e madhe. Mund të interpretojmë një kritikë si refuzim ose një konflikt si shenjë se marrëdhënia po përfundon.

Kjo nuk do të thotë se çdo vështirësi në marrëdhënie ka origjinë në fëmijëri. Por përvojat e hershme mund të ndikojnë në mënyrën se si ndërtojmë lidhjet, vendosim kufij dhe përballojmë konfliktet.

Të kuptuarit e këtyre modeleve mund të na ndihmojë të mos reagojmë automatikisht, por të zgjedhim mënyrën se si duam të sillemi.

Shtatori si një mundësi për të rifilluar

Shtatori shpesh perceptohet si një muaj i fillimeve të reja.

Pas muajve të verës, pushimeve, ndryshimit të rutinës dhe një ritmi ndoshta më të qetë, rikthehemi gradualisht te puna, shkolla, përgjegjësitë dhe angazhimet e përditshme.

Por rifillimi nuk duhet të nënkuptojë vetëm organizimin e detyrave.

Mund të jetë edhe një mundësi për t’u rikthyer te vetja.

Pas një periudhe pushimi, mund të pyesim veten:

Çfarë më bën mirë?

Çfarë më lodh emocionalisht?

Cilat marrëdhënie më japin siguri?

Cilat situata vazhdojnë të më shkaktojnë ankth?

Çfarë dua të ndryshoj në mënyrën se si sillem me veten?

Këto pyetje mund të jenë një pikënisje për një proces më të thellë vetëkuptimi.

Nga “duhet të bëj” te “do të doja të bëja”

Jeta e përditshme shpesh mbushet me “duhet”.

Duhet të punoj. Duhet të arrij. Duhet të jem i fortë. Duhet të kujdesem për të gjithë. Duhet të mos gaboj. Duhet të jem gjithmonë produktiv.

Por një jetë e ndërtuar vetëm mbi “duhet” mund të na largojë nga nevojat dhe dëshirat tona reale.

Prandaj, një hap i rëndësishëm drejt mirëqenies emocionale mund të jetë të pyesim veten jo vetëm “Çfarë duhet të bëj?”, por edhe “Çfarë do të doja të bëja?”.

Ky ndryshim nuk është egoizëm. Është një mënyrë për të dëgjuar veten.

Të kujdesesh për shëndetin mendor do të thotë gjithashtu të njohësh kufijtë, të respektosh nevojat emocionale dhe të krijosh hapësirë për pushim, marrëdhënie të shëndetshme dhe aktivitete që kanë kuptim personal.

Psikoterapia hap i parë  drejt ndërgjegjësimit dhe ndryshimit

Të kërkosh ndihmë psikologjike nuk do të thotë se je i dobët. Përkundrazi, mund të jetë një shenjë se po i kushton rëndësi mirëqenies tënde emocionale.

Në psikoterapi, pacienti mund të ketë një hapësirë profesionale dhe të sigurt ku mund të flasë për emocionet, marrëdhëniet, frikërat, konfliktet dhe përvojat që e shqetësojnë.

Procesi terapeutik mund të ndihmojë në identifikimin e modeleve të përsëritura, në kuptimin e emocioneve dhe në zhvillimin e mënyrave më funksionale për t’i përballuar vështirësitë.

Nuk ekziston një afat universal për shërimin emocional. Çdo pacient ka historinë, ritmin dhe nevojat e veta.

Prandaj, pyetja nuk është thjesht “Sa kohë do të më duhet të ndihem më mirë?”.

Një pyetje më e rëndësishme mund të jetë:

“Çfarë po bëj gjatë kësaj kohe për t’u kuptuar dhe për t’u kujdesur për veten?”

Një fillim i ri mund të nisë nga brenda

Koha mund të kalojë, por ndryshimi emocional kërkon më shumë se kalimin e ditëve dhe viteve.

Kërkon vëmendje, ndërgjegjësim, kujdes dhe, kur është e nevojshme, mbështetje profesionale.

Plagët e së kaluarës nuk kanë pse të përcaktojnë marrëdhëniet tona të së ardhmes. Frika nga refuzimi nuk ka pse të vendosë se kë lejojmë pranë vetes. Dështimi nuk ka pse të përcaktojë vlerën tonë. Dhe një përvojë e dhimbshme nuk ka pse të jetë fundi i historisë.

Ndonjëherë, shërimi fillon kur ndalojmë së luftuari me atë që ndiejmë dhe fillojmë ta kuptojmë.

Shtatori mund të jetë një kujtesë për të rifilluar. Jo vetëm me punën, shkollën apo rutinën, por para së gjithash me veten.

Sepse nuk është thjesht koha që shëron.

Është ajo që bëjmë gjatë asaj kohe.

Studio Psikologjike ofron një hapësirë profesionale për pacientët që dëshirojnë të kuptojnë më mirë botën e tyre emocionale, të përballojnë vështirësitë psikologjike dhe të punojnë drejt një mirëqenieje më të qëndrueshme mendore.

Seanca live & online
Teams: studio.psikologjie
WhatsApp & Viber

info@studiopsikologjie.al

+355692642618

Marrëdhënia mes psikologjisë, trupit dhe vetëvlerësimit

Marrëdhënia që kemi me trupin tonë është shumë më komplekse sesa mënyra se si dukemi në pasqyrë. Perceptimi i trupit lidhet ngushtë me mënyrën se si ndihemi me veten, me nivelin e vetëvlerësimit, me sigurinë e brendshme dhe me mënyrën se si përjetojmë marrëdhëniet me të tjerët. Pikërisht për këtë arsye, kujdesi për trupin nuk duhet të ndahet nga kujdesi për shëndetin mendor.

Në një shoqëri ku pamja e jashtme merr gjithnjë e më shumë vëmendje, është e lehtë të krijohet bindja se bukuria, forma fizike apo përsosmëria trupore përcaktojnë vlerën e një personi. Por një trup i shëndetshëm nuk nënkupton domosdoshmërisht një mendje të qetë dhe një pamje e jashtme e kuruar nuk mund të zëvendësojë sigurinë emocionale, vetëbesimin dhe mirëqenien psikologjike.

Në Studio Psikologjike e Doktoreshe Sonila Hoxha në Tiranë, vëmendja ndaj shëndetit mendor lidhet edhe me mënyrën se si pacienti e percepton dhe e përjeton veten.

Si ndikon mendja në mënyrën se si perceptojmë trupin?

Mënyra se si e shohim trupin tonë nuk është gjithmonë një pasqyrim objektiv i realitetit. Mendimet, emocionet, përvojat e kaluara dhe marrëdhëniet me të tjerët ndikojnë drejtpërdrejt në perceptimin që kemi për veten.

Një person mund të ketë një pamje krejt normale dhe të shëndetshme, por të fokusohet vazhdimisht te një detaj i vogël që e konsideron si “defekt”. Ky përqendrim mund të ushqehet nga autokritika e tepruar, pasiguria, krahasimi me të tjerët ose frika se nuk përputhet me standardet e vendosura nga shoqëria.

Në këto raste, problemi nuk qëndron domosdoshmërisht te trupi, por te mënyra se si mendja e interpreton atë.

Kur mendimet negative përsëriten vazhdimisht, ato mund të ndikojnë në vetëvlerësim dhe në mënyrën se si pacienti sillet në jetën e përditshme. Mund të shfaqet nevoja për të kontrolluar vazhdimisht pamjen në pasqyrë, krahasimi i vazhdueshëm me persona të tjerë, shmangia e situatave sociale ose një pakënaqësi e vazhdueshme me trupin.

Kur kujdesi për trupin kthehet në obsesion?

Të kujdesesh për trupin është një zgjedhje e shëndetshme. Aktiviteti fizik, ushqyerja e ekuilibruar, gjumi dhe kujdesi personal janë pjesë të rëndësishme të një jete të shëndetshme.

Problemi shfaqet kur kujdesi për trupin shndërrohet në një kërkim të pandalshëm për përsosmëri.

Kur një person nuk ndihet kurrë mjaftueshëm mirë me pamjen e tij, kur ushtrimi fizik bëhet një detyrim dhe jo një aktivitet që sjell mirëqenie, ose kur ushqimi dhe pesha shoqërohen vazhdimisht me faj dhe ankth, është e rëndësishme të merret në konsideratë edhe dimensioni psikologjik.

Përsosmëria fizike është një objektiv që shpesh nuk mund të arrihet, sepse standardet ndryshojnë vazhdimisht. Ndjekja obsesive e një imazhi ideal mund të konsumojë energji emocionale dhe të dëmtojë marrëdhënien që një person ka me veten.

Prandaj, qëllimi nuk duhet të jetë të luftojmë trupin tonë, por të ndërtojmë një marrëdhënie më të shëndetshme me të.

Në jetën e përditshme, pamja e jashtme është vetëm një pjesë e identitetit të një personi. Ajo që përcakton vlerën e një individi shkon shumë më thellë.

Një dhuratë nuk vlerësohet vetëm nga paketimi i saj. Një libër nuk përcaktohet nga kopertina, por nga përmbajtja që mbart. Në të njëjtën mënyrë, një person nuk mund të vlerësohet vetëm përmes pamjes së jashtme.

Aftësitë, karakteri, inteligjenca, empatia, kreativiteti, motivimi, marrëdhëniet njerëzore dhe mënyra se si përballemi me vështirësitë janë pjesë e asaj që na përcakton.

Ndonjëherë mund të jemi si një poezi e bukur dhe të shqetësohemi vetëm sepse “boja” e një pjese të jashtme nuk është perfekte.

Kjo është arsyeja pse është e rëndësishme të zhvendosim vëmendjen nga ajo që mendojmë se na mungon drejt burimeve të brendshme që tashmë zotërojmë.

Vetëvlerësimi fillon nga brenda

Vetëvlerësimi është një komponent i rëndësishëm i shëndetit psikologjik. Ai lidhet me mënyrën se si një person e vlerëson veten, aftësitë e tij dhe të drejtën për të qenë i respektuar dhe i pranuar.

Një person me vetëvlerësim të qëndrueshëm nuk ka nevojë të jetë perfekt për të ndier se ka vlerë.

Puna psikologjike mund të ndihmojë pacientin të identifikojë mendimet negative dhe kritike ndaj vetes, të kuptojë nga vijnë ato dhe të ndërtojë mënyra më të shëndetshme të të menduarit.

Në vend që mendimi të jetë “Nuk jam mjaftueshëm i/e bukur”, mund të fillojë të ndërtohet një perceptim më realist: “Pamja ime është vetëm një pjesë e imja dhe nuk përcakton vlerën time”.

Ky ndryshim mund të duket i vogël, por në psikoterapi puna e vazhdueshme me mendimet dhe emocionet mund të sjellë ndryshime të rëndësishme në mënyrën se si pacienti e përjeton veten.

Trupi është pjesë e mirëqenies, jo i gjithë identiteti

Të duash trupin tënd nuk do të thotë të mos dëshirosh të kujdesesh për të. Përkundrazi, kujdesi për trupin është një formë respekti ndaj vetes.

Aktiviteti fizik për shëndetin, ushqyerja e mirë dhe një mënyrë jetese e ekuilibruar janë zgjedhje pozitive. Por këto duhet të shoqërohen me një marrëdhënie të shëndetshme psikologjike me trupin.

Kur trupi trajtohet si një projekt që duhet korrigjuar vazhdimisht, rrezikohet humbja e ekuilibrit. Kur çdo pasqyrë bëhet një mundësi për të gjetur një “defekt”, kur çdo kilogram përcakton humorin e ditës dhe kur pamja bëhet kriteri kryesor për të vlerësuar veten, mund të jetë koha për të kërkuar ndihmë profesionale.

Në këtë kuptim, trupi mund të shihet si “zarfi” i shpirtit: i rëndësishëm, për t’u mbrojtur dhe për t’u mirëmbajtur, por jo i vetmi element që përcakton atë që jemi.

Kur është koha për të folur me psikologun?

Jo çdo vështirësi psikologjike duhet të presë derisa të bëhet e rëndë. Kërkimi i ndihmës nga psikologu mund të jetë një hap i rëndësishëm edhe kur pacienti thjesht ndien se nuk po arrin të përballojë i vetëm një situatë.

Konsultimi psikologjik mund të jetë veçanërisht i dobishëm kur shqetësimet për pamjen fizike shoqërohen me:

• vetëkritikë të vazhdueshme;
• pasiguri dhe mungesë vetëbesimi;
• krahasim të vazhdueshëm me të tjerët;
• ankth rreth pamjes së jashtme;
• shmangie të situatave sociale;
• mendime të përsëritura negative për trupin;
• nevojë të vazhdueshme për kontroll të pamjes;
• vështirësi në marrëdhëniet me të tjerët;
• ndjenjë të vazhdueshme të pamjaftueshmërisë.

Psikologu mund të ndihmojë në kuptimin e këtyre shqetësimeve dhe në ndërtimin e strategjive më të shëndetshme për përballimin e tyre.

Psikoterapia është për këdo që po kalon një periudhë të vështirë

Psikoterapia nuk është vetëm për njerëzit që përballen me probleme të rënda psikologjike. Jeta sjell periudha të vështira për të gjithë. Mund të ketë momente kur emocionet bëhen të vështira për t’u menaxhuar, marrëdhëniet krijojnë pasiguri ose mendimet negative fillojnë të ndikojnë në cilësinë e jetës.

Të kërkosh ndihmë psikologjike nuk do të thotë se je i dobët. Do të thotë se po i kushton rëndësi shëndetit tënd mendor.

Në Studio Psikologjike e Doktoreshe Sonila Hoxha në Tiranë, konsultimi psikologjik synon të krijojë një hapësirë profesionale ku pacienti mund të flasë, të kuptojë më mirë veten dhe të punojë mbi vështirësitë që po përjeton.

Shëndeti nuk është vetëm mungesa e sëmundjes fizike. Është edhe aftësia për të pasur një marrëdhënie të ekuilibruar me veten, trupin, emocionet dhe jetën.

Trajno mendjen për të drejtuar jetën. Kujdesu për trupin, por mos lejo që pamja e jashtme të përcaktojë vlerën tënde. Nëse po përjeton shqetësime që nuk po arrin t’i zgjidhësh vetëm, konsultimi me një psikolog mund të jetë një hap i rëndësishëm drejt mirëqenies psikologjike.

Seanca live & online
Teams: studio.psikologjie
WhatsApp & Viber

info@studiopsikologjie.al

+355692642618

Si të kujdesemi për shëndetin mendor dhe të nisim ndryshimin nga vetja

Shtatori shpesh shihet si muaji i fillimeve të reja. Pas një periudhe pushimesh, ndryshimit të ritmit dhe reflektimit mbi muajt që kanë kaluar, rikthehemi te rutina, puna, shkolla, familja dhe përgjegjësitë e përditshme. Për shumë njerëz, kjo periudhë mund të jetë një mundësi për të ndaluar për pak çaste, për të parë se ku ndodhen emocionalisht dhe për të menduar se çfarë duan të ndryshojnë në jetën e tyre.

Por çdo ndryshim i qëndrueshëm nis nga vetja.

Të ndryshosh nuk do të thotë të harrosh të kaluarën, të mohosh vështirësitë apo të pretendosh se gjithçka është në rregull. Përkundrazi, ndryshimi fillon kur mësojmë të kuptojmë atë që kemi përjetuar, të marrim prej saj atë që na shërben dhe të lëmë pas atë që vazhdon të na rëndojë.

Në këtë proces, kujdesi për shëndetin mendor është po aq i rëndësishëm sa kujdesi për shëndetin fizik.

E kaluara, e tashmja dhe e ardhmja: tre dimensione të rëndësishme të jetës

Secili prej nesh mbart një histori personale. Përvojat e fëmijërisë, marrëdhëniet, humbjet, sukseset, zhgënjimet, vendimet dhe periudhat e vështira kanë ndikuar në mënyrën se si mendojmë dhe reagojmë sot.

E kaluara nuk mund të ndryshohet, por mënyra se si e kuptojmë dhe e përpunojmë atë mund të ndryshojë.

Ka përvoja që na kanë mësuar, na kanë forcuar dhe na kanë ndihmuar të kuptojmë më mirë veten. Por ka edhe përvoja që mund të vazhdojnë të ndikojnë në jetën tonë përmes frikës, pasigurisë, ankthit, ndjenjës së fajit apo mungesës së vetëvlerësimit.

Prandaj është e rëndësishme të mësojmë të dallojmë se çfarë duhet të marrim me vete dhe çfarë duhet të përpunojmë e të lëmë pas.

Një nga qëllimet e psikoterapisë është pikërisht të ndihmojë pacientin të kuptojë më mirë mendimet, emocionet dhe modelet e sjelljes që ndikojnë në jetën e tij.

Mos e lini të ardhmen vetëm në ëndrra

Të gjithë kemi dëshira dhe synime. Për disa mund të jenë ndryshime të mëdha në jetë, ndërsa për të tjerë mund të jenë hapa të vegjël: të ndihen më të qetë, të vendosin kufij më të shëndetshëm, të përmirësojnë një marrëdhënie, të fitojnë më shumë siguri në vetvete ose të përballojnë një frikë që i ka kufizuar për një kohë të gjatë.

Ëndrrat nuk duhet të mbeten vetëm ide.

Megjithatë, shpesh ajo që na pengon të ecim përpara nuk është mungesa e dëshirës, por ankthi, frika nga dështimi, mendimet negative ose bindjet kufizuese që kemi krijuar për veten.

Në këto raste, një konsultë psikologjike mund të jetë një hap i rëndësishëm për të kuptuar se çfarë po na pengon dhe si mund të ndërtojmë mënyra më të shëndetshme për ta përballuar atë.

Fuqia e ndryshimit ndodhet në të tashmen

E kaluara na ka formuar dhe e ardhmja na orienton, por ndryshimi ndodh në të tashmen.

Të qëndrosh në të tashmen do të thotë të jesh i vetëdijshëm për atë që po përjeton sot. Çfarë po mendon? Çfarë po ndien? Çfarë po të shqetëson? Çfarë po shmang? Çfarë do të ndryshoje nëse do të ndiheshe më i sigurt?

Këto pyetje mund të duken të thjeshta, por shpesh përgjigjet e tyre kërkojnë reflektim të thellë.

Kur një person përjeton stres, ankth ose shqetësim të vazhdueshëm, mund të jetë e vështirë të shohë qartë situatën dhe të gjejë vetë një zgjidhje. Mendimet mund të përqendrohen vazhdimisht te e kaluara ose te skenarët e mundshëm të së ardhmes.

Psikologu mund të ndihmojë pacientin të krijojë një hapësirë ku këto mendime dhe emocione mund të shprehen, kuptohen dhe trajtohen në mënyrë profesionale.

Kur shqetësimi fillon të ndikojë në jetën e përditshme

Të gjithë kalojmë periudha të vështira. Askush nuk është gjithmonë i qetë, i fortë apo i sigurt përballë çdo situate.

Kërkimi i ndihmës psikologjike nuk është shenjë dobësie. Përkundrazi, është një mënyrë për të marrë mbështetje profesionale në një moment kur situata është bërë e vështirë për t’u përballuar vetëm.

Një konsultë me psikologun mund të jetë e dobishme në raste të ndryshme, duke përfshirë ankthin, stresin, depresionin, ataket e panikut, problemet personale, vështirësitë në marrëdhënie, problemet me fëmijët, vështirësitë në çift, çështjet e karrierës dhe mungesën e vetërespektit.

Në disa raste, shqetësimi mund të shfaqet përmes mendimeve të vazhdueshme, vështirësive në gjumë, irritimit, lodhjes emocionale, pasigurisë ose ndjesisë se personi nuk po arrin më të menaxhojë situatat e zakonshme të jetës.

Një vlerësim profesional mund të ndihmojë në identifikimin e burimit të vështirësisë dhe në përcaktimin e mënyrës më të përshtatshme të mbështetjes psikologjike.

Psikoterapia është për këdo që ka nevojë për ndihmë

Ekziston ende ideja se psikoterapia është vetëm për persona që përballen me probleme shumë të rënda psikologjike. Në realitet, psikoterapia mund të jetë një proces i dobishëm për shumë njerëz dhe në faza të ndryshme të jetës.

Një pacient mund t’i drejtohet psikologut kur po përballet me një situatë konkrete, një periudhë të vështirë emocionale, një ndryshim të rëndësishëm në jetë ose kur dëshiron të kuptojë më mirë veten dhe mënyrën se si funksionojnë marrëdhëniet e tij.

Psikoterapia krijon një hapësirë profesionale ku pacienti mund të flasë hapur për shqetësimet e tij dhe të punojë për të zhvilluar mënyra më të shëndetshme të përballimit.

Qëllimi nuk është përsosmëria. Qëllimi është mirëqenia psikologjike, vetëkuptimi dhe aftësia për të përballuar më mirë sfidat e jetës.

Ndryshimi nis me një hap

Shpesh presim momentin ideal për të ndryshuar. Presim të kemi më shumë kohë, më pak stres, më shumë siguri ose që problemet të zgjidhen vetë.

Por ndryshimi zakonisht nuk fillon kur gjithçka bëhet perfekte. Fillon kur vendosim të bëjmë një hap.

Ky hap mund të jetë një reflektim personal, një bisedë me një person të besuar ose një konsultë me psikologun.

Nëse ankthi, stresi, trishtimi, pasiguria ose një problem personal po ndikojnë në jetën tuaj, nuk është e nevojshme ta përballoni gjithçka vetëm. Kërkimi i ndihmës profesionale mund të jetë pjesë e rëndësishme e procesit të ndryshimit.

Studio Psikologjike e Doktoreshë Sonila Hoxha në Tiranë ofron konsultë psikologjike dhe psikoterapi për pacientë që përballen me vështirësi të ndryshme emocionale dhe personale. Konsultat ofrohen live dhe online, duke krijuar mundësi për të marrë mbështetje psikologjike në mënyrën që i përshtatet më mirë pacientit.

Shtatori mund të jetë një fillim i ri, por nuk është e nevojshme të presim shtatorin për të filluar të kujdesemi për veten.

E kaluara mund të na mësojë. E ardhmja mund të na frymëzojë. Por fuqia për të ndërmarrë një ndryshim ndodhet te ajo që bëjmë sot.

Nëse po përjetoni shqetësim, ankth, stres, depresion, vështirësi personale ose një periudhë të vështirë, drejtojuni psikologut. Të kërkosh ndihmë është një hap drejt kujdesit për veten dhe drejt një jete më të ekuilibruar.

Seanca live & online
Teams: studio.psikologjie
WhatsApp & Viber

info@studiopsikologjie.al

+355692642618

Ka ditë kur gjithçka duket gri dhe e rëndë. Ditë kur mendja është e konfuzuar, e mbushur me mendime që përsëriten, kujtime që rikthehen dhe pyetje për të cilat nuk kemi ende përgjigje. Ndonjëherë mund të ndihemi sikur kemi mbetur pas, sikur e kemi lënë veten pas dore, ose sikur brenda nesh jetojnë ende “fantazma” të së shkuarës me të cilat nuk ndihemi gati të përballemi.

Në momente të tjera, mendja mund të jetë disi më e qartë dhe më e ndriçuar. Mund të fillojmë të shohim mundësi të reja, të mbushemi me ide, të ndiejmë frymëzim dhe të rikthejmë gradualisht shpresën. Por edhe atëherë, ankthi mund të jetë i pranishëm. Mund të kemi frikë nga e ardhmja, nga ndryshimi, nga dështimi ose, paradoksalisht, edhe nga vetë qetësia.

Pyetja “Si është truri juaj?” nuk ka një përgjigje të vetme. Mendja jonë nuk është statike. Ajo ndryshon në varësi të përvojave, marrëdhënieve, stresit, kujtimeve, mënyrës se si flasim me veten dhe mbështetjes që marrim gjatë periudhave të vështira.

• Kur gjithçka ndihet gri dhe e rëndë

Ndoshta kohët e fundit gjithçka ju duket më e vështirë. Edhe aktivitetet që dikur ju sillnin kënaqësi mund të kërkojnë shumë energji. Mund të ndiheni të rraskapitur, të lodhur emocionalisht dhe mendërisht, sikur truri juaj ka nevojë të pushojë dhe të gjejë sërish gëzimin.

Lodhja mendore nuk është gjithmonë e dukshme për të tjerët. Një person mund të vazhdojë të shkojë në punë, të kujdeset për familjen, të përmbushë detyrimet e përditshme dhe, megjithatë, të ndihet i konsumuar nga brenda.

Shpesh përpiqemi ta luftojmë këtë gjendje duke i thënë vetes se duhet të jemi më të fortë, më produktivë ose më pozitivë. Por ndonjëherë problemi nuk është mungesa e forcës. Problemi mund të jetë fakti se kemi mbajtur shumë gjatë një peshë që nuk duhej ta mbanim vetëm.

Të ndalosh dhe të pyesësh veten se çfarë po ndodh brenda teje nuk është dobësi. Është një formë e rëndësishme e vetëdijes dhe kujdesit për shëndetin mendor.

• Mendja që të sulmon nga brenda

Një nga përvojat më të vështira është kur njeriu fillon “ta rrahë veten nga brenda”. Vetëkritika mund të marrë shumë forma:

“Pse nuk e bëra më mirë?”

“Pse jam kështu?”

“Nuk jam mjaftueshëm i/e mirë.”

“Do të dështoj përsëri.”

“Nuk duhet të ndihem kështu.”

Kur këto mendime përsëriten vazhdimisht, ato mund të fillojnë të ndikojnë në mënyrën se si e shohim veten, të ardhmen dhe marrëdhëniet tona. Një mendim nuk është domosdoshmërisht një fakt, por kur e dëgjojmë vazhdimisht, mund të fillojmë ta besojmë si të tillë.

Këtu hyn rëndësia e punës psikologjike: të mësojmë të dallojmë midis asaj që po mendojmë dhe asaj që është realisht e vërtetë. Nuk mund t’i kontrollojmë gjithmonë mendimet që shfaqen, por mund të mësojmë të ndryshojmë marrëdhënien që kemi me to.

• Pse mendja fokusohet kaq shpesh te negativja?

Truri i njeriut ka një prirje të natyrshme për t’i kushtuar vëmendje informacioneve negative ose kërcënuese. Ky fenomen lidhet me mënyrën se si jemi zhvilluar për të identifikuar rreziqet dhe për të mbrojtur veten.

Në të kaluarën, vëmendja ndaj rrezikut ishte thelbësore për mbijetesën. Sot, megjithatë, “rreziku” nuk është gjithmonë fizik. Një kritikë, një gabim, një pasiguri financiare, një konflikt në marrëdhënie ose një kujtim i dhimbshëm mund të aktivizojnë reagime të forta emocionale.

Kjo do të thotë se ndonjëherë mund të kujtojmë më gjatë një koment negativ sesa dhjetë komplimente. Mund të fokusohemi tek ajo që mund të shkojë keq, ndërsa mundësitë pozitive i konsiderojmë më pak.

Të kuptuarit e kësaj prirjeje është i rëndësishëm, sepse na ndihmon të mos identifikohemi plotësisht me mendimet tona. Vetëm sepse mendja ju thotë se diçka do të shkojë keq, nuk do të thotë se kjo është e ardhmja juaj.

• Kur mendja është e turbulluar, por ende ka shpresë

Ndonjëherë nuk kemi ende qartësi. Nuk dimë çfarë duam, çfarë duhet të bëjmë apo si të dalim nga një situatë. Megjithatë, brenda kësaj pasigurie mund të ekzistojë ende një pjesë që shpreson.

Të jesh i/e turbulluar nuk do të thotë se je i/e humbur. Të mos kesh të gjitha përgjigjet nuk do të thotë se nuk do t’i gjesh ato.

Procesi i ndryshimit shpesh nuk ndodh në mënyrë lineare. Mund të ketë ditë të mira dhe ditë të vështira. Mund të bëjmë përparim dhe më pas të ndihemi sikur jemi kthyer pas. Kjo nuk e anulon rrugëtimin. Ndryshimi psikologjik kërkon kohë, vetëdije dhe, në shumë raste, mbështetjen e duhur profesionale.

Ndërgjegjësimi: të vëresh mendjen pa e gjykuar menjëherë

Praktikat e ndërgjegjësimit, të njohura edhe si mindfulness, mund të ndihmojnë në zhvillimin e aftësisë për të vërejtur mendimet, emocionet dhe reagimet tona pa reaguar menjëherë ndaj tyre.

Kur një mendim negativ shfaqet, shpesh reagimi ynë i parë është ta luftojmë, ta besojmë ose të përpiqemi ta largojmë. Por sa më shumë përpiqemi të mos mendojmë për diçka, aq më shumë mund të rikthehet në mendje.

Një qasje më e dobishme mund të jetë të ndalemi dhe të pyesim:

“Çfarë po mendoj në këtë moment?”

“Çfarë emocioni po përjetoj?”

“A është ky mendim një fakt apo një interpretim?”

“Çfarë do t’i thosha një personi që dua, nëse do të ndihej kështu?”

Ky proces nuk ka për qëllim të eliminojë çdo mendim negativ. Qëllimi është të krijojë një hapësirë midis mendimit dhe reagimit. Në këtë hapësirë mund të lindë një zgjedhje më e vetëdijshme.

Mendja është si një kopsht

Mendja mund të krahasohet me një kopsht. Nëse lihet plotësisht pa kujdes, disa modele mendimi mund të bëhen gjithnjë e më të forta. Dyshimi, frika, vetëkritika dhe negativiteti mund të zënë gjithnjë e më shumë hapësirë.

Por një kopsht nuk ndryshon vetëm duke hequr barërat e këqija. Ai ka nevojë edhe për diçka që të kultivohet.

Po kështu, nuk mjafton vetëm të përpiqemi të “ndalojmë së menduari negativisht”. Është e rëndësishme të ndërtojmë mënyra të reja për të folur me veten, për të menaxhuar stresin, për të vendosur kufij dhe për të krijuar marrëdhënie më të shëndetshme.

Kujdesi ndaj shëndetit mendor mund të përfshijë pushimin, gjumin, aktivitetin fizik, marrëdhëniet mbështetëse dhe kohën për veten. Por për disa vështirësi, këto hapa mund të mos jenë të mjaftueshëm. Kur ankthi, trishtimi, lodhja emocionale ose mendimet e dhimbshme fillojnë të ndikojnë ndjeshëm në jetën e përditshme, psikoterapia mund të ofrojë një hapësirë të strukturuar për t’i kuptuar dhe trajtuar ato.

Cilin mendim do të dëshironit të heshtnit?

Nëse do të kishit mundësinë të heshtnit një mendim ose dyshim negativ që përsëritet vazhdimisht në mendjen tuaj, cili do të ishte ai?

Ndoshta është mendimi se nuk jeni mjaftueshëm të mirë.

Ndoshta është frika se do të zhgënjeni të tjerët.

Ndoshta është bindja se nuk mund të ndryshoni.

Ose ndoshta është një zë i brendshëm që ju kujton vazhdimisht gabimet e së shkuarës.

Tani imagjinoni për një moment se ai mendim nuk do të kishte më të njëjtën fuqi mbi ju. Si do të ndryshonte mënyra se si merrni vendime? Si do të silleshit në marrëdhëniet tuaja? Çfarë do të provonit, nëse nuk do të kishit vazhdimisht frikë nga dështimi?

Ndonjëherë ndryshimi fillon pikërisht me këtë pyetje.

Zgjidh Psikoterapinë, hapësira juaj për të kuptuar dhe ndryshuar

Psikoterapia nuk është vetëm për momentet kur “gjithçka ka dalë jashtë kontrollit”. Ajo mund të jetë një proces i rëndësishëm për këdo që dëshiron të kuptojë më mirë veten, emocionet, marrëdhëniet dhe modelet e mendimit që ndikojnë në jetën e përditshme.

Në një proces terapeutik, pacienti mund të eksplorojë shqetësimet e tij në një hapësirë profesionale dhe të sigurt. Qëllimi nuk është përsosmëria dhe as të bëhemi të pamposhtur. Qëllimi është të zhvillojmë më shumë vetëdije, të kuptojmë burimet e vështirësive tona dhe të ndërtojmë mjete më të dobishme për përballimin e tyre.

Në Studio Psikologjike e Doktoreshë Sonila Hoxha në Tiranë, vëmendja ndaj shëndetit mendor mund të jetë fillimi i një rrugëtimi drejt një kuptimi më të thellë të vetes. Të kërkosh ndihmë nuk do të thotë se nuk je mjaftueshëm i/e fortë për t’ia dalë vetëm. Do të thotë se po i jep vetes mundësinë të mos mbajë gjithçka vetëm.

Mendja juaj mund të jetë sot e lodhur, e turbulluar, e mbushur me frikë ose e pushtuar nga dyshimet. Por ajo mund të jetë gjithashtu duke kërkuar një rrugë të re. Mund të jetë duke u mbushur gradualisht me ide, shpresë dhe mundësi.

Ndoshta nuk mund t’i ndalojmë të gjitha mendimet që vijnë në mendjen tonë. Por mund të mësojmë t’i dëgjojmë me më shumë vetëdije, të mos i besojmë verbërisht dhe të mos lejojmë që çdo mendim të drejtojë jetën tonë.

Është koha të kujdesemi për mendjen tonë me të njëjtën seriozitet që kujdesemi për pjesët e tjera të shëndetit. Të flasësh për atë që po përjeton mund të jetë hapi i parë drejt qartësisë.

Pse është OK të flasim për gjërat që na bëjnë të ndihemi jo rehat

Shëndeti mendor është një pjesë thelbësore e mirëqenies sonë, por shpesh është edhe një nga temat më të vështira për t’u diskutuar. Mund të jetë e lehtë të flasim për një problem fizik, për lodhjen apo për një dhimbje që ndiejmë në trup, por kur bëhet fjalë për mendimet tona, emocionet e dhimbshme, frikën, turpin apo ndjenjën e vetmisë, shumë prej nesh zgjedhin të heshtin.

Megjithatë, një nga mesazhet më të rëndësishme për mirëqenien psikologjike është ky: është në rregull të flasësh për gjërat që të bëjnë të ndihesh jo rehat.

Ndonjëherë, pikërisht ato tema që na vjen më shumë turp t’i shprehim janë ato që kanë më shumë nevojë të dëgjohen, të kuptohen dhe të trajtohen. Të flasësh për vështirësitë e shëndetit mendor nuk do të thotë se je i dobët. Përkundrazi, mund të jetë një hap i rëndësishëm drejt vetëdijesimit, pranimit dhe ndryshimit.

Kur fillon të ndihesh sikur po largon të gjithë nga vetja

Një nga përvojat më të vështira psikologjike është ndjenja e tërheqjes nga të tjerët. Mund të ndodhë që një person të fillojë të shmangë miqtë, familjen apo takimet shoqërore. Telefonatat lihen pa përgjigje, mesazhet shtyhen për më vonë dhe dëshira për të qëndruar vetëm bëhet gjithnjë e më e fortë.

Shpesh, tërheqja sociale nuk ndodh sepse personi nuk ka nevojë për të tjerët. Përkundrazi, ndonjëherë ndodh sepse ndihet i lodhur emocionalisht, i pakuptuar ose sepse nuk di si të shpjegojë atë që po përjeton.

Mund të lindë mendimi: “Askush nuk do të më kuptonte.” Ose: “Nuk dua t’i shqetësoj të tjerët me problemet e mia.”

Por izolimi mund ta bëjë përvojën emocionale edhe më të rëndë. Sa më shumë të tërhiqemi, aq më shumë mund të forcohet ndjenja e vetmisë dhe shkëputjes nga të tjerët.

Humbja e shpresës dhe ndjenja e të qenit i bllokuar

Ka periudha kur e ardhmja mund të duket e paqartë ose e zymtë. Një person mund të ndiejë sikur është i bllokuar në trishtim dhe nuk arrin të imagjinojë një realitet ndryshe nga ai që po përjeton në atë moment.

Mund të shfaqen mendime si:

• “Nuk do të ndihem më mirë.”
• “Nuk e di si të dal nga kjo situatë.”
• “Nuk shoh asnjë zgjidhje.”
• “Nuk kam më energji për të provuar.”

Këto përvoja mund të jenë shumë të rënda. Kur jemi në një gjendje të vështirë emocionale, mendja jonë mund të na bëjë të besojmë se mënyra se si ndihemi sot do të zgjasë përgjithmonë. Por gjendjet emocionale ndryshojnë dhe vështirësitë psikologjike mund të trajtohen.

Nuk është gjithmonë e lehtë ta besosh këtë në momentet më të vështira. Pikërisht për këtë arsye, mbështetja psikologjike dhe psikoterapia mund të jenë një hap i rëndësishëm për të kuptuar se çfarë po ndodh dhe për të gjetur mënyra më të shëndetshme për ta përballuar atë.

-“Uroj të isha normal”: Kur fillojmë të dyshojmë tek vetja

Shumë pacientë mund të përjetojnë një ndjenjë të thellë krahasimi me të tjerët. Ata mund të shohin njerëzit përreth tyre dhe të mendojnë se të gjithë të tjerët po e menaxhojnë jetën më mirë.

Kështu mund të lindë dëshira për të qenë “normal”, sikur përjetimet e vështira emocionale të jenë një shenjë se diçka nuk shkon me personin.

Por realiteti është se secili njeri përjeton momente pasigurie, ankthi, trishtimi, konfuzioni dhe vështirësie. Problemi është se shpesh shohim vetëm atë që njerëzit zgjedhin të tregojnë, jo betejat e tyre të brendshme.

Krahasimi i vazhdueshëm mund të na largojë nga pyetja më e rëndësishme: “Çfarë po më ndodh mua dhe çfarë më nevojitet në këtë moment?”

Në vend që të përpiqemi të përshtatemi me një ide të paqartë të “normalitetit”, mund të jetë më e dobishme të kuptojmë përvojën tonë personale dhe nevojat tona emocionale.

-Kur nuk e njeh më veten

Një tjetër përvojë e vështirë mund të jetë ndjenja se nuk e njeh më veten. Mund të kujtosh se si ke qenë më parë dhe të pyesësh veten pse tani ndihesh ndryshe.

Ndoshta dikur ke qenë më i shoqërueshëm, më energjik ose më i motivuar. Tani mund të ndihesh i lodhur, i tërhequr, i irrituar ose emocionalisht i shkëputur.

Kjo mund të krijojë frikë dhe konfuzion.

Ndryshimet në humor, mendime dhe sjellje mund të jenë sinjale që meritojnë vëmendje. Psikoterapia ofron një hapësirë ku pacienti mund të eksplorojë këto ndryshime pa frikën e gjykimit.

Ndonjëherë, para se të dimë se çfarë duhet të ndryshojmë, duhet të kuptojmë se çfarë po përjetojmë.

-Ndjenja se je një barrë për të tjerët

Ndjenja se je një barrë mund të jetë jashtëzakonisht e dhimbshme. Një person mund të mendojë se problemet e tij janë “shumë” për familjen, partnerin apo miqtë.

Kjo mund ta bëjë edhe më të vështirë kërkimin e ndihmës.

Por të kesh nevojë për mbështetje është pjesë e përvojës njerëzore. Ne nuk kemi pse t’i zgjidhim të gjitha vështirësitë vetëm. Të kërkosh ndihmë nuk do të thotë të humbasësh pavarësinë apo forcën tënde. Do të thotë të pranosh se disa situata janë më të lehta për t’u përballuar kur nuk je vetëm.

-Frika se gjendja e vështirë do të rikthehet

Edhe kur një person fillon të ndihet më mirë, mund të shfaqet një frikë tjetër: “Po sikur të rikthehem përsëri në atë gjendje?”

Kjo frikë mund të krijojë ankth edhe gjatë periudhave të përmirësimit. Personi mund të analizojë vazhdimisht çdo ndryshim në humor dhe të presë që diçka e keqe të ndodhë përsëri.

Në psikoterapi, një pjesë e rëndësishme e punës mund të jetë të kuptuarit e këtyre frikërave dhe zhvillimi i strategjive për t’i përballuar ato. Përmirësimi nuk do të thotë që jeta nuk do të ketë më vështirësi. Do të thotë që mund të ndërtojmë më shumë vetëdije, aftësi dhe burime për t’i përballuar momentet e vështira.

-Vetmia, turpi dhe faji mund ta bëjnë gjithçka më të vështirë

Shqetësimet psikologjike shpesh nuk vijnë vetëm. Ato mund të shoqërohen me ndjenja të forta vetmie, faji, turpi dhe izolimi.

Turpi mund të thotë: “Mos e trego këtë pjesë të vetes.”

Faji mund të thotë: “Është faji yt që ndihesh kështu.”

Vetmia mund të thotë: “Askush nuk është pranë teje.”

Por këto mendime dhe ndjenja nuk duhet të përballohen domosdoshmërisht në heshtje.

Kur fillojmë të flasim për tema që zakonisht stigmatizohen, krijojmë më shumë hapësirë për mirëkuptim. Të flasësh hapur për ankthin, mendimet depresive, problemet personale, dinamikat familjare apo konfliktet emocionale mund të ndihmojë në reduktimin e turpit dhe frikës.

Një bisedë e sinqertë mund të jetë fillimi i një procesi të rëndësishëm.

Psikoterapia: të ulesh përballë Problemit për të gjetur Zgjidhje Afatgjatë

Psikoterapia nuk është gjithmonë një proces i lehtë. Ka momente kur mund të jetë e pakëndshme të flasësh për përvoja të dhimbshme, kujtime, marrëdhënie apo mendime që ke mbajtur për një kohë të gjatë vetëm për vete.

Megjithatë, shmangia e vazhdueshme e një problemi nuk e zgjidh gjithmonë atë.

Ndonjëherë, psikoterapia kërkon gatishmërinë për t’u ulur përkohësisht përballë një sikleti emocional, në mënyrë që të krijohet mundësia për një kuptim dhe lehtësim më të qëndrueshëm.

Në një proces psikoterapeutik, asnjë temë nuk duhet të konsiderohet automatikisht “shumë e vogël”, “shumë e çuditshme” apo “shumë e turpshme” për t’u diskutuar. Mendimet ankthioze, vështirësitë në marrëdhënie, konfliktet familjare, ndjenja e mungesës së vlerës, trishtimi, izolimi dhe shumë përvoja të tjera mund të eksplorohen në një hapësirë profesionale dhe konfidenciale.

Qëllimi nuk është të gjykosh veten për atë që ndien. Qëllimi është të fillosh ta kuptosh më mirë atë.

Është koha për të folur

Nëse ndihesh i humbur, i padobishëm, i shkëputur nga të tjerët ose nuk di se si të përmirësosh gjendjen tënde emocionale, nuk je i detyruar t’i përballosh të gjitha vetëm.

Hapi i parë mund të jetë thjesht të flasësh.

Të flasësh për atë që të shqetëson. Të pranosh se diçka nuk po shkon mirë. Të lejosh veten të kërkosh mbështetje. Të kuptosh se nuk ke pse të presësh derisa situata të bëhet e padurueshme për t’iu drejtuar një psikologu.

Në Studio Psikologjike e Doktoreshe Sonila Hoxha në Tiranë, psikoterapia ofron një hapësirë për të eksploruar mendimet, emocionet dhe vështirësitë personale që mund të jenë të vështira për t’u ndarë me të tjerët.

Ndonjëherë, gjëja më e rëndësishme që mund të bëjmë për veten nuk është të kemi menjëherë të gjitha përgjigjet. Është të kemi guximin të themi: “Nuk jam mirë dhe kam nevojë të flas.”

Sepse gjërat mund të ndihen shumë të rënda, të vetmuara dhe të frikshme në një moment të caktuar, por kjo nuk do të thotë se do të mbeten gjithmonë kështu.

Trajnoje mendjen tënde. Drejto jetën tënde.

Është koha për të folur. Drejtoju psikologut.

Çfarë është dhimbja fizike dhe psikologjike dhe si lidhet me trurin?

Dhimbja është një nga përvojat më të zakonshme njerëzore. Ajo mund të shfaqet si pasojë e një dëmtimi fizik, një sëmundjeje, një shqetësimi funksional të organizmit, por edhe në forma që nuk lidhen drejtpërdrejt me një dëmtim të dukshëm fizik. Në këtë kuptim, pyetja “A ndjen dhimbje truri?” është shumë më komplekse nga sa duket në pamje të parë.

Për ta kuptuar më mirë, duhet të dallojmë dhimbjen fizike nga dhimbja psikologjike, si dhe të kuptojmë rolin që luan truri në përpunimin dhe interpretimin e përvojave tona.

Çfarë është dhimbja?

Dhimbja mund të përkufizohet si një përvojë e pakëndshme që lidhet me dëmtimin real ose të mundshëm të indeve dhe që shoqërohet me reagime fizike dhe emocionale. Ajo nuk është thjesht një sinjal mekanik i trupit, por një përvojë që përfshin sistemin nervor, trurin, emocionet dhe mënyrën individuale se si një person e interpreton një stimul.

Në procesin e dhimbjes bëhet një dallim i rëndësishëm midis ndjesisë dhe perceptimit.

Ndjesia lidhet me zbulimin e një stimuli në nivel periferik. Receptorët e specializuar të sistemit nervor, të quajtur nociceptorë, mund të aktivizohen kur organizmi përballet me një stimul potencialisht dëmtues. Informacioni më pas transmetohet përmes sistemit nervor drejt trurit.

Perceptimi, nga ana tjetër, është mënyra individuale se si truri e përpunon dhe e interpreton këtë informacion.

Prandaj, një stimul nociceptiv nuk është domosdoshmërisht i barabartë me përjetimin subjektiv të dhimbjes. Dhimbja është rezultat i një procesi kompleks biologjik dhe psikologjik.

A mund të ndiejë truri dhimbje?

Përgjigjja mund të duket paradoksale: vetë indi i trurit nuk ka nociceptorë, pra nuk është i pajisur me receptorët që zbulojnë drejtpërdrejt dëmtimin e indeve në mënyrën që ndodh, për shembull, në lëkurë ose në inde të tjera të trupit.

Kjo është një veçori e rëndësishme e anatomisë së trurit.

Megjithatë, kjo nuk do të thotë se një person nuk mund të përjetojë dhimbje në kokë. Dhimbjet e kokës, për shembull, mund të lidhen me strukturat përreth trurit që janë të pajisura me struktura të ndjeshme ndaj dhimbjes, duke përfshirë enët e gjakut, meningjet dhe struktura të tjera të kokës dhe qafës.

Kjo veçori anatomike shpjegon gjithashtu një aspekt të veçantë të neurokirurgjisë: në rrethana të caktuara, disa ndërhyrje në tru mund të kryhen me pacientin zgjuar ose nën anestezi të pjesshme, pasi vetë indi cerebral nuk percepton dhimbjen në të njëjtën mënyrë si indet e tjera të trupit.

Megjithatë, truri është pikërisht organi që përpunon dhe interpreton informacionin e dhimbjes. Pra, edhe pse vetë indi i trurit nuk ndien dhimbje në kuptimin nociceptiv, truri është thelbësor për përvojën e dhimbjes.

-Çfarë është nociceptimi?

Termi nociceptim i referohet procesit nervor përmes të cilit organizmi zbulon stimuj potencialisht dëmtues dhe transmeton informacionin përkatës në sistemin nervor qendror.

Nociceptorët mund të aktivizohen nga dëmtime mekanike, termike ose kimike. Informacioni që krijohet nga ky aktivizim transmetohet përmes rrugëve nervore dhe përpunohet nga truri.

Por nociceptimi dhe dhimbja nuk janë sinonime.

Një person mund të ketë aktivitet nociceptiv pa përjetuar domosdoshmërisht të njëjtin nivel dhimbjeje që do të pritej nga një stimul i caktuar. Në perceptimin e dhimbjes ndikojnë edhe faktorë të tjerë, si emocionet, vëmendja, kujtesa, pritshmëritë dhe gjendja psikologjike.

Kjo është një nga arsyet pse dy persona mund ta përjetojnë ndryshe një situatë fizike të ngjashme.

-Çfarë është dhimbja psikologjike?

Përveç dhimbjes fizike, njeriu mund të përjetojë edhe dhimbje psikologjike, e cila lidhet me përvoja të forta emocionale, humbjen, refuzimin, vetminë, traumën, konfliktet, depresionin, ankthin ose periudhat e vështira të jetës.

Dhimbja psikologjike nuk duhet konsideruar si “dhimbje e imagjinuar”. Ajo është një përvojë subjektive reale, e cila mund të jetë jashtëzakonisht e rëndë dhe të ndikojë në mënyrën se si një person mendon, sillet, fle, komunikon dhe funksionon në jetën e përditshme.

Në disa raste, dhimbja emocionale mund të shoqërohet edhe me simptoma fizike. Një person që përjeton stres të vazhdueshëm ose ankth mund të ndiejë tension muskulor, lodhje, shqetësime gastrointestinale, rrahje të shpejta të zemrës ose dhimbje koke.

Kjo tregon se trupi dhe psikika nuk funksionojnë si dy sisteme plotësisht të ndara.

Dhimbja fizike dhe dhimbja psikologjike: ku takohen?

Studimet neuroshkencore kanë treguar se disa procese të lidhura me dhimbjen fizike dhe dhimbjen emocionale mund të përfshijnë zona të mbivendosura të trurit.

Në përpunimin e dhimbjes përfshihen rrjete të ndryshme cerebrale, ndër të cilat struktura të korteksit cerebral, përfshirë korteksin prefrontal dhe korteksin anterior cingulat.

Këto struktura lidhen me procese të rëndësishme si përpunimi emocional, vëmendja, vlerësimi i situatave dhe reagimi ndaj përvojave të pakëndshme.

Megjithatë, nuk duhet të mendojmë se ekziston një “qendër e vetme e dhimbjes” në tru. Përvoja e dhimbjes krijohet përmes ndërveprimit të një rrjeti kompleks strukturash dhe procesesh nervore.

Në rastin e dhimbjes psikologjike, sidomos në përvoja si zia, humbja ose refuzimi, aktivizohen mekanizma që lidhen me përpunimin emocional dhe social. Kjo ndihmon të shpjegojmë pse një humbje e rëndësishme mund të përjetohet si një dhimbje e thellë, edhe kur nuk ekziston një dëmtim fizik.

Pse disa përvoja emocionale dhembin kaq shumë?

Njeriu nuk përjeton vetëm atë që ndodh fizikisht. Ai përjeton edhe kuptimin që i jep asaj që ndodh.

Humbja e një personi të rëndësishëm, përfundimi i një marrëdhënieje, një konflikt familjar, pasiguria, problemet profesionale apo një periudhë e zgjatur stresi mund të shkaktojnë vuajtje të konsiderueshme psikologjike.

Në këto situata, mënyra se si personi mendon për përvojën mund të ndikojë në intensitetin dhe vazhdimësinë e vuajtjes.

Pikërisht për këtë arsye, kujdesi për shëndetin mendor është një pjesë e rëndësishme e mirëqenies së përgjithshme.

Kur është momenti për të kërkuar ndihmë psikologjike?

Të kërkosh ndihmë nga psikologu nuk do të thotë se një person është i dobët ose i paaftë për të përballuar jetën. Përkundrazi, konsultimi psikologjik mund të jetë një mënyrë konkrete për të kuptuar më mirë emocionet, mendimet dhe sjelljet që po shkaktojnë vështirësi.

Ndihma psikologjike mund të jetë e dobishme në situata të ndryshme, përfshirë ankthin, depresionin, stresin, sulmet e panikut, vështirësitë personale, problemet në marrëdhëniet në çift, vështirësitë familjare, çështjet që lidhen me fëmijët, problemet e vetëvlerësimit dhe periudhat e vështira të jetës.

Psikoterapia krijon një hapësirë profesionale ku pacienti mund të flasë, të kuptojë më mirë përvojën e tij dhe të punojë në mënyrë të strukturuar me vështirësitë që po përjeton.

Nuk është e nevojshme të presim që shqetësimi të bëhet i padurueshëm për të kërkuar ndihmë. Edhe një periudhë e zgjatur pasigurie, trishtimi, ankthi ose stresi mund të jetë një arsye e vlefshme për të kërkuar konsultë.

Pyetja “A ndjen dhimbje truri?” na çon drejt një kuptimi më të thellë të mënyrës se si funksionon dhimbja.

Vetë indi i trurit nuk ka nociceptorë dhe nuk percepton dhimbjen fizike në mënyrën që e bëjnë indet e tjera. Megjithatë, truri është organi qendror që përpunon informacionin e dhimbjes dhe kontribuon në mënyrën se si ajo përjetohet.

Në të njëjtën kohë, dhimbja psikologjike është një përvojë reale dhe komplekse, e lidhur me emocionet, marrëdhëniet, humbjet dhe përvojat e vështira të jetës. Ajo mund të ndikojë në funksionimin e përditshëm dhe të shoqërohet edhe me manifestime fizike.

Të kujdesesh për shëndetin psikologjik është po aq e rëndësishme sa të kujdesesh për shëndetin fizik. Nëse po kaloni një periudhë të vështirë dhe ndieni se nuk po arrini ta përballoni vetëm, konsultimi me një psikolog mund të jetë një hap i rëndësishëm drejt kuptimit dhe menaxhimit më të mirë të asaj që po përjetoni.

Studio Psikologjike e Doktoreshë Sonila Hoxha në Tiranë ofron hapësirë për konsultim psikologjik dhe psikoterapi për pacientët që përballen me vështirësi emocionale, psikologjike dhe personale.

Seanca live & online
Teams: studio.psikologjie
WhatsApp & Viber

info@studiopsikologjie.al

+355692642618

Ka burgje që kanë mure, dyer dhe çelësa. Por ekziston edhe një burg tjetër, shumë më i vështirë për t’u dalluar dhe për t’u larguar prej tij: mendja jonë. Mendimet që përsëriten vazhdimisht, frika, emocionet e papërpunuara, kujtimet e dhimbshme dhe mënyrat jo të shëndetshme të përballimit mund të krijojnë një realitet të brendshëm nga i cili duket e pamundur të dalim.

Shpesh, njeriu mësohet të jetojë duke shmangur atë që e lëndon. Mund të përpiqet të flejë më shumë, të izolohet, të shpërqendrohet vazhdimisht ose të kërkojë mënyra të ndryshme për të mos ndier emocionet dhe dhimbjen. Në disa raste, përdorimi i alkoolit, drogave apo medikamenteve pa udhëzimin e duhur mjekësor mund të shërbejë si një mënyrë për të mpirë përkohësisht atë që po ndodh brenda nesh.

Por shmangia e dhimbjes nuk është gjithmonë e njëjtë me zgjidhjen e saj.

Kur mendja bëhet një pengesë për jetën

Ankthi, stresi, depresioni, frika, pasiguria dhe problemet në marrëdhënie mund të ndikojnë ndjeshëm në mënyrën se si një person mendon, ndien dhe sillet. Në vend që të përballet me burimin e shqetësimit, ai mund të fillojë të ndërtojë një seri sjelljesh shmangëse.

Kjo mund të duket si një rreth vicioz: ndihem keq, shmang atë që më shqetëson, marr një lehtësim të përkohshëm, por problemi mbetet dhe rikthehet përsëri.

Me kalimin e kohës, kjo mënyrë përballimi mund të ndikojë në vetëvlerësim, marrëdhëniet personale, jetën familjare, karrierën dhe cilësinë e përgjithshme të jetës.

Prandaj, një nga hapat më të rëndësishëm është të ndalojmë së ikuri nga ajo që po përjetojmë dhe të fillojmë ta dëgjojmë veten.

Të dëgjosh emocionet nuk do të thotë të dorëzohesh ndaj tyre

Emocionet kanë një funksion të rëndësishëm psikologjik. Frika mund të na sinjalizojë rrezikun, trishtimi mund të tregojë një humbje ose nevojë të paplotësuar, zemërimi mund të lidhet me shkeljen e kufijve, ndërsa ankthi mund të tregojë se mendja jonë po përjeton një kërcënim të perceptuar.

Problemi nuk është domosdoshmërisht fakti që kemi emocione të vështira. Problemi mund të shfaqet kur nuk dimë si t’i kuptojmë, t’i përpunojmë dhe t’i menaxhojmë.

Të dëgjosh veten do të thotë të pyesësh: Çfarë po përjetoj? Pse po ndihem kështu? Çfarë po përpiqem të shmang? Çfarë më duhet në këtë moment? A po më ndihmojnë mënyrat që kam zgjedhur për ta përballuar situatën?

Këto pyetje mund të jenë fillimi i një ndryshimi të rëndësishëm.

Kur simptomat kërkojnë vëmendje

Ndonjëherë njeriu mësohet aq shumë me ankthin, pagjumësinë, tensionin emocional, mendimet negative ose problemet në marrëdhënie, sa fillon t’i konsiderojë ato si pjesë normale të jetës.

Megjithatë, simptoma të ndryshme psikologjike mund të jenë sinjale se diçka kërkon vëmendje.

Ankthi i vazhdueshëm, sulmet e panikut, trishtimi i zgjatur, mungesa e motivimit, vështirësitë në marrëdhëniet në çift, problemet personale, ulja e vetëvlerësimit, stresi i vazhdueshëm apo vështirësitë në përballimin e një periudhe të rëndë janë disa nga situatat në të cilat konsultimi me një psikolog mund të jetë i dobishëm.

Nuk është e nevojshme të presim që një problem të bëhet i pakontrollueshëm për të kërkuar ndihmë.

Psikoterapia Ndihmon

Psikoterapia nuk është vetëm për njerëzit që përballen me probleme të rënda psikologjike. Ajo mund të jetë një hap i vlefshëm për çdo person që dëshiron të kuptojë më mirë veten, emocionet, marrëdhëniet dhe modelet e sjelljes.

Në një proces psikoterapeutik, pacienti ka mundësinë të flasë në një hapësirë profesionale dhe të strukturuar, të eksplorojë vështirësitë që po përjeton dhe të punojë për të zhvilluar mënyra më të shëndetshme përballimi.

Psikoterapia mund të ndihmojë në identifikimin e psikokurtheve, në kuptimin e mendimeve që ushqejnë ankthin ose frikën dhe në zhvillimin e strategjive më funksionale për përballimin e situatave të vështira.

Qëllimi nuk është të bëhemi njerëz pa probleme, pa emocione apo pa frikë. Qëllimi është të mësojmë t’i përballojmë ato në një mënyrë më të shëndetshme.

Marrëdhëniet, kufijtë dhe shëndeti mendor

Një pjesë e rëndësishme e mirëqenies psikologjike lidhet me marrëdhëniet që ndërtojmë me të tjerët. Marrëdhëniet në çift, familja, miqësitë dhe ambienti profesional mund të ndikojnë fuqishëm në gjendjen tonë emocionale.

Kur nuk vendosim kufij të shëndetshëm, kur kemi frikë të shprehim nevojat tona ose kur përsërisim vazhdimisht modele marrëdhëniesh që na shkaktojnë vuajtje, mund të ndihemi të bllokuar.

Puna psikologjike mund të ndihmojë pacientin të kuptojë më mirë nevojat e veta, të identifikojë kufijtë personalë dhe të zhvillojë mënyra më të shëndetshme komunikimi dhe ndërveprimi.

Të marrësh përgjegjësinë për jetën nuk do të thotë ta përballosh gjithçka vetëm

Shpesh ekziston ideja se të kërkosh ndihmë psikologjike është shenjë dobësie. Në të vërtetë, kërkimi i ndihmës mund të jetë një akt përgjegjësie ndaj vetes.

Askush nuk është i detyruar t’i dijë vetë të gjitha përgjigjet. Asnjë person nuk është i paprekshëm nga periudhat e vështira të jetës. Humbjet, ndryshimet, konfliktet, pasiguritë, problemet familjare dhe sfidat profesionale mund të ndikojnë te secili prej nesh.

Në këto momente, një psikolog mund të ofrojë një këndvështrim profesional dhe një proces të strukturuar për të kuptuar problemin dhe për të punuar drejt ndryshimit.

Trajnoje mendjen, drejto jetën

Mendja nuk ndryshon brenda një nate. Ndryshimi psikologjik kërkon kohë, vetëdije dhe angazhim. Por fakti që një situatë ka zgjatur për një kohë të gjatë nuk do të thotë se ajo duhet të vazhdojë përgjithmonë.

Të punosh me veten do të thotë të mësosh të njohësh mendimet, emocionet dhe sjelljet që të pengojnë. Do të thotë të kuptosh se cilat modele duhet të ndryshojnë dhe të ndërtosh gradualisht mënyra më të shëndetshme për t’u përballur me jetën.

Në vend që simptomat të bëhen arsye për t’u mbyllur edhe më shumë në vetvete, ato mund të shërbejnë si një sinjal për të kërkuar ndihmë dhe për të filluar një proces të ri.

Kur është koha për të folur me psikologun?

Nëse po kaloni një periudhë të vështirë, ndiheni të mbingarkuar emocionalisht, keni ankth ose stres të vazhdueshëm, po përjetoni sulme paniku, probleme në marrëdhënie, vështirësi personale, ulje të vetëvlerësimit apo thjesht ndieni se nuk po arrini ta përballoni situatën vetëm, një konsultë psikologjike mund të jetë një hap i rëndësishëm.

Në Studio Psikologjike e Doktoreshe Sonila Hoxha, konsultat psikologjike ofrohen online dhe live, duke krijuar mundësi për pacientët që kërkojnë mbështetje profesionale në përballimin e vështirësive të ndryshme psikologjike dhe emocionale.

Mos prisni që dhimbja të bëhet mënyra juaj e përditshme e jetesës.

Ndonjëherë, arratisja nga “burgu” i mendjes nuk fillon duke ikur prej vetes, por duke ndaluar, duke dëgjuar dhe duke kuptuar atë që po ndodh brenda nesh.

Është koha për të folur. Është koha për të kërkuar ndihmë. Është koha për të filluar ndryshimin.

Seanca live & online
Teams: studio.psikologjie
WhatsApp & Viber

info@studiopsikologjie.al

+355692642618

Objekti që të pëlqen më shumë do të tregoje ankthin tënd social

1️⃣– Karrigia

• Kuptimi: Ju kërkoni stabilitet dhe parashikueshmëri në mjediset shoqërore. Ju preferoni mjedise që mund t’i kontrolloni. • Këshillë: Praktikoni ekspozimin me rreziqe të ulëta duke u bashkuar me ngjarje të shkurtra ku mund të largoheni kur të dëshironi.
2️⃣– Pema

• Kuptimi: Ndiheni më rehat në hapësira të hapura dhe pa presion ku biseda rrjedh natyrshëm. • Këshillë: Organizoni takime në ambiente të jashtme ose të relaksuara për të zvogëluar kërcënimin e perceptuar shoqëror.
3️⃣– Shportë Blerjesh

• Kuptimi: Ndiheni më të qetë kur ka një qëllim të qartë për të qenë pranë të tjerëve. • Këshillë: Bashkohuni me grupe të bazuara në aktivitete (klasa, vullnetarizëm) për të kombinuar kontaktin shoqëror me një detyrë.
4️⃣– Makina

• Kuptimi: Ju vlerësoni të keni një “opsion daljeje” në rast se shqetësimi rritet. • Këshillë: Zgjidhni ngjarje shoqërore pranë qëndrave të sigurta të tërheqjes – dhe sfidoni veten të qëndroni pak më gjatë çdo herë.
5️⃣ – Çadra

• Kuptimi: Ju përdorni “mburoja” delikate në situata shoqërore, si ndarja selektive ose humori. • Këshillë: Provoni të lëshoni një “mburojë” në shoqëri të sigurt për të parë nëse cenueshmëria mund të ndërtojë besim.
6️⃣– Libri

• Kuptimi: Ju preferoni biseda të thella kokë më kokë ose të strukturuara mbi takimet rastësore. • Këshillë: Planifikoni biseda për kafe ose takime me tema për të ndërtuar rehati para grupeve më të mëdha.
7️⃣– Telekomanda e Lojës

• Kuptimi: Ju pëlqen të lidheni përmes aktiviteteve të përbashkëta, veçanërisht atyre të strukturuara. • Këshillë: Përdorni hobi ose lojëra si ura drejt rretheve të reja shoqërore – pastaj zgjerohuni ngadalë përtej aktivitetit.
8️⃣ – Filxhan Kafeje

• Kuptimi: Ju tërheqin mbledhje të vogla, intime me një ndjenjë rituali. • Këshillë: Ftoni një ose dy persona në të njëjtën kohë që t’ju bashkohen në mjedise që tashmë i gjeni ngushëlluese.

𝑳𝒆 𝒕𝒆̈ 𝑹𝒆𝒇𝒍𝒆𝒌𝒕𝒐jm!