Category: Artikuj

Marrëdhëniet e shëndetshme ndërtohen mbi sigurinë emocionale, besimin, komunikimin dhe aftësinë për të kuptuar nevojat e vetes dhe të partnerit. Megjithatë, për shumë njerëz, krijimi dhe ruajtja e një marrëdhënieje të sigurt mund të jetë e vështirë. Frika e braktisjes, pasiguria, nevoja e vazhdueshme për konfirmim, vështirësia për të besuar ose tendenca për t’u tërhequr emocionalisht mund të ndikojnë në mënyrën se si lidhemi me të tjerët.

Shpesh, këto vështirësi lidhen me mënyrën se si kemi mësuar të përjetojmë marrëdhëniet gjatë jetës, me përvojat e së kaluarës, me vetëvlerësimin dhe me mënyrat që përdorim për të përballuar emocionet e vështira.

Një marrëdhënie më e sigurt nuk do të thotë një marrëdhënie perfekte. Do të thotë të krijosh një hapësirë ku mund të shprehësh ndjenjat dhe nevojat, të vendosësh kufij, të komunikosh dhe të përballosh vështirësitë pa humbur lidhjen me veten.

Më poshtë janë pesë hapa që mund t’ju ndihmojnë të kuptoni më mirë veten dhe të zhvilloni marrëdhënie më të sigurta.

1. Kushtojini vëmendje mënyrës se si ndiheni

Hapi i parë drejt një marrëdhënieje më të sigurt është të filloni të dëgjoni veten.

Në përditshmëri, shpesh reagojmë ndaj situatave pa ndaluar për të kuptuar se çfarë po ndodh brenda nesh. Mund të ndihemi të zemëruar, të shqetësuar, xhelozë, të frikësuar ose të refuzuar, por të mos jemi në gjendje të identifikojmë emocionin që qëndron pas reagimit.

Të vëresh dhe të emërtosh ndjenjat është një aftësi e rëndësishme emocionale. Për shembull, në vend që të mendoni vetëm “partneri im nuk po më kushton vëmendje”, mund të pyesni veten: “A po ndihem i/e pasigurt? A kam frikë se mos braktisem? A po përjetoj refuzim?”

Veçanërisht emocionet e pakëndshme kanë nevojë për vëmendje. Ato nuk duhet të injorohen apo shtypen. Kuptimi i tyre mund t’ju ndihmojë të reagoni në mënyrë më të vetëdijshme, në vend që të veproni menjëherë nën ndikimin e emocionit.

2. Mësoni të vetërregulloheni emocionalisht

Vetërregullimi emocional është aftësia për të kuptuar, përballuar dhe menaxhuar emocionet pa u kontrolluar plotësisht prej tyre.

Në një marrëdhënie, emocionet intensive mund të ndikojnë drejtpërdrejt në sjellje. Ankthi mund të çojë në kërkimin e vazhdueshëm të sigurisë. Frika mund të shkaktojë tërheqje. Zemërimi mund të sjellë reagime impulsive ose konflikte.

Të vetërregullohesh nuk do të thotë të mos ndjesh emocione. Përkundrazi, do të thotë të pranosh atë që po ndjen dhe të mësosh mënyra më të shëndetshme për ta menaxhuar.

Mund të ndihmojë të ndaloni përpara se të reagoni, të identifikoni emocionin, të kuptoni çfarë e ka shkaktuar dhe të pyesni veten se çfarë ju nevojitet në atë moment.

Me kalimin e kohës, kjo aftësi mund të ndikojë pozitivisht në komunikimin në çift dhe në mënyrën se si përballohen konfliktet.

3. Kuptoni të kaluarën tuaj dhe ndikimin e saj në të tashmen

Për të kuptuar disa nga pasiguritë dhe reagimet tuaja në marrëdhënie, është e rëndësishme të shikoni edhe përvojat e së kaluarës.

Mënyra se si kemi përjetuar afërsinë, kujdesin, refuzimin, konfliktet ose sigurinë gjatë zhvillimit tonë mund të ndikojë në mënyrën se si lidhemi me të tjerët më vonë.

Për shembull, një person që ka përjetuar pasiguri emocionale mund të jetë më i ndjeshëm ndaj shenjave të distancimit. Një tjetër mund të ketë mësuar të mos shprehë nevojat e veta dhe të tërhiqet kur marrëdhënia bëhet emocionalisht intensive.

Të kuptosh të kaluarën nuk do të thotë të fajësosh prindërit, partnerët e mëparshëm apo veten. Qëllimi është të identifikohen modelet që mund të jenë krijuar dhe të kuptohet se si ato ndikojnë në sjelljet aktuale.

Kur një model bëhet i vetëdijshëm, krijohet mundësia për ta ndryshuar atë.

4. Drejtojuni një psikologu për të kuptuar nevojat dhe modelet tuaja

Ndonjëherë është e vështirë të kuptojmë vetëm se përse reagojmë në një mënyrë të caktuar ose përse vazhdojmë të përsërisim të njëjtat modele në marrëdhënie.

Konsulta psikologjike mund të ofrojë një hapësirë profesionale ku pacienti mund të flasë për shqetësimet, emocionet, marrëdhëniet dhe përvojat personale në një mënyrë të strukturuar dhe të sigurt.

Puna me psikologun mund të ndihmojë në identifikimin e nevojave emocionale, modeleve jo të shëndetshme të përballimit, vështirësive në komunikim dhe faktorëve që ushqejnë pasigurinë.

Psikoterapia nuk është vetëm për periudhat kur një person përjeton një problem të rëndë psikologjik. Ajo mund të jetë e dobishme edhe kur një person dëshiron të kuptojë më mirë veten, të përmirësojë marrëdhëniet, të rrisë vetëvlerësimin ose të përballet me një periudhë të vështirë të jetës.

Në rastet e ankthit, stresit, depresionit, sulmeve të panikut, problemeve personale, vështirësive në marrëdhënien në çift, problemeve me fëmijët, çështjeve të karrierës ose vështirësive me vetërespektin, mbështetja psikologjike mund të jetë një pjesë e rëndësishme e procesit të ndryshimit.

5. Punoni për të rritur vetëvlerësimin

Një tjetër element i rëndësishëm në zhvillimin e një marrëdhënieje më të sigurt është mënyra se si e shohim veten.

Pasiguria në marrëdhënie shpesh shoqërohet me mendime të tilla si: “Nuk jam mjaftueshëm”, “Nuk jam i/e denjë për dashuri”, “Do të më braktisë”, “Dikush tjetër është më i mirë se unë” ose “Duhet të bëj gjithçka që të mos më lënë”.

Një sens i ulët i vetvetes mund të ndikojë në mënyrën se si interpretojmë sjelljet e partnerit dhe në mënyrën se si kërkojmë siguri në marrëdhënie.

Rritja e vetëvlerësimit kërkon kohë dhe punë me veten. Ajo përfshin njohjen e vlerave personale, pranimin e kufizimeve, zhvillimin e vetërespektit dhe ndërtimin e një marrëdhënieje më të shëndetshme me veten.

Sa më i qëndrueshëm të jetë raporti me veten, aq më shumë mundësi krijohen për të ndërtuar marrëdhënie ku dashuria nuk përjetohet vetëm përmes frikës së humbjes.

Marrëdhëniet e sigurta fillojnë nga njohja e vetes

Një marrëdhënie e sigurt nuk krijohet brenda një dite. Ajo ndërtohet gradualisht përmes vetëdijesimit, komunikimit, vetërregullimit emocional dhe gatishmërisë për të kuptuar modelet që ndikojnë në mënyrën se si lidhemi me të tjerët.

Ashtu siç Claude Monet pikturoi shumë herë zambakët e ujit, duke parë të njëjtin pellg nga këndvështrime të ndryshme, edhe ne mund të mësojmë ta shohim veten dhe marrëdhëniet tona me sy të rinj. E njëjta situatë mund të kuptohet ndryshe kur kemi më shumë vetëdije, qetësi dhe mirëkuptim për veten.

Psikoterapia është një mundësi për të punuar me këto procese dhe për të marrë mbështetje profesionale gjatë periudhave të vështira. Të kërkosh ndihmë psikologjike nuk do të thotë se duhet të jesh i pamposhtur ose i përsosur. Përkundrazi, do të thotë të pranosh se, si qenie njerëzore, jo gjithmonë i kemi të gjitha përgjigjet dhe ndonjëherë kemi nevojë për mbështetje për të kuptuar se çfarë po ndodh dhe si mund të ecim përpara.

Studio Psikologjike e Doktoreshe Sonila Hoxha, në Tiranë, ofron konsultë psikologjike live dhe online për pacientët që kërkojnë mbështetje profesionale në fusha të ndryshme të mirëqenies psikologjike dhe emocionale.

Nëse po përjetoni ankth, stres, depresion, sulme paniku, vështirësi në marrëdhënien në çift, probleme personale, vështirësi në marrëdhëniet me fëmijët, sfida profesionale, probleme me vetërespektin ose thjesht po kaloni një periudhë të vështirë, një konsultë me psikologun mund t’ju ndihmojë të kuptoni më mirë situatën dhe të identifikoni mënyra më të shëndetshme për ta përballuar atë.

Kërkimi i ndihmës psikologjike është një hap drejt kujdesit për veten, njohjes së nevojave tuaja dhe ndërtimit të një jete me më shumë ekuilibër emocional.

Në përditshmërinë moderne, ritmi i lartë i jetës, përgjegjësitë profesionale, problemet personale dhe presioni i vazhdueshëm mund të ndikojnë ndjeshëm në mirëqenien psikologjike. Shpesh, trupi dhe mendja japin sinjale se diçka nuk po shkon mirë, por ne mund t’i neglizhojmë duke menduar se është thjesht lodhje e përkohshme.

Lodhja mendore nuk shfaqet gjithmonë në mënyrë të dukshme. Ajo mund të shfaqet përmes ndryshimeve në humor, gjumit, motivimit, durimit dhe mënyrës se si përjetojmë emocionet. Nëse këto shenja përsëriten ose fillojnë të ndikojnë në jetën e përditshme, është e rëndësishme t’u kushtoni vëmendje.

1. Acaroheni lehtësisht

Një nga shenjat më të zakonshme të lodhjes mendore është irritimi i shtuar. Situata që më parë mund t’i përballonit me qetësi mund t’ju duken papritur shumë të vështira.

Mund të vini re se acaroheni për gjëra të vogla, humbisni durimin më shpejt ose reagoni në mënyrë më intensive ndaj njerëzve dhe situatave të zakonshme. Kjo mund të ndodhë sepse mendja është e mbingarkuar dhe ka më pak burime emocionale për të përballuar stresin e përditshëm.

Nëse irritimi është bërë pjesë e përditshmërisë suaj, ia vlen të ndaloni dhe të pyesni veten: Çfarë po më rëndon emocionalisht?

2. Ndiheni plotësisht të pamotivuar

Kur jeni të lodhur mendërisht, edhe aktivitetet që më parë ju jepnin kënaqësi mund të mos ju tërheqin më. Mund të keni vështirësi të filloni një detyrë, të përfundoni angazhimet ose të gjeni energjinë e nevojshme për të bërë gjërat që duhet të bëni.

Mungesa e motivimit nuk duhet interpretuar gjithmonë si dembelizëm. Në disa raste, ajo mund të lidhet me stresin kronik, ankthin, rraskapitjen emocionale ose vështirësi të tjera psikologjike.

Nëse kjo gjendje vazhdon dhe shoqërohet me humbje interesi, trishtim ose ndjenjë boshllëku, konsultimi me një psikolog mund të ndihmojë në kuptimin e shkaqeve.

3. Keni probleme me gjumin

Mendja e mbingarkuar shpesh e ka të vështirë të qetësohet. Mund të shtriheni në shtrat, por mendimet vazhdojnë të qarkullojnë.

Problemet mund të shfaqen në forma të ndryshme: vështirësi për të fjetur, zgjime të shpeshta gjatë natës, zgjim shumë herët ose ndjesi lodhjeje edhe pas disa orësh gjumë.

Gjumi dhe shëndeti psikologjik janë të lidhur ngushtë. Prandaj, ndryshimet e vazhdueshme në modelet e gjumit meritojnë vëmendje, veçanërisht kur shoqërohen me ankth, stres ose ndryshime të humorit.

4. Nuk keni më durim

Kur rezervat tuaja emocionale janë të pakësuara, toleranca ndaj situatave të vështira mund të ulet. Mund të ndiheni sikur nuk keni më energji për të dëgjuar, diskutuar, pritur apo përballuar probleme.

Mungesa e durimit mund të ndikojë edhe në marrëdhëniet me familjen, partnerin, fëmijët apo kolegët.

Kjo nuk do të thotë se jeni një person i paduruar. Mund të jetë një sinjal se keni nevojë të kuptoni çfarë po ndodh në nivel emocional dhe çfarë burimesh po konsumojnë energjinë tuaj psikologjike.

5. Përjetoni ankth ose atake paniku

Ankthi mund të shfaqet përmes shqetësimit të vazhdueshëm, mendimeve negative, tensionit, frikës ose ndjesisë se diçka e keqe do të ndodhë.

Në disa raste, ankthi mund të shoqërohet me atak paniku, i cili mund të përfshijë rrahje të shpejta të zemrës, vështirësi në frymëmarrje, marramendje, djersitje, dridhje ose një ndjenjë të fortë frike.

Një përvojë e tillë mund të jetë shumë shqetësuese për pacientin. Konsultimi psikologjik mund të ndihmojë në identifikimin e faktorëve që lidhen me ankthin dhe në zhvillimin e mënyrave më të shëndetshme për ta menaxhuar atë.

6. Qani papritur

Të qarët është një reagim njerëzor dhe normal ndaj emocioneve. Megjithatë, nëse filloni të qani papritur, shpesh dhe pa e kuptuar qartë arsyen, mund të jetë një shenjë se keni grumbulluar shumë ngarkesë emocionale.

Ndonjëherë emocionet e shtypura për një periudhë të gjatë dalin në sipërfaqe kur kapaciteti për t’i përballuar ato është tejkaluar.

Në vend që ta gjykoni veten për këtë reagim, mund të jetë më e dobishme të pyesni veten se çfarë emocionesh, përvojash apo situatash kanë mbetur pa u përpunuar.

7. Ndiheni bosh

Ndjenja e boshllëkut emocional është një nga sinjalet që nuk duhet neglizhuar. Pacienti mund të ndihet sikur nuk ka më energji emocionale, kënaqësi apo lidhje me gjërat që dikur kishin rëndësi.

Mund të vazhdoni të kryeni aktivitetet e përditshme, të punoni dhe të komunikoni me të tjerët, por brenda vetes të ndjeni një mungesë të vështirë për t’u shpjeguar.

Kjo gjendje mund të lidhet me periudha të vështira të jetës, stres të zgjatur, ankth, depresion ose përvoja emocionale që kërkojnë përpunim psikologjik.

Shërimi fillon me përballjen me veten

Të kërkosh ndihmë psikologjike nuk do të thotë se je i dobët. Përkundrazi, të kuptosh se ke nevojë për mbështetje mund të jetë një hap i rëndësishëm drejt ndryshimit.

Procesi terapeutik mund ta ndihmojë pacientin të shikojë me më shumë qartësi historinë e tij personale, marrëdhëniet, përvojat e vështira dhe modelet e mendimit apo sjelljes që mund të ndikojnë në jetën e përditshme.

Shërimi nuk nënkupton të fshish të kaluarën. Ai mund të nënkuptojë të kuptosh atë që ke përjetuar, të pranosh emocionet e tua, të ndërtosh një marrëdhënie më të shëndetshme me veten dhe të mësosh mënyra më funksionale për t’u përballur me vështirësitë.

Të duash dhe të respektosh veten nuk do të thotë të jesh i përsosur. Do të thotë të lejosh veten të jesh njerëzor, të njohësh kufijtë e tu dhe të kërkosh ndihmë kur ajo nevojitet.

Psikoterapia si hap drejt mirëqenies psikologjike

Psikoterapia mund të jetë një burim mbështetjeje për persona që po përballen me stres, ankth, depresion, atake paniku, probleme personale, vështirësi në marrëdhënie, probleme me fëmijët, çështje të vetëvlerësimit, vështirësi në çift ose periudha të vështira të jetës.

Në Studio Psikologjike e Doktoreshe Sonila Hoxha, pacientët mund të marrin konsultë psikologjike live në Tiranë ose online, në varësi të nevojave dhe mundësive të tyre.

Nëse po përjetoni disa nga këto shenja, mos i konsideroni automatikisht si një diagnozë. Ato mund të kenë shkaqe të ndryshme dhe vlerësimi profesional është mënyra më e përshtatshme për të kuptuar situatën tuaj individuale.

Të flasësh me një psikolog mund të jetë një hap i rëndësishëm për të kuptuar më mirë veten, për të përballuar një periudhë të vështirë dhe për të ndërtuar mënyra më të shëndetshme për të jetuar. Për konsultë psikologjike në Tiranë ose online, mund të kontaktoni Studio Psikologjike e Doktoreshe Sonila Hoxha.

Është koha për të folur. Drejtoju psikologut.

Ndiheni të Padukshëm?

Vetmia është një nga përvojat më të thella dhe më të ndërlikuara emocionale që mund të përjetojë njeriu. Shpesh, ajo nuk lidhet vetëm me mungesën e njerëzve përreth, por me ndjesinë se askush nuk ju sheh vërtet ashtu siç jeni, deri në fund. Mund të ndodhë që edhe kur jemi të rrethuar nga familja, miqtë apo kolegët, të ndiejmë një boshllëk të brendshëm dhe një distancë emocionale që është e vështirë të shpjegohet.

Në shumë raste, vetmia fillon atëherë kur largohemi nga vetja jonë. Kur nuk dëgjojmë nevojat tona emocionale, kur shtypim ndjenjat ose përpiqemi vazhdimisht të përshtatemi me pritshmëritë e të tjerëve, krijohet një ndarje e brendshme. Njeriu mund të bëhet i huaj për vetveten dhe, si pasojë, vetmia bëhet më e thellë.

Çfarë është vetmia emocionale?

Vetmia emocionale nuk është thjesht mungesa e shoqërisë. Ajo është ndjesia e mungesës së lidhjes së vërtetë me të tjerët dhe me vetveten. Një person mund të ketë marrëdhënie të shumta, të jetë aktiv në jetën sociale dhe sërish të ndiejë se nuk kuptohet, nuk dëgjohet ose nuk pranohet plotësisht.

Kjo ndjesi mund të shfaqet në forma të ndryshme:

• Ndjenja e boshllëkut të brendshëm.
• Vështirësi për të ndarë emocionet me të tjerët.
• Ndjesia se askush nuk ju kupton.
• Izolim emocional, edhe kur jeni mes njerëzve.
• Mendime të shpeshta se duhet të përballoni gjithçka vetëm.

Në realitet, njeriu është një qenie sociale dhe emocionale. Ne kemi nevojë për lidhje autentike, mirëkuptim dhe pranueshmëri. Kur këto mungojnë, vetmia mund të ndikojë në mirëqenien psikologjike dhe fizike.

Kur bëhemi të huaj për veten tonë

Shpesh, ritmi i shpejtë i jetës, përgjegjësitë, stresi dhe përpjekja për të përmbushur pritshmëritë e të tjerëve na largojnë nga vetja. Fillojmë të mos i kushtojmë rëndësi ndjenjave tona, të injorojmë lodhjen emocionale dhe të heshtim për shqetësimet që kemi.

Kjo distancë nga vetja mund të sjellë:

• Rritje të ankthit.
• Ndjenja trishtimi të vazhdueshme.
• Ulje të vetëvlerësimit.
• Humbje të motivimit.
• Vështirësi në marrëdhëniet personale.

Të kuptosh veten dhe të pranosh emocionet nuk është dobësi. Përkundrazi, është një hap i rëndësishëm drejt shëndetit mendor dhe mirëqenies emocionale.

Si ndikon vetmia në shëndetin mendor?

Studimet tregojnë se vetmia e zgjatur mund të ketë ndikim të rëndësishëm në shëndetin psikologjik. Ajo mund të lidhet me rritjen e nivelit të stresit, ankthit dhe simptomave depresive. Kur një person ndihet i izoluar emocionalisht për një kohë të gjatë, mund të krijojë bindjen se duhet t’i përballojë të gjitha sfidat i vetëm.

Megjithatë, askush nuk është i detyruar të kalojë vetëm periudhat e vështira. Të kërkosh ndihmë është një akt vetëkujdesi dhe përgjegjësie ndaj vetes.

Psikoterapia është një hap i rëndësishëm për të kuptuar emocionet, për të përpunuar përvojat e vështira dhe për të ndërtuar një marrëdhënie më të shëndetshme me vetveten dhe me të tjerët.

Si ndihmon psikoterapia në përballimin e vetmisë?

Psikoterapia nuk është vetëm për momentet e krizës. Ajo është një proces që ndihmon individin të njohë më mirë veten, të kuptojë emocionet dhe të zhvillojë mënyra më funksionale për t’u përballur me sfidat e jetës.

Gjatë procesit terapeutik, pacienti mund të:

• Kuptojë burimin e ndjenjës së vetmisë.
• Shprehë emocionet në një mjedis të sigurt dhe pa gjykim.
• Forcojë vetëvlerësimin.
• Zhvillojë aftësi më të mira komunikimi dhe marrëdhëniesh.
• Mësojë mënyra për të menaxhuar ankthin dhe stresin.
• Ndërtojë një lidhje më të fortë me veten.

Është e rëndësishme të kuptohet se psikoterapia është për të gjithë. Ne jemi njerëz dhe jo të pamposhtur apo të përsosur. Çdo person mund të kalojë periudha të vështira, konfuzion emocional apo sfida që duken të vështira për t’u përballuar vetëm.

Në këto raste, figura e psikologut ofron mbështetje profesionale, konkrete dhe efektive.

Të flasësh është hapi i parë drejt ndryshimit

Shumë njerëz hezitojnë të kërkojnë ndihmë, sepse besojnë se duhet të jenë të fortë ose se duhet t’i zgjidhin vetë problemet e tyre. Por të kërkosh mbështetje nuk është shenjë dobësie. Është një zgjedhje e vetëdijshme për të investuar në mirëqenien tuaj emocionale.

Të flasësh për atë që ndjeni mund të jetë fillimi i një ndryshimi të rëndësishëm. Kur emocionet marrin hapësirë për t’u shprehur dhe kuptuar, krijohen mundësi të reja për zhvillim personal dhe qetësi të brendshme.

Nëse ndiheni të vetmuar, të pakuptuar ose të larguar nga vetja juaj, është e rëndësishme të dini se nuk duhet ta përballoni gjithçka vetëm. Këshillimi psikologjik dhe psikoterapia mund t’ju ndihmojnë të kuptoni më mirë veten, të përballoni vështirësitë dhe të ndërtoni një jetë më të ekuilibruar emocionalisht.

Studio Psikologjike e Doktoreshë Sonila Hoxha ofron shërbime profesionale të këshillimit psikologjik dhe psikoterapisë për individë që përballen me ankth, stres, vetmi, vështirësi emocionale dhe sfida të ndryshme të jetës.

Konsultat ofrohen si fizikisht në Tiranë ashtu edhe online, duke krijuar mundësi që çdo pacient të marrë mbështetjen e nevojshme në mënyrën më të përshtatshme për të.

Të kujdesesh për shëndetin mendor është po aq e rëndësishme sa të kujdesesh për shëndetin fizik. Ndryshimi fillon nga momenti kur vendosni të flisni dhe të kërkoni mbështetjen e duhur.

“Nuk kam frikë nga ajo që ndjej, por nga ajo që nuk mund të ndjej më.”

Depresioni është një nga gjendjet psikologjike për të cilat flitet shumë, por që shpesh vazhdon të keqkuptohet. Për shumë njerëz, fjala “depresion” lidhet menjëherë me trishtimin, heshtjen, izolimin ose mungesën e energjisë. Megjithatë, depresioni nuk shfaqet gjithmonë në të njëjtën mënyrë. Ai mund të ketë shumë fytyra dhe jo çdo pacient që përjeton një gjendje depresive duket i trishtuar apo i dëshpëruar në sytë e të tjerëve.

Në disa raste, depresioni shfaqet përmes mungesës së kënaqësisë, lodhjes së vazhdueshme, vështirësisë për t’u përqendruar ose humbjes së interesit për gjërat që dikur sillnin kënaqësi. Në raste të tjera, ai mund të fshihet pas një jete të ngarkuar, një buzëqeshjeje të vazhdueshme, perfeksionizmit, mendimit pozitiv të tepruar apo edhe simptomave fizike.

Pikërisht për këtë arsye, të kuptuarit e depresionit kërkon më shumë sesa të vërejmë nëse një person është i trishtuar.

Çfarë është depresioni?

Depresioni është më shumë sesa një periudhë e zakonshme trishtimi. Të gjithë njerëzit përjetojnë momente të vështira, zhgënjime, humbje dhe periudha kur ndihen pa energji. Këto përvoja janë pjesë e jetës njerëzore.

Një gjendje depresive, megjithatë, mund të ndikojë në mënyrë të qëndrueshme në humor, mendime, sjellje, marrëdhënie, energji dhe mënyrën se si një person e përjeton veten dhe jetën e përditshme.

Një nga aspektet më të rëndësishme të depresionit është se ai mund të ndikojë edhe në aftësinë për të ndier kënaqësi. Një pacient mund të mos ndihet domosdoshmërisht i trishtuar gjatë gjithë kohës, por të ndiejë boshllëk, mpirje emocionale ose një mungesë të thellë interesi ndaj gjërave që më parë kishin rëndësi.

Në këtë kuptim, ndonjëherë pyetja nuk është vetëm “A jam i trishtuar?”, por edhe “A jam ende në gjendje të ndiej?”

Depresioni nuk duket gjithmonë nga jashtë

Një nga keqkuptimet më të zakonshme është ideja se një person me depresion duhet të duket i dëshpëruar, i heshtur ose i izoluar.

Në realitet, disa pacientë vazhdojnë të punojnë, të kujdesen për familjen, të takojnë miqtë dhe të përmbushin përgjegjësitë e tyre të përditshme, ndërkohë që përjetojnë një vuajtje të konsiderueshme në planin emocional.

Një person mund të buzëqeshë dhe njëkohësisht të ndihet bosh. Mund të jetë shumë aktiv dhe përsëri të ndihet i rraskapitur emocionalisht. Mund të jetë i suksesshëm profesionalisht, por të përjetojë një ndjenjë të vazhdueshme pakënaqësie ose mungese kuptimi.

Prandaj, mungesa e shenjave të dukshme nuk do të thotë domosdoshmërisht mungesë e vuajtjes psikologjike.

Kur mendimet zëvendësojnë kontaktin me emocionet

Shumë njerëz janë mësuar të analizojnë gjithçka. Për çdo problem kërkojnë një shpjegim, një arsye dhe një zgjidhje. Kjo aftësi mund të jetë e dobishme, por ndonjëherë mund të na largojë nga përjetimi i drejtpërdrejtë i emocioneve.

Në vend që të pyesim veten “Si ndihem?”, fillojmë të mendojmë pafundësisht:

“Pse ndodhi kjo?”

“Çfarë duhet të bëj?”

“Çfarë do të mendojnë të tjerët?”

“Po sikur të ndodhë diçka tjetër?”

Kështu mund të krijohet një cikël i vazhdueshëm mendimesh që na largon nga gjendja jonë emocionale. Mendja prodhon skenarë të pafund dhe personi mund të ndihet gjithnjë e më i shkëputur nga vetja.

Në psikoterapi, një pjesë e rëndësishme e procesit është pikërisht rikthimi i kontaktit me përjetimin personal: të kuptuarit e emocioneve, nevojave, konflikteve dhe mënyrave të reagimit.

Si shfaqet depresioni përmes trupit?

Jo çdo vuajtje psikologjike shprehet drejtpërdrejt me fjalë.

Në disa raste, simptomat emocionale mund të shoqërohen ose të shfaqen kryesisht përmes shqetësimeve fizike, si lodhja, ndryshimet e gjumit, ndryshimet e oreksit, tensioni trupor ose shqetësime të tjera që kërkojnë vlerësim profesional.

Kjo nuk do të thotë se simptomat fizike janë “vetëm në mendje”. Përkundrazi, trupi dhe psikika janë të ndërlidhura dhe gjendja emocionale mund të ndikojë ndjeshëm në mënyrën se si përjetohet trupi.

Kur shqetësimet vazhdojnë dhe nuk shpjegohen mjaftueshëm vetëm nga faktorët fizikë, një konsultë me psikologun mund të jetë një hap i rëndësishëm për të kuptuar më mirë situatën.

Depresioni mund të fshihet edhe pas “mendimit pozitiv”

Mendimi pozitiv mund të jetë një burim force, por përdorimi i tij për të mohuar emocionet e vështira mund të bëhet problematik.

Fraza të tilla si “Duhet të jem i fortë”, “Të tjerët kanë probleme më të mëdha”, “Nuk kam arsye të ndihem kështu” ose “Duhet ta shoh gjithmonë anën pozitive” mund ta bëjnë një person të ndihet fajtor për emocionet e veta.

Emocionet nuk zhduken vetëm sepse përpiqemi t’i injorojmë.

Të pranojmë se po përjetojmë trishtim, ankth, lodhje, zemërim, boshllëk ose konfuzion nuk do të thotë të dorëzohemi. Përkundrazi, është hapi i parë drejt kuptimit të asaj që po ndodh.

Marrëdhëniet familjare dhe modelet e përsëritura

Përjetimi psikologjik i një personi ndikohet edhe nga marrëdhëniet dhe mjedisi ku ai jeton.

Në disa raste, një pacient mund të ndihet i kufizuar vazhdimisht nga pritshmëritë familjare, frika nga gjykimi, nevoja për të kënaqur të tjerët ose modele marrëdhëniesh të përsëritura.

Këto modele mund të ndikojnë në zgjedhjet personale dhe në mënyrën se si një individ vendos kufij, ndërton marrëdhënie ose përballet me ndryshimin.

Psikoterapia krijon një hapësirë profesionale ku këto dinamika mund të eksplorohen me kujdes dhe pa gjykim, duke ndihmuar pacientin të kuptojë më mirë veten dhe mënyrat se si reagon ndaj situatave të ndryshme.

Shenjat që nuk duhen neglizhuar

Një gjendje depresive mund të shoqërohet me një sërë ndryshimesh, ndër të cilat:

• humor i ulët ose ndjenjë boshllëku;
• humbje interesi ose kënaqësie;
• lodhje dhe mungesë energjie;
• vështirësi në përqendrim;
• ndryshime në gjumë;
• ndryshime në oreks;
• ndjenja faji ose pavlefshmërie;
• tërheqje nga aktivitetet dhe marrëdhëniet;
• vështirësi në përmbushjen e detyrave të përditshme;
• mendime të përsëritura negative.

Jo çdo simptomë tregon domosdoshmërisht depresion dhe diagnoza nuk vendoset vetëm duke lexuar një listë simptomash. Vlerësimi nga një profesionist i shëndetit mendor është i rëndësishëm për të kuptuar natyrën e shqetësimit dhe për të përcaktuar ndihmën e përshtatshme.

Nëse një person përjeton mendime për vetëdëmtim ose vetëvrasje, nevojitet ndihmë profesionale urgjente dhe kontakt me shërbimet e emergjencës ose strukturat shëndetësore përkatëse.

Psikoterapia si hap drejt ndryshimit

Depresioni është një gjendje që mund të trajtohet. Psikoterapia është një nga format kryesore të trajtimit psikologjik dhe mund t’i ndihmojë pacientët të kuptojnë emocionet, mendimet dhe modelet e sjelljes që lidhen me vuajtjen e tyre.

Procesi terapeutik nuk ka të bëjë vetëm me “të menduarit pozitiv”. Ai mund të përfshijë identifikimin e modeleve të mendimit, përpunimin e emocioneve, zhvillimin e mënyrave më të shëndetshme të përballimit, përmirësimin e marrëdhënieve dhe rikthimin gradual të funksionimit të përditshëm.

Në varësi të situatës, një psikolog mund të rekomandojë gjithashtu vlerësim nga profesionistë të tjerë të shëndetit mendor. Trajtimi duhet të përshtatet me nevojat dhe gjendjen individuale të pacientit.

Është koha për të folur

Të kërkosh ndihmë psikologjike nuk është shenjë dobësie. Përkundrazi, është një mënyrë për t’i kushtuar vëmendje shëndetit mendor dhe për të mos e përballuar vetëm një situatë që është bërë e vështirë.

Nëse ndiheni të lodhur emocionalisht, të shkëputur nga vetja, pa motivim ose sikur po përsëritni vazhdimisht të njëjtat modele në jetën tuaj, një konsultë psikologjike mund t’ju ndihmojë të kuptoni më qartë se çfarë po ndodh.

Në Tiranë, Studio Psikologjike e Doktoreshe Sonila Hoxha ofron një hapësirë profesionale për konsultim dhe psikoterapi, ku vështirësitë emocionale mund të trajtohen me seriozitet, konfidencialitet dhe qasje individuale.

Nuk është e nevojshme të prisni që gjendja të bëhet e padurueshme për të kërkuar ndihmë.

Depresioni mund të ketë një mijë fytyra, por vuajtja nuk duhet të mbetet e padukshme. Të flasësh me një psikolog mund të jetë fillimi i një procesi më të ndërgjegjshëm drejt kuptimit të vetes, menaxhimit të vështirësive dhe rikthimit të mirëqenies psikologjike.

Studio Psikologjike e Doktoreshe Sonila Hoxha – Tiranë

Është koha për të folur. Drejtojuni psikologut.

Mendimet mund të bëhen burim ankthi dhe vuajtjeje

A ju ndodh të mendoni vazhdimisht për të njëjtën situatë, edhe kur e dini se nuk mund ta ndryshoni atë? A e riktheni në mendje një bisedë, një gabim, një vendim apo një situatë të së kaluarës dhe pyesni veten se çfarë mund të kishit bërë ndryshe? Mendimi i tepërt, ose ajo që shpesh përjetohet si “mbimendim”, mund të bëhet një burim i rëndësishëm shqetësimi emocional dhe të ndikojë në qetësinë, marrëdhëniet, gjumin dhe mënyrën se si përjetojmë përditshmërinë.

Të menduarit është një funksion normal dhe i domosdoshëm i mendjes. Problemi shfaqet kur mendimet përsëriten pa çuar drejt një zgjidhjeje konkrete. Në këto raste, mendja duket sikur është vazhdimisht në kërkim të një përgjigjeje, sigurie ose kontrolli, por në vend të zgjidhjes mund të krijojë edhe më shumë ankth.

Në Studio Psikologjike vëmendje e veçantë i kushtohet kuptimit të shqetësimeve emocionale dhe gjetjes së mënyrave të përshtatshme për t’i përballuar ato.

Çfarë është mendimi i tepërt?

Mendimi i tepërt ndodh kur mendja qëndron gjatë te të njëjtat pyetje, frikëra ose skenarë. Mund të mendojmë nga frika se mos gabojmë, nga frika se mos lëndojmë dikë, nga shqetësimi për të ardhmen ose nga dëshira për të kuptuar vazhdimisht se çfarë shkoi keq.

“Po sikur të kisha vepruar ndryshe?”

“Çfarë do të ndodhë nëse bëj një gabim?”

“Çfarë mendon personi tjetër për mua?”

“Pse ndodhi kjo?”

“Po sikur diçka të shkojë keq?”

Kur këto pyetje përsëriten pa fund, mendimi mund të shndërrohet në një cikël shqetësimi. Në vend që të na ndihmojë të veprojmë, ai mund të na mbajë të bllokuar.

Pse mendojmë kaq shumë?

Një nga arsyet kryesore është dëshira njerëzore për të pasur kontroll. Kur përballemi me pasiguri, mendja përpiqet të parashikojë çdo mundësi në mënyrë që të ndihemi më të sigurt. Megjithatë, jeta përmban shumë situata që nuk mund të kontrollohen plotësisht.

Nuk mund të kontrollojmë gjithmonë se çfarë mendojnë të tjerët, si do të reagojnë ata, çfarë do të ndodhë nesër apo nëse çdo zgjedhje që bëjmë do të ketë rezultatin që dëshirojmë.

Përpjekja për të kontrolluar të pakontrollueshmen mund të ushqejë më tej ankthin dhe shqetësimin.

Prandaj, një hap i rëndësishëm është të dallojmë midis asaj që mund të ndryshojmë dhe asaj që duhet të mësojmë ta pranojmë.

Si ta kuptojmë se jemi duke menduar shumë?

Hapi i parë për të ndryshuar një mënyrë të menduari është ta njohim atë.

Mund të jeni duke menduar shumë nëse:

• riktheheni vazhdimisht te e njëjta situatë;
• analizoni vazhdimisht një bisedë ose një vendim;
• shqetësoheni për skenarë që nuk kanë ndodhur;
• keni vështirësi të përqendroheni te momenti aktual;
• e keni të vështirë të flini sepse mendimet nuk ndalen;
• kërkoni vazhdimisht siguri ose konfirmim;
• mendoni shumë për të kaluarën dhe për gjëra që nuk mund t’i ndryshoni;
• ndiheni të lodhur mendërisht edhe kur nuk keni bërë aktivitet fizik.

Vetëdija për këtë proces nuk do të thotë që duhet t’i ndaloni me forcë mendimet. Përkundrazi, do të thotë të mësoni t’i vëreni ato dhe të kuptoni kur mendimi po ju ndihmon dhe kur po ju bllokon.

5 mënyra për të lehtësuar mendjen nga mendimi i tepërt

1. Angazhohuni me aktivitete që ju japin kënaqësi

Kur mendja qëndron e fokusuar vetëm te shqetësimet, aktivitetet pozitive mund të ndihmojnë në krijimin e një distance nga cikli i mendimeve.

Leximi, ecja, aktiviteti fizik, muzika, krijimtaria, koha me njerëzit e rëndësishëm për ju ose një aktivitet që ju sjell kënaqësi mund t’ju ndihmojë të riktheni vëmendjen te e tashmja.

Qëllimi nuk është të arratiseni nga emocionet, por të mos lejoni që shqetësimi të zërë të gjithë hapësirën tuaj mendore.

2. Njihni momentin kur jeni duke menduar shumë

Kur vini re se po mendoni përsëri për të njëjtën çështje, ndaloni dhe pyesni veten:

“A po kërkoj një zgjidhje konkrete apo thjesht po e përsëris të njëjtin mendim?”

Kjo pyetje mund t’ju ndihmojë të dalloni reflektimin e dobishëm nga mendimi i përsëritur që ushqen ankthin.

3. Vendosni një kufi kohor për shqetësimet

Në vend që mendimet shqetësuese të shfaqen gjatë gjithë ditës, mund të provoni të përcaktoni një periudhë të shkurtër gjatë ditës për t’u marrë me to.

Shënoni shqetësimet, mendoni nëse ekziston një veprim konkret që mund të ndërmerrni dhe më pas rikthehuni te aktiviteti juaj.

Kjo nuk i zhduk menjëherë mendimet, por mund t’ju ndihmojë të mos i lejoni ato të drejtojnë gjithë ditën tuaj.

4. Pranoni se nuk mund të kontrolloni gjithçka

Pranimi nuk do të thotë dorëzim. Do të thotë të kuptoni kufijtë e kontrollit tuaj.

Mund të kontrolloni zgjedhjet tuaja, mënyrën se si komunikoni, veprimet që ndërmerrni dhe mënyrën se si përpiqeni të kujdeseni për veten.

Nuk mund të kontrolloni gjithmonë të kaluarën, mendimet e të tjerëve, reagimet e njerëzve apo të gjitha ngjarjet që do të ndodhin në të ardhmen.

Sa më shumë përpiqemi të kontrollojmë atë që është jashtë kontrollit tonë, aq më shumë mund të rritet tensioni emocional.

5. Përpiquni të ndërtoni një qëndrim më pozitiv

Një qëndrim pozitiv nuk do të thotë të injoroni problemet ose të bindni veten se gjithçka është në rregull kur nuk është.

Do të thotë të përpiqeni ta shikoni situatën në mënyrë më të ekuilibruar.

Në vend të “Do të shkojë patjetër keq”, mund të pyesni veten: “Çfarë provash kam që do të ndodhë kjo?”

Në vend të “Kam bërë një gabim, gjithçka u prish”, mund të mendoni: “Kam bërë një gabim dhe mund të mësoj prej tij.”

Ky ndryshim në mënyrën e interpretimit mund të ndikojë në mënyrën se si përjetohen emocionet.

Shprehni atë që ndjeni

Një pjesë e rëndësishme e mendimit të tepërt lidhet me të kaluarën. Mund të kthehemi vazhdimisht te zhgënjimet, zgjedhjet, gabimet ose marrëdhëniet që kanë përfunduar.

E kaluara nuk mund të ndryshohet. Ajo që mund të ndryshohet është mënyra se si e kuptojmë dhe çfarë mësojmë prej saj.

Të reflektosh mbi një përvojë mund të jetë e dobishme. Të jetosh vazhdimisht brenda saj mund të bëhet një burim vuajtjeje.

Pyetja nuk është gjithmonë “Pse ndodhi?”, por mund të jetë edhe “Çfarë mund të mësoj nga kjo dhe cili është hapi im i ardhshëm?”

Të ecësh përpara nuk do të thotë të harrosh. Do të thotë të mos lejosh që ajo që ka ndodhur të përcaktojë të gjithë të tashmen dhe të ardhmen.

Emocionet e shtypura mund të bëhen më të vështira për t’u përballuar. Shpesh, nga frika se mos lëndojmë dikë, mos gjykohemi ose mos krijojmë konflikt, zgjedhim të heshtim.

Të shprehësh atë që ndjen në mënyrë të respektueshme është pjesë e kujdesit për veten.

Nëse ndiheni të shqetësuar, të trishtuar, të zemëruar, të pasigurt ose të mbingarkuar, të flasësh me një person të besuar ose me një psikolog mund t’ju ndihmojë të kuptoni më mirë atë që po përjetoni.

Kur është e nevojshme të kërkoni ndihmë psikologjike?

Jo çdo periudhë shqetësimi kërkon domosdoshmërisht ndërhyrje psikologjike. Megjithatë, nëse mendimet e tepërta po ndikojnë në gjumin, përqendrimin, marrëdhëniet, punën ose jetën e përditshme, konsultimi me psikologun mund të jetë një hap i rëndësishëm.

Psikoterapia mund të jetë pjesë e trajtimit dhe mbështetjes për një sërë vështirësish emocionale, përfshirë ankthin, stresin, depresionin, sulmet e panikut, problemet personale, vështirësitë në marrëdhënie, problemet me fëmijët, çështjet e vetëvlerësimit dhe periudhat e vështira të jetës.

Të kërkosh ndihmë psikologjike nuk do të thotë se nuk je i aftë të përballesh me jetën. Përkundrazi, mund të jetë një mënyrë për të kuptuar më mirë veten, për të zhvilluar strategji të reja për përballimin e vështirësive dhe për të krijuar ndryshime më të qëndrueshme.

Në Studio Psikologjike e Doktoreshe Sonila Hoxha, konsultat psikologjike ofrohen në Tiranë, si në mënyrë fizike, ashtu edhe online.

Mos lejoni që mendimet e përsëritura të drejtojnë jetën tuaj. Të menduarit është një aftësi e rëndësishme, por nuk duhet të kthehet në një burim të vazhdueshëm vuajtjeje. Filloni duke njohur mendimet tuaja, duke dalluar atë që mund të kontrolloni, duke shprehur emocionet dhe duke ndërmarrë hapa të vegjël drejt ndryshimit.

Kur shqetësimi bëhet i vështirë për t’u përballuar vetëm, një konsultë psikologjike mund t’ju ofrojë hapësirën dhe mbështetjen e nevojshme për të kuptuar atë që po përjetoni dhe për të gjetur mënyra më të shëndetshme për të ecur përpara.

Trajnoje mendjen. Drejto jetën tënde. Është koha për të folur.

Kur mbrojtja emocionale kthehet në një burg të brendshëm

Ka periudha në jetë kur një krizë emocionale nuk është thjesht një moment i vështirë për t’u kaluar. Ndonjëherë, ajo mund të jetë një shenjë se brenda nesh ka diçka që kërkon të dëgjohet, të kuptohet dhe të përpunohet.

Ankthi, frika, stresi, sulmet e panikut, pasiguria dhe vështirësitë në marrëdhënie mund të shfaqen në forma të ndryshme. Shpesh, reagimi ynë i parë është të përpiqemi t’i shmangim. Mundohemi të mos mendojmë, të mos ndiejmë, të mos përballemi me atë që na shqetëson. Për një periudhë të shkurtër, kjo mund të duket si një mënyrë për të mbrojtur veten. Por shmangia e vazhdueshme mund të ketë një kosto të lartë emocionale.

Në Studio Psikologjike të Doktoreshe Sonila Hoxha në Tiranë, psikoterapia dhe konsultimi psikologjik synojnë të krijojnë një hapësirë të sigurt ku pacienti mund të flasë, të kuptojë përjetimet e tij dhe të punojë me vështirësitë që po ndikojnë në jetën e përditshme.

Çfarë është shmangia emocionale?

Shmangia emocionale është tendenca për të larguar nga vetja mendime, emocione, situata ose përvoja që shkaktojnë frikë, ankth, pasiguri apo dhimbje psikologjike.

Një person mund të shmangë një situatë sepse ka frikë nga dështimi. Mund të shmangë marrëdhëniet sepse ka frikë të lëndohet. Mund të mos marrë vendime sepse ka frikë nga pasojat. Mund të qëndrojë larg situatave sociale për shkak të ankthit ose të përpiqet të kontrollojë çdo aspekt të jetës për të mos përjetuar pasiguri.

Problemi është se ajo që në fillim duket si mbrojtje mund të shndërrohet gradualisht në një kufizim.

Sa më shumë një person shmang atë që e frikëson, aq më pak mundësi ka të zbulojë se mund ta përballojë atë. Kështu, frika mund të forcohet dhe jeta të bëhet gjithnjë e më e kufizuar.

Kur mbrojtja kthehet në një “burg” psikologjik?

Të mbrosh veten është një nevojë njerëzore. Në situata të caktuara, mekanizmat mbrojtës mund të na ndihmojnë të përballojmë periudha të vështira. Por kur mbrojtja bëhet mënyra kryesore për të jetuar, ajo mund të na largojë nga përvojat që i japin kuptim jetës.

Një person mund të fillojë të mendojë:

“Mos më mirë të mos e provoj.”

“Po sikur të dështoj?”

“Po sikur të lëndohem?”

“Po sikur të humbas kontrollin?”

“Është më e sigurt të qëndroj kështu.”

Në këtë mënyrë, tullë pas tulle, mund të ndërtohet një kufizim i padukshëm. Në dukje, ai ofron siguri dhe rehati. Por me kalimin e kohës, mund të sjellë humbje të energjisë, besimit në vetvete, iniciativës dhe mundësive për të jetuar më plotësisht.

Jeta fillon të vëzhgohet nga larg, në vend që të përjetohet.

Shenjat që shmangia mund të jetë duke kufizuar jetën tuaj

Shmangia nuk shfaqet gjithmonë në mënyrë të dukshme. Ajo mund të fshihet pas zakoneve dhe sjelljeve që janë bërë pjesë e përditshmërisë.

Disa shenja që mund të tregojnë nevojën për t’u ndalur dhe për të reflektuar janë:

• evitimi i vazhdueshëm i situatave që shkaktojnë ankth;
• frika nga ndryshimi edhe kur situata aktuale nuk është e kënaqshme;
• vështirësia për të marrë vendime;
• izolimi nga njerëzit e tjerë;
• shtyrja e vazhdueshme e gjërave që dëshironi të bëni;
• nevoja e tepruar për kontroll;
• frika nga dështimi ose nga gjykimi i të tjerëve;
• ndjenja se jeta po kalon pa e përjetuar realisht;
• humbja e besimit në aftësitë personale;
• ndjenja e lodhjes emocionale dhe e ngecjes.

Këto shenja nuk nënkuptojnë domosdoshmërisht se një person ka një çrregullim psikologjik. Megjithatë, kur ato janë të vazhdueshme dhe ndikojnë në funksionimin personal, profesional ose në marrëdhënie, një konsultë me psikologun mund të jetë një hap i rëndësishëm.

“Nuk dua të jetoj më kështu”

Një nga momentet më të rëndësishme në procesin psikoterapeutik mund të jetë kur një person arrin të pranojë se mënyra aktuale e të jetuarit nuk po i shërben më.

Dëshira për të jetuar ndryshe nuk do të thotë se gjithçka duhet të ndryshojë menjëherë. Shpesh, ndryshimi fillon me një hap shumë më të thjeshtë: të flasësh.

Të thuash se ke frikë.

Të pranosh se je lodhur.

Të kuptosh se po shmang diçka.

Të pyesësh veten se çfarë dëshiron realisht.

Dhe mbi të gjitha, të kërkosh ndihmë kur e kupton se nuk po arrin ta përballosh i vetëm.

Psikoterapia mund të ndihmojë pacientin të kuptojë më mirë modelet e mendimit dhe të sjelljes, të identifikojë burimet e ankthit dhe të zhvillojë mënyra më funksionale për t’u përballur me vështirësitë.

Psikoterapia nuk është vetëm për raste ekstreme

Ekziston ende ideja se te psikologu duhet të shkojë vetëm një person që po përjeton një problem shumë të rëndë. Në realitet, konsultimi psikologjik mund të jetë i dobishëm në shumë situata të jetës.

Psikoterapia mund të përdoret si mbështetje për persona që përballen me ankth, stres, depresion, atak paniku, vështirësi personale, probleme në marrëdhënie, ndryshime të rëndësishme në jetë, vështirësi në prindërim ose periudha të vështira emocionale.

Të kërkosh ndihmë psikologjike nuk do të thotë se je i dobët. Përkundrazi, është një mënyrë për të mos e lënë një problem të zgjatet dhe të ndikojë gjithnjë e më shumë në cilësinë e jetës.

Njeriu nuk është i detyruar të dijë gjithmonë se si ta zgjidhë vetë çdo problem.

Çfarë mund të ofrojë konsultimi me psikologun?

Një konsultë psikologjike krijon mundësinë për të folur në një mjedis profesional dhe të strukturuar.

Gjatë procesit, psikologu mund ta ndihmojë pacientin të kuptojë më qartë atë që po përjeton, të dallojë mendimet dhe modelet që po e mbajnë të bllokuar dhe të eksplorojë mënyra të reja për t’u përballur me situatat e vështira.

Qëllimi nuk është t’i thuhet pacientit se si duhet të jetojë jetën e tij, por të krijohet një proces ku ai mund të kuptojë veten më mirë dhe të ndërtojë burime më të shëndetshme për përballimin e vështirësive.

Në varësi të problematikës dhe nevojave individuale, procesi psikoterapeutik mund të fokusohet në ankthin, frikën, mendimet negative, vetëvlerësimin, marrëdhëniet, emocionet, sjelljet shmangëse dhe mënyrën se si individi reagon ndaj situatave stresuese.

Kur është koha për të folur me psikologun?

Nuk ekziston një moment i vetëm “i duhur” për të kërkuar ndihmë. Një tregues i rëndësishëm është ndikimi që vështirësia psikologjike ka në jetën tuaj.

Nëse ankthi ju pengon të bëni gjërat që dëshironi, nëse frika ju bën të shmangni situata të rëndësishme, nëse marrëdhëniet po bëhen gjithnjë e më të vështira ose nëse ndiheni të bllokuar në një mënyrë jetese që nuk ju kënaq, konsultimi me psikologun mund të jetë një mundësi për të kuptuar se çfarë po ndodh.

Ndonjëherë, kriza që po përjetojmë është pikërisht sinjali që na tregon se është koha të ndalemi dhe të dëgjojmë veten.

Studio Psikologjike e Doktoreshe Sonila Hoxha ofron konsultim psikologjik dhe mbështetje psikoterapeutike për pacientët që po përballen me problematika të ndryshme emocionale dhe psikologjike.

Ankthi, depresioni, stresi, ataket e panikut, problemet personale, vështirësitë në marrëdhënie dhe periudhat e vështira të jetës mund të jenë arsye për të kërkuar ndihmë profesionale.

Nëse ndiheni sikur po ndërtoni gjithnjë e më shumë kufij rreth vetes për t’u mbrojtur, mund të jetë koha të kuptoni se çfarë fshihet pas kësaj nevoje për shmangie.

Të flasësh me një psikolog është një hap drejt kuptimit të vetes. Psikoterapia mund të jetë pjesë e rëndësishme e procesit për të përballuar vështirësitë, për të zhvilluar mënyra më funksionale të reagimit dhe për të rikthyer gradualisht hapësirën për të jetuar, për të provuar dhe për të ndërtuar një jetë më në përputhje me nevojat personale.

Nëse po kaloni një periudhë të vështirë, nuk është e nevojshme ta përballoni gjithçka vetëm. Drejtojuni psikologut dhe kërkoni një konsultë psikologjike në Tiranë.

Si ndikojnë besimet në mënyrën si e përjetojmë realitetin dhe pse përsërisim modelet jofunksionale?

Mënyra se si e shohim veten, marrëdhëniet dhe botën përreth nesh ndikohet ndjeshëm nga besimet që kemi krijuar gjatë jetës. Shpesh, këto besime funksionojnë në mënyrë të pavetëdijshme dhe ndikojnë te mënyra se si interpretojmë ngjarjet, si reagojmë emocionalisht dhe si marrim vendime.

Një person që beson se është i pafat mund të vërejë më lehtë dështimet, zhgënjimet dhe situatat negative, ndërsa mund të mos i kushtojë të njëjtën vëmendje përvojave pozitive. Në të njëjtën mënyrë, dikush që beson se suksesi është gjithmonë i vështirë mund të mos i dallojë mundësitë që mund ta çojnë drejt qëllimeve të tij.

Kjo nuk do të thotë se mendimet tona krijojnë fizikisht realitetin ose se çdo vështirësi është rezultat i mënyrës se si mendojmë. Megjithatë, mënyra se si truri përpunon informacionin ndikon fuqishëm në atë që vërejmë, si e interpretojmë dhe si reagojmë ndaj tij.

Pse besimet tona duken kaq reale?

Truri përpunon një sasi shumë të madhe informacioni çdo moment. Për të qenë efikas, ai përdor filtra dhe modele të krijuara nga përvojat e mëparshme. Besimet, pritshmëritë dhe përvojat tona ndikojnë në atë se cilat aspekte të realitetit marrin më shumë vëmendjen tonë.

Një shembull i thjeshtë është ai i një makine të kuqe. Nëse për një periudhë të caktuar fillojmë të mendojmë për makinat e kuqe, papritur mund të duket sikur ato janë kudo. Në realitet, makinat e kuqe kanë qenë aty edhe më parë. Ajo që ka ndryshuar është vëmendja jonë ndaj tyre.

E njëjta gjë mund të ndodhë me besimet personale.

Nëse një pacient mendon: “Njerëzit gjithmonë më zhgënjejnë”, mund të jetë më i vëmendshëm ndaj rasteve kur dikush nuk i përmbush pritshmëritë dhe më pak i vëmendshëm ndaj marrëdhënieve ku ka marrë mbështetje.

Nëse besimi është “Unë nuk jam mjaftueshëm i mirë”, një gabim i vogël mund të interpretohet si provë e këtij besimi, ndërsa një sukses mund të minimizohet ose të konsiderohet si rastësi.

Ky proces lidhet me atë që në psikologji përshkruhet si prirja për të kërkuar, vërejtur dhe interpretuar informacionin në përputhje me bindjet ekzistuese.

Mendimet tona mund të bëhen modele të përsëritura

Një mendim i vetëm nuk përcakton domosdoshmërisht mënyrën se si do të sillemi. Problemi shfaqet kur një mënyrë e caktuar të menduari përsëritet për një kohë të gjatë dhe shndërrohet në një model të zakonshëm.

Mund të krijohet një cikël i tillë:

Besimi → interpretimi i situatës → emocioni → reagimi → pasoja → forcimi i besimit.

Për shembull, një pacient mund të ketë bindjen se do të refuzohet nga të tjerët. Për këtë arsye, gjatë një bisede mund të interpretojë një përgjigje të shkurtër si shenjë refuzimi. Kjo mund të shkaktojë ankth, pasiguri ose tërheqje. Si rezultat, personi mund të komunikojë më pak dhe marrëdhënia mund të bëhet më e vështirë. Më pas, kjo përvojë mund të interpretohet si konfirmim i bindjes fillestare: “E dija që do të më refuzonin.”

Kështu, një besim mund të vazhdojë të duket i vërtetë edhe kur interpretimi i situatës nuk është domosdoshmërisht i vetmi shpjegim i mundshëm.

Por pse vazhdojmë të përsërisim mekanizma jofunksionalë edhe kur i kuptojmë?

Një nga pyetjet më të zakonshme në psikoterapi është: “E di që kjo sjellje nuk më ndihmon. Pse vazhdoj ta bëj?”

Kuptimi intelektual është një hap shumë i rëndësishëm, por jo gjithmonë është i mjaftueshëm për të ndryshuar një model të rrënjosur.

Sjelljet dhe reagimet përsëritëse mund të jenë lidhur me përvoja të hershme, mënyra të mësuara të përballimit, emocione të forta dhe modele të automatizuara reagimi. Në momente stresi ose kërcënimi të perceptuar, individi mund të rikthehet automatikisht te mënyrat e njohura të reagimit, edhe nëse në një nivel racional e di se ato nuk janë të dobishme.

Kjo shpjegon pse një pacient mund të thotë:

“E di që duhet të vendos kufij, por nuk arrij ta bëj.”

“E di që nuk duhet të mendoj vazhdimisht për skenarin më të keq, por nuk mund ta ndal.”

“E kuptoj se kjo marrëdhënie nuk më bën mirë, por përsëri kthehem.”

“E di që duhet të kem më shumë besim te vetja, por ndihem vazhdimisht i pasigurt.”

Këto vështirësi nuk tregojnë domosdoshmërisht mungesë vullneti. Ato mund të tregojnë se modeli është bërë automatik dhe kërkon punë psikologjike për t’u ndryshuar.

Çfarë roli ka psikoterapia?

Psikoterapia synon të ndihmojë pacientin të kuptojë më mirë lidhjen ndërmjet mendimeve, emocioneve, sjelljeve dhe përvojave të tij. Në procesin terapeutik mund të identifikohen besime të thella, modele të përsëritura dhe mënyra jofunksionale të përballimit.

Qëllimi nuk është thjesht të zëvendësohet një mendim negativ me një mendim pozitiv. Në shumë raste, puna psikoterapeutike kërkon të kuptohet se nga vjen një besim, si është forcuar me kalimin e kohës, në çfarë situatash aktivizohet dhe nëse interpretimi që bëjmë sot është ende i dobishëm.

Pacienti mund të mësojë të ndalojë përpara një reagimi automatik dhe të pyesë veten:

• Çfarë po mendoj në këtë moment?
• Çfarë emocioni po përjetoj?
• Çfarë po më bën të besoj se ky interpretim është i vetmi i mundshëm?
• A ka një mënyrë tjetër për ta parë këtë situatë?
• A po reagoj ndaj asaj që po ndodh tani apo ndaj një përvoje të mëparshme?
• Çfarë sjelljeje do të ishte më e dobishme për mua në këtë situatë?

Këto pyetje mund të krijojnë hapësirë ndërmjet impulsit dhe reagimit dhe të ndihmojnë në ndërtimin gradual të mënyrave më funksionale të përballimit.

Kujdesi për shëndetin mendor është pjesë e kujdesit për veten

Ankthi, stresi, sulmet e panikut, menaxhimi i vështirë i emocioneve, mendimet e përsëritura, vështirësitë në marrëdhënie dhe problemet personale mund të ndikojnë ndjeshëm në jetën e përditshme.

Në këto situata, konsultimi me një psikolog mund t’i japë pacientit një hapësirë profesionale ku shqetësimet mund të shprehen, analizohen dhe trajtohen në mënyrë të strukturuar.

Psikoterapia nuk është vetëm për momentet kur një person ndodhet në një krizë të rëndë. Ajo mund të jetë pjesë e një procesi më të gjerë për të kuptuar veten, për të zhvilluar mënyra më të shëndetshme përballimi dhe për të përmirësuar marrëdhënien me emocionet, mendimet dhe të tjerët.

Të kërkosh ndihmë psikologjike nuk do të thotë se duhet të jesh i përsosur apo se duhet t’i zgjidhësh të gjitha vështirësitë vetëm. Përkundrazi, konsultimi me psikologun mund të jetë një mënyrë konkrete për të mos mbetur i bllokuar në të njëjtat modele.

Kur është koha për të folur me psikologun?

Nëse vëren se të njëjtat situata përsëriten vazhdimisht, se reagimet emocionale janë të vështira për t’u kontrolluar ose se njohuritë që ke nuk po mjaftojnë për të ndryshuar mënyrën se si ndihesh dhe vepron, një konsultë psikologjike mund të jetë një hap i rëndësishëm.

Në Studio Psikologjike e Doktoreshe Sonila Hoxha, konsultimi psikologjik mund të fokusohet në çështje të ndryshme të shëndetit mendor, përfshirë ankthin, stresin, sulmet e panikut, menaxhimin e emocioneve, mendimet e tepërta, vështirësitë personale dhe problemet që lidhen me marrëdhëniet ose familjen.

Procesi fillon me të kuptuarit e asaj që po ndodh. Nga aty, së bashku me psikologun, pacienti mund të eksplorojë modelet e mendimit dhe sjelljes që po ndikojnë në jetën e tij dhe të punojë drejt ndryshimeve më funksionale.

Ndryshimi nuk ndodh gjithmonë menjëherë. Por të kuptosh mekanizmat që përsëriten është një hap i rëndësishëm. Kur fillojmë të dallojmë besimet, interpretimet dhe reagimet automatike, krijohet mundësia për t’i trajtuar ato ndryshe.

Shëndeti mendor meriton vëmendje dhe kujdes. Nëse po përballesh me ankth, stres, sulme paniku, vështirësi emocionale, mendime të tepërta ose një problem personal që po ndikon në jetën tënde, konsultimi me psikologun mund të jetë një mënyrë për të marrë mbështetje profesionale dhe për të filluar një proces ndryshimi.

Studio Psikologjike e Doktoreshe Sonila Hoxha në Tiranë ofron hapësirë për reflektim, dëgjim profesional dhe psikoterapi, duke e vendosur shëndetin mendor të pacientit në qendër të procesit.

Seanca live & online
Teams: studio.psikologjie
WhatsApp & Viber

info@studiopsikologjie.al

+355692642618

Mendimet që kemi çdo ditë ndikojnë drejtpërdrejt në mënyrën se si ndihemi, si sillemi dhe si e perceptojmë veten dhe jetën tonë. Në periudha të vështira emocionale, veçanërisht gjatë ankthit ose depresionit, mendimet negative mund të bëhen më të shpeshta dhe më bindëse. Një ndër format e tyre janë mendimet e mungesës, të cilat na bëjnë të përqendrohemi te ajo që nuk kemi, te ajo që mendojmë se nuk mund ta arrijmë dhe te ajo që besojmë se do të na mungojë gjithmonë.

Mendime të tilla mund të ndikojnë në vetëbesim, marrëdhënie, karrierë dhe mënyrën se si e shohim të ardhmen. Kur përsëriten vazhdimisht, ato mund të krijojnë një cikël negativ emocional dhe të kontribuojnë në përkeqësimin e simptomave të depresionit.

Çfarë janë mendimet e mungesës?

Mendimet e mungesës janë mënyra të të menduarit në të cilat vëmendja përqendrohet kryesisht te ajo që na mungon. Mund të kemi ndjesinë se nuk kemi mjaftueshëm para, sukses, dashuri, bukuri, kohë, mundësi apo arritje.

Disa prej mendimeve më të zakonshme mund të jenë:

• “Nuk mund të jem i/e lumtur derisa të kem shumë para.”
• “Duhet të përditësoj shtëpinë time, sepse këtë po bëjnë të gjithë rreth meje.”
• “Unë kurrë nuk do të mund ta përballoj atë.”
• “Këtë karrierë e kam filluar shumë vonë në jetë. Askush nuk do të më punësojë.”
• “Të gjithë njerëzit e mirë janë të zënë. Unë kurrë nuk do të gjej dikë me të cilin të lidhem.”
• “Po plakem. Nga këtu e tutje gjithçka do të shkojë drejt tatëpjetës.”
• “Nuk jam i/e dashur. Nuk më do njeri.”
• “E kam pasur shumë më keq se njerëzit e tjerë dhe kjo është arsyeja pse nuk do t’i arrij kurrë moshatarët e mi.”

Në pamje të parë, këto mendime mund të duken si përfundime logjike. Megjithatë, një mendim nuk është domosdoshmërisht një fakt.

Mendimet automatike dhe lidhja e tyre me depresionin

Mendimet automatike janë mendime që shfaqen shpejt dhe shpesh pa një analizë të vetëdijshme. Ato mund të ndikohen nga përvojat e mëparshme, besimet personale, frikërat dhe gjendja emocionale.

Kur një person është në depresion, mendimet automatike mund të kenë një përmbajtje veçanërisht negative. Për shembull, një vështirësi në punë mund të interpretohet si “nuk jam i/e aftë”, një ndarje mund të kthehet në “askush nuk do të më dojë”, ndërsa një vështirësi financiare mund të shndërrohet në “nuk do të kem kurrë mundësi të përmirësohem”.

Këto përfundime mund të ndikojnë më tej në emocionet dhe sjelljen e personit. Nëse dikush beson se nuk mund të arrijë asgjë, mund të heqë dorë nga përpjekjet, të shmangë mundësitë ose të izolohet nga të tjerët. Kjo, nga ana tjetër, mund të përforcojë bindjen fillestare.

Kështu krijohet një cikël:

Mendim negativ → emocion negativ → sjellje shmangëse → më pak përvoja pozitive → forcim i mendimit negativ.

A janë gjithmonë të vërteta mendimet tona?

Një nga sfidat më të mëdha është se mendimet negative mund të duken shumë bindëse. Mendja mund të kërkojë prova që mbështesin një bindje dhe të neglizhojë informacionin që e kundërshton atë.

Për shembull, një person që mendon “nuk jam mjaftueshëm i/e suksesshëm/e” mund të përqendrohet vetëm te dështimet dhe të harrojë arritjet që ka pasur.

Prandaj, në psikoterapi është e rëndësishme të mësojmë të bëjmë dallimin midis mendimit, interpretimit dhe faktit.

Një pyetje e dobishme është:

“A është ky mendim i dobishëm për mua?”

Mund të pyesim gjithashtu:

• A më ndihmon ky mendim të arrij qëllimet e mia?
• A më afron me një jetë në përputhje me vlerat e mia?
• Apo më shkakton më shumë dhimbje?
• A po më shtyn përpara apo po më mban të bllokuar?
• Çfarë provash kam që ky mendim është plotësisht i vërtetë?
• A ekziston një mënyrë tjetër, më realiste, për ta parë situatën?

Qëllimi nuk është të zëvendësojmë çdo mendim negativ me një mendim artificialisht pozitiv. Qëllimi është të ndërtojmë një mënyrë më realiste, fleksibël dhe të dobishme të të menduarit.

Si ndikojnë mendimet e mungesës në vetëbesim?

Mendimet e vazhdueshme për atë që na mungon mund të dëmtojnë vetëvlerësimin. Kur një person vazhdimisht e krahason veten me të tjerët, mund të krijojë bindjen se është gjithmonë “pas” të tjerëve.

Rrjetet sociale dhe krahasimi me jetën e njerëzve të tjerë mund ta përforcojnë këtë ndjesi. Një person mund të shohë sukseset, udhëtimet, marrëdhëniet ose arritjet e të tjerëve dhe të krahasojë ato me vështirësitë që përjeton vetë.

Problemi është se krahasimi shpesh nuk është i barabartë. Ne shohim një pjesë të dukshme të jetës së dikujt tjetër, ndërsa përjetojmë të gjithë realitetin tonë, përfshirë pasiguritë dhe vështirësitë.

Me kalimin e kohës, mendimet e mungesës mund të krijojnë ndjesinë se “nuk jam mjaftueshëm”, pavarësisht asaj që personi ka arritur realisht.

Nga mendësia e mungesës drejt një këndvështrimi më të shëndetshëm

Një hap i rëndësishëm është të pranojmë ekzistencën e këtyre mendimeve pa i trajtuar ato automatikisht si të vërteta.

Mund të fillojmë duke identifikuar mendimin:

“Çfarë po i them vetes në këtë moment?”

Më pas mund të pyesim:

“Çfarë po ndiej dhe çfarë e shkaktoi këtë mendim?”

Hapi tjetër është riformulimi. Në vend të:

“Unë kurrë nuk do ta arrij këtë.”

mund të shqyrtojmë:

“Për momentin kjo më duket e vështirë, por mund të analizoj se cilat hapa janë realisht të mundshëm.”

Në vend të:

“Nuk më do njeri.”

mund të shqyrtojmë:

“Po përjetoj një ndjesi vetmie dhe refuzimi, por kjo nuk do të thotë se askush nuk më vlerëson apo nuk mund të krijoj marrëdhënie të shëndetshme.”

Ky ndryshim nuk e mohon dhimbjen. Përkundrazi, e vendos atë në një perspektivë më të ekuilibruar.

Kur është e nevojshme ndihma e psikologut?

Të gjithë njerëzit mund të kalojnë periudha trishtimi, pasigurie ose shqetësimi. Megjithatë, kur mendimet negative bëhen të vazhdueshme dhe ndikojnë në jetën e përditshme, marrëdhëniet, punën, gjumin, motivimin ose vetëvlerësimin, konsultimi me psikologun mund të jetë një hap i rëndësishëm.

Psikoterapia nuk është vetëm për situata ekstreme. Ajo mund të ndihmojë një person të kuptojë modelet e veta të të menduarit, të përpunojë emocionet dhe të zhvillojë strategji më të shëndetshme për përballimin e vështirësive.

Në rastet kur ekzistojnë simptoma të depresionit, ankthit ose probleme të tjera të shëndetit mendor, vlerësimi profesional është veçanërisht i rëndësishëm. Psikologu mund të ndihmojë në kuptimin e situatës dhe të përcaktojë se çfarë forme mbështetjeje psikologjike mund të jetë e përshtatshme.

Psikoterapia është një proces që mund ta ndihmojë pacientin të kuptojë më mirë veten dhe mënyrën se si mendimet, emocionet dhe sjelljet lidhen me njëra-tjetrën.

Të kërkosh ndihmë psikologjike nuk do të thotë se je i dobët apo se duhet t’i përballosh të gjitha vetëm. Përkundrazi, kërkimi i ndihmës mund të jetë pjesë e kujdesit ndaj shëndetit mendor.

Në Studio Psikologjike e Doktoreshë Sonila Hoxha në Tiranë, pacientët mund të kërkojnë mbështetje psikologjike për vështirësi emocionale, mendime negative, ankth, depresion, probleme në marrëdhënie dhe periudha të rëndësishme ndryshimi në jetë.

Qëllimi i punës psikologjike është të krijohet një hapësirë profesionale ku pacienti mund të flasë, të kuptojë më mirë përvojën e tij dhe të punojë gradualisht drejt ndryshimit.

Mendimet e mungesës mund të ndikojnë fuqishëm në mënyrën se si e shohim veten dhe të ardhmen. Kur mendimet si “nuk jam mjaftueshëm”, “nuk do ta arrij kurrë” ose “askush nuk më do” përsëriten, ato mund të ndikojnë në vetëbesim, motivim dhe mirëqenie emocionale.

Por një mendim nuk është gjithmonë një fakt.

Të mësojmë t’i identifikojmë, t’i sfidojmë dhe t’i riformulojmë mendimet automatike është një pjesë e rëndësishme e punës psikologjike. Nëse këto mendime janë të vazhdueshme ose shoqërohen me simptoma depresive, ankth, izolim apo vështirësi në funksionimin e përditshëm, konsultimi me një psikolog mund të ofrojë mbështetje konkrete.

Trajnoje mendjen tënde. Drejto jetën tënde. Është koha për të folur me psikologun.

Seanca live & online
Teams: studio.psikologjie
WhatsApp & Viber

info@studiopsikologjie.al

+355692642618

Përfundimi i një marrëdhënieje dashurie mund të jetë një nga përvojat më të vështira emocionalisht. Edhe kur ndarja është një vendim i menduar mirë, ajo mund të shoqërohet me trishtim, pasiguri, ankth, vetmi, zemërim, konfuzion dhe një ndjenjë të fortë humbjeje. Për disa njerëz, ditët dhe javët pas ndarjes mund të duken si një periudhë ku gjithçka ka ndryshuar dhe ku është e vështirë të gjendet një ritëm i ri në jetën e përditshme.

Shpesh, mënyra se si përpiqemi ta përballojmë një ndarje ndikohet nga mite dhe bindje që kemi dëgjuar gjatë gjithë jetës. Fraza të tilla si “duhet të jesh i fortë”, “mos e mendo më” ose “nëse nuk qan, do të thotë se e ke kaluar” mund të duken si këshilla të zakonshme, por nuk pasqyrojnë gjithmonë mënyrën se si funksionon përpunimi emocional i humbjes.

Në këtë artikull do të demaskojmë tre mite të zakonshme rreth përfundimit të një marrëdhënieje dhe do të shpjegojmë pse është e rëndësishme t’i jepni vetes kohën dhe hapësirën e nevojshme për të përpunuar atë që po përjetoni.

1.Dhimbja do të largohet më shpejt nëse e injorojmë

E gabuar.

Një nga reagimet më të zakonshme pas përfundimit të një marrëdhënieje është përpjekja për të mos menduar për atë që ka ndodhur. Disa njerëz përpiqen të vazhdojnë menjëherë jetën sikur asgjë nuk ka ndodhur, e mbajnë veten vazhdimisht të zënë ose shmangin çdo situatë që mund t’u rikujtojë marrëdhënien.

Edhe pse shpërqendrimi mund të jetë i dobishëm për periudha të shkurtra, injorimi i vazhdueshëm i dhimbjes emocionale nuk do të thotë se ajo po zhduket. Në shumë raste, përpjekja për të shtypur emocionet mund ta bëjë më të vështirë përpunimin e tyre.

Pas një ndarjeje mund të shfaqen pyetje të shumta: Çfarë ndodhi? A mund të ishte parandaluar? A bëra diçka gabim? Si do të jetë jeta ime tani? A do të mund të dashuroj përsëri?

Të gjitha këto mendime mund të jenë pjesë e procesit të përshtatjes ndaj humbjes.

Pranimi i dhimbjes nuk do të thotë të qëndroni përgjithmonë në të. Përkundrazi, të lejoni veten të kuptojë dhe të përjetojë emocionet mund t’ju ndihmojë gradualisht të krijoni kuptim rreth asaj që ka ndodhur dhe të ndërtoni një mënyrë të re për të vazhduar përpara.

2.Është e rëndësishme të jesh i fortë përballë humbjes

E gabuar.

Shoqëria shpesh na mëson se duhet të jemi të fortë, të mos dorëzohemi dhe të mos lejojmë që emocionet të na “mposhtin”. Por përballë përfundimit të një marrëdhënieje, të ndihesh i vetmuar, i frikësuar, i trishtuar ose i pasigurt është një reagim njerëzor dhe emocionalisht i kuptueshëm.

Të qash nuk do të thotë të jesh i dobët. Të pranosh se po vuan nuk është shenjë dështimi. Përkundrazi, aftësia për të identifikuar dhe shprehur emocionet është një pjesë e rëndësishme e mirëqenies psikologjike.

Secili person e përjeton ndarjen në mënyrën e vet. Disa njerëz kanë nevojë të flasin shumë për atë që ka ndodhur, ndërsa të tjerë kanë nevojë për qetësi dhe kohë për të reflektuar. Nuk ekziston një mënyrë e vetme “e duhur” për të përballuar një humbje emocionale.

Është e rëndësishme të mos e krahasoni procesin tuaj me atë të një personi tjetër. Fakti që dikush duket sikur e ka kapërcyer më shpejt një ndarje nuk do të thotë se ju duhet të ndiheni njësoj.

Forca psikologjike nuk nënkupton mungesën e emocioneve. Në shumë raste, ajo lidhet pikërisht me aftësinë për t’i përballuar emocionet, për t’i kuptuar ato dhe për të kërkuar ndihmë kur është e nevojshme.

3.Nëse nuk qan, do të thotë që nuk ndihesh keq

E gabuar.

Dhimbja emocionale nuk shprehet në të njëjtën mënyrë nga të gjithë.

Disa njerëz qajnë shpesh dhe e shprehin hapur trishtimin. Të tjerë mund të mos qajnë fare, edhe kur brenda tyre po përjetojnë një vuajtje të thellë. Mungesa e lotëve nuk është domosdoshmërisht tregues i mungesës së dhimbjes.

Ka persona që kanë vështirësi të identifikojnë ose të shprehin ndjenjat e tyre. Ata mund të vazhdojnë aktivitetet e përditshme, të punojnë, të komunikojnë me të tjerët dhe të duken emocionalisht të qetë, ndërkohë që përjetojnë një proces të vështirë të brendshëm.

Dhimbja mund të shfaqet edhe në forma të tjera: vështirësi në gjumë, mungesë përqendrimi, ndryshime të humorit, lodhje, humbje interesi, ankth, irritim ose tërheqje nga të tjerët.

Prandaj, nuk duhet të gjykojmë përjetimin emocional të një personi vetëm nga mënyra se si ai e shpreh atë jashtë.

Jepini vetes kohë për ta përpunuar ndarjen

Përfundimi i një marrëdhënieje nuk është thjesht ndryshimi i statusit të një raporti. Për shumë njerëz, ai nënkupton humbjen e një rutine, të planeve të përbashkëta, të një burimi mbështetjeje emocionale dhe të një pjese të rëndësishme të jetës së përditshme.

Pikërisht për këtë arsye, është e rëndësishme të mos i vendosni vetes një afat artificial për të “kapërcyer” ndarjen.

Jepini vetes kohën dhe hapësirën që ju nevojitet. Lejoni veten të ndiejë atë që po përjeton pa e minimizuar dhimbjen dhe pa u ndier në faj për emocionet tuaja.

Gjithashtu, është e dobishme të tregoni kujdes ndaj njerëzve që përpiqen ta minimizojnë vuajtjen tuaj me fraza si “harroje”, “ka plot të tjerë” ose “duhet të jesh i fortë”. Edhe pse këto fjalë mund të thuhen me qëllim të mirë, ato nuk e zëvendësojnë nevojën për të përpunuar realisht një humbje emocionale.

Kur mund të jetë e nevojshme ndihma e psikologut?

Jo çdo ndarje kërkon ndërhyrje psikologjike. Megjithatë, nëse vuajtja bëhet shumë e fortë, zgjat në kohë ose fillon të ndikojë ndjeshëm në jetën e përditshme, konsultimi me një psikolog mund të jetë një burim i rëndësishëm mbështetjeje.

Një psikolog mund ta ndihmojë pacientin të kuptojë emocionet që po përjeton, të identifikojë mendimet që e mbajnë të bllokuar në dhimbje dhe të zhvillojë mënyra më të shëndetshme për ta përballuar situatën.

Mbështetja psikologjike mund të jetë veçanërisht e dobishme kur përfundimi i marrëdhënies shoqërohet me ankth, stres të vazhdueshëm, simptoma depresive, sulme paniku, probleme me vetëvlerësimin ose vështirësi në marrëdhëniet e tjera personale.

Kërkimi i ndihmës psikologjike nuk do të thotë se personi nuk është mjaftueshëm i fortë për ta përballuar situatën. Përkundrazi, mund të jetë një hap i rëndësishëm drejt kuptimit të vetes dhe rikthimit gradual të ekuilibrit emocional.

Studio Psikologjike e Doktoreshe Sonila Hoxha ofron konsultë psikologjike për pacientët që po përballen me periudha të vështira emocionale dhe situata të ndryshme psikologjike.

Konsulta me psikologun mund të jetë një mundësi për të folur në një hapësirë profesionale dhe të sigurt rreth asaj që po përjetoni, për të kuptuar më mirë emocionet tuaja dhe për të identifikuar mënyra konkrete për të ecur përpara.

Mbështetja psikologjike mund të jetë e dobishme në raste të ankthit, stresit, depresionit, atakeve të panikut, problemeve personale, vështirësive në marrëdhëniet në çift, problemeve me fëmijët, çështjeve të karrierës, vetëvlerësimit dhe momenteve të vështira të jetës.

Konsultat ofrohen live në Tiranë dhe online, duke mundësuar që pacientët të zgjedhin formatin që u përshtatet më mirë.

Nëse po kaloni një ndarje ose një tjetër periudhë të vështirë emocionale, nuk është e nevojshme ta minimizoni atë që po ndieni. Çdo njeri ka ritmin e vet të përpunimit të humbjes. Të kërkosh ndihmë, të flasësh për atë që po përjeton dhe të lejosh veten të përpunojë emocionet janë hapa që mund të ndihmojnë në rikthimin gradual të ekuilibrit.

Është koha për të folur dhe për t’i dhënë hapësirë asaj që po përjetoni.

Si të përpunojmë plagët emocionale dhe të rifillojmë me veten

Shpesh dëgjojmë shprehjen: “Koha shëron çdo gjë”. Por a është vërtet koha ajo që shëron plagët emocionale?

Në realitet, koha në vetvete nuk është gjithmonë e mjaftueshme. Ajo që mund të sjellë ndryshimin është mënyra se si e përdorim atë kohë: çfarë kuptojmë nga përvojat tona, sa lejojmë veten të përballemi me emocionet, si kujdesemi për shëndetin mendor dhe nëse kërkojmë ndihmë profesionale kur dhimbja bëhet e vështirë për t’u përballuar.

Plagët emocionale nuk janë gjithmonë të dukshme. Ato mund të fshihen pas ankthit, pasigurisë, frikës nga refuzimi, vështirësive në marrëdhënie, nevojës së vazhdueshme për miratim ose një ndjenje të vazhdueshme se “nuk jemi mjaftueshëm”.

Në shumë raste, këto përvoja lidhen me ngjarje dhe marrëdhënie të hershme që kanë lënë gjurmë në mënyrën se si e shohim veten dhe të tjerët.

Plagët emocionale dhe ndikimi i tyre në jetën e të rriturit

Fëmijëria dhe adoleshenca janë periudha në të cilat formohen shumë prej bindjeve tona për veten, marrëdhëniet dhe botën që na rrethon. Përvojat e vështira të këtyre viteve nuk zhduken domosdoshmërisht vetëm sepse rritemi.

Një fëmijë që është ndier i gjykuar mund të rritet me frikën se do të gjykohet edhe si i rritur. Një adoleshent që ka përjetuar refuzim mund të bëhet një i rritur që kërkon vazhdimisht siguri në marrëdhëniet e tij. Dikush që është ndier i neglizhuar mund të ketë më vonë një nevojë të fortë për vëmendje dhe konfirmim.

Këto modele nuk janë gjithmonë të vetëdijshme. Për këtë arsye, ndonjëherë mund të pyesim veten:

“Pse reagoj kaq fort ndaj kësaj situate?”

“Pse kam kaq shumë frikë se do të më braktisin?”

“Pse ndihem vazhdimisht sikur duhet t’u dëshmoj të tjerëve vlerën time?”

“Pse një kritikë e vogël më prek kaq thellë?”

Përgjigjet mund të mos gjenden vetëm në situatën e momentit. Ato mund të lidhen me përvoja të hershme që ende ndikojnë në mënyrën se si përjetojmë marrëdhëniet dhe emocionet.

Frika nga gjykimi, refuzimi dhe braktisja

Një prej plagëve emocionale më të zakonshme është frika se nuk do të pranohemi ashtu siç jemi.

Frika nga gjykimi mund të na bëjë të kontrollojmë vazhdimisht mënyrën se si flasim, sillemi apo dukemi. Frika nga refuzimi mund të na shtyjë të shmangim situata ku mund të ekspozohemi emocionalisht. Ndërsa frika nga braktisja mund të ndikojë fuqishëm në marrëdhëniet romantike, familjare dhe shoqërore.

Në disa raste, një person mund të tolerojë marrëdhënie që nuk i bëjnë mirë vetëm sepse ideja e ndarjes është më e frikshme sesa vuajtja brenda marrëdhënies.

Frika nga të qenit i zëvendësuar, nga zhgënjimi apo nga mosmiratimi mund të krijojë një gjendje të vazhdueshme tensioni emocional.

Kur këto frikëra përsëriten, ato mund të ndikojnë në vetëvlerësim, vendimmarrje dhe aftësinë për të krijuar marrëdhënie të shëndetshme.

Kur frika e dështimit bëhet pengesë

Dështimi është pjesë e jetës. Megjithatë, për disa njerëz, një gabim nuk përjetohet thjesht si një përvojë nga e cila mund të mësojnë, por si një konfirmim se nuk janë të aftë ose nuk vlejnë mjaftueshëm.

Frika nga dështimi ekonomik, profesional apo personal mund të krijojë ankth dhe perfeksionizëm.

Në vend që të mendojmë “Mund të provoj dhe të mësoj”, mendimi mund të bëhet “Nëse dështoj, kjo do të thotë se nuk jam i aftë”.

Ky ndryshim duket i vogël, por ka një ndikim të madh në shëndetin mendor. Kur vlera personale lidhet vetëm me arritjet, çdo pengesë mund të përjetohet si kërcënim ndaj identitetit.

Psikoterapia mund të ndihmojë në identifikimin dhe kuptimin e këtyre modeleve të mendimit, duke krijuar hapësirë për një marrëdhënie më të shëndetshme me veten, gabimet dhe pritshmëritë.

Dhimbjet e vjetra nuk zhduken gjithmonë duke i shmangur

Ka dhimbje emocionale që mund të jenë të vjetra dhe të thella. Për disa prej tyre, shërimi nuk nënkupton domosdoshmërisht fshirjen e plotë të kujtimit apo të përvojës.

Shërimi emocional mund të nënkuptojë që ajo përvojë të mos ketë më të njëjtin kontroll mbi jetën tonë.

Një kujtim mund të mbetet, por mënyra se si e përjetojmë atë mund të ndryshojë.

Një plagë mund të jetë pjesë e historisë sonë, pa qenë më përcaktuese për të ardhmen tonë.

Për këtë arsye, ndërgjegjësimi është një hap i rëndësishëm. Kur fillojmë të kuptojmë se nga vijnë reagimet tona, pse përsërisim disa modele dhe cilat janë nevojat emocionale që fshihen pas tyre, krijohet mundësia për ndryshim.

Marrëdhëniet e të rriturve dhe përsëritja e modeleve emocionale

Marrëdhëniet tona shpesh bëhen një pasqyrë e botës sonë të brendshme.

Pa e kuptuar, mund të kërkojmë te partneri, familja apo njerëzit e afërt atë siguri që na ka munguar më herët. Mund të reagojmë ndaj një distance të vogël sikur ajo të jetë një braktisje e madhe. Mund të interpretojmë një kritikë si refuzim ose një konflikt si shenjë se marrëdhënia po përfundon.

Kjo nuk do të thotë se çdo vështirësi në marrëdhënie ka origjinë në fëmijëri. Por përvojat e hershme mund të ndikojnë në mënyrën se si ndërtojmë lidhjet, vendosim kufij dhe përballojmë konfliktet.

Të kuptuarit e këtyre modeleve mund të na ndihmojë të mos reagojmë automatikisht, por të zgjedhim mënyrën se si duam të sillemi.

Shtatori si një mundësi për të rifilluar

Shtatori shpesh perceptohet si një muaj i fillimeve të reja.

Pas muajve të verës, pushimeve, ndryshimit të rutinës dhe një ritmi ndoshta më të qetë, rikthehemi gradualisht te puna, shkolla, përgjegjësitë dhe angazhimet e përditshme.

Por rifillimi nuk duhet të nënkuptojë vetëm organizimin e detyrave.

Mund të jetë edhe një mundësi për t’u rikthyer te vetja.

Pas një periudhe pushimi, mund të pyesim veten:

Çfarë më bën mirë?

Çfarë më lodh emocionalisht?

Cilat marrëdhënie më japin siguri?

Cilat situata vazhdojnë të më shkaktojnë ankth?

Çfarë dua të ndryshoj në mënyrën se si sillem me veten?

Këto pyetje mund të jenë një pikënisje për një proces më të thellë vetëkuptimi.

Nga “duhet të bëj” te “do të doja të bëja”

Jeta e përditshme shpesh mbushet me “duhet”.

Duhet të punoj. Duhet të arrij. Duhet të jem i fortë. Duhet të kujdesem për të gjithë. Duhet të mos gaboj. Duhet të jem gjithmonë produktiv.

Por një jetë e ndërtuar vetëm mbi “duhet” mund të na largojë nga nevojat dhe dëshirat tona reale.

Prandaj, një hap i rëndësishëm drejt mirëqenies emocionale mund të jetë të pyesim veten jo vetëm “Çfarë duhet të bëj?”, por edhe “Çfarë do të doja të bëja?”.

Ky ndryshim nuk është egoizëm. Është një mënyrë për të dëgjuar veten.

Të kujdesesh për shëndetin mendor do të thotë gjithashtu të njohësh kufijtë, të respektosh nevojat emocionale dhe të krijosh hapësirë për pushim, marrëdhënie të shëndetshme dhe aktivitete që kanë kuptim personal.

Psikoterapia hap i parë  drejt ndërgjegjësimit dhe ndryshimit

Të kërkosh ndihmë psikologjike nuk do të thotë se je i dobët. Përkundrazi, mund të jetë një shenjë se po i kushton rëndësi mirëqenies tënde emocionale.

Në psikoterapi, pacienti mund të ketë një hapësirë profesionale dhe të sigurt ku mund të flasë për emocionet, marrëdhëniet, frikërat, konfliktet dhe përvojat që e shqetësojnë.

Procesi terapeutik mund të ndihmojë në identifikimin e modeleve të përsëritura, në kuptimin e emocioneve dhe në zhvillimin e mënyrave më funksionale për t’i përballuar vështirësitë.

Nuk ekziston një afat universal për shërimin emocional. Çdo pacient ka historinë, ritmin dhe nevojat e veta.

Prandaj, pyetja nuk është thjesht “Sa kohë do të më duhet të ndihem më mirë?”.

Një pyetje më e rëndësishme mund të jetë:

“Çfarë po bëj gjatë kësaj kohe për t’u kuptuar dhe për t’u kujdesur për veten?”

Një fillim i ri mund të nisë nga brenda

Koha mund të kalojë, por ndryshimi emocional kërkon më shumë se kalimin e ditëve dhe viteve.

Kërkon vëmendje, ndërgjegjësim, kujdes dhe, kur është e nevojshme, mbështetje profesionale.

Plagët e së kaluarës nuk kanë pse të përcaktojnë marrëdhëniet tona të së ardhmes. Frika nga refuzimi nuk ka pse të vendosë se kë lejojmë pranë vetes. Dështimi nuk ka pse të përcaktojë vlerën tonë. Dhe një përvojë e dhimbshme nuk ka pse të jetë fundi i historisë.

Ndonjëherë, shërimi fillon kur ndalojmë së luftuari me atë që ndiejmë dhe fillojmë ta kuptojmë.

Shtatori mund të jetë një kujtesë për të rifilluar. Jo vetëm me punën, shkollën apo rutinën, por para së gjithash me veten.

Sepse nuk është thjesht koha që shëron.

Është ajo që bëjmë gjatë asaj kohe.

Studio Psikologjike ofron një hapësirë profesionale për pacientët që dëshirojnë të kuptojnë më mirë botën e tyre emocionale, të përballojnë vështirësitë psikologjike dhe të punojnë drejt një mirëqenieje më të qëndrueshme mendore.

Seanca live & online
Teams: studio.psikologjie
WhatsApp & Viber

info@studiopsikologjie.al

+355692642618