Artikuj

Kur mbrojtja emocionale kthehet në një burg të brendshëm

Ka periudha në jetë kur një krizë emocionale nuk është thjesht një moment i vështirë për t’u kaluar. Ndonjëherë, ajo mund të jetë një shenjë se brenda nesh ka diçka që kërkon të dëgjohet, të kuptohet dhe të përpunohet.

Ankthi, frika, stresi, sulmet e panikut, pasiguria dhe vështirësitë në marrëdhënie mund të shfaqen në forma të ndryshme. Shpesh, reagimi ynë i parë është të përpiqemi t’i shmangim. Mundohemi të mos mendojmë, të mos ndiejmë, të mos përballemi me atë që na shqetëson. Për një periudhë të shkurtër, kjo mund të duket si një mënyrë për të mbrojtur veten. Por shmangia e vazhdueshme mund të ketë një kosto të lartë emocionale.

Në Studio Psikologjike të Doktoreshe Sonila Hoxha në Tiranë, psikoterapia dhe konsultimi psikologjik synojnë të krijojnë një hapësirë të sigurt ku pacienti mund të flasë, të kuptojë përjetimet e tij dhe të punojë me vështirësitë që po ndikojnë në jetën e përditshme.

Çfarë është shmangia emocionale?

Shmangia emocionale është tendenca për të larguar nga vetja mendime, emocione, situata ose përvoja që shkaktojnë frikë, ankth, pasiguri apo dhimbje psikologjike.

Një person mund të shmangë një situatë sepse ka frikë nga dështimi. Mund të shmangë marrëdhëniet sepse ka frikë të lëndohet. Mund të mos marrë vendime sepse ka frikë nga pasojat. Mund të qëndrojë larg situatave sociale për shkak të ankthit ose të përpiqet të kontrollojë çdo aspekt të jetës për të mos përjetuar pasiguri.

Problemi është se ajo që në fillim duket si mbrojtje mund të shndërrohet gradualisht në një kufizim.

Sa më shumë një person shmang atë që e frikëson, aq më pak mundësi ka të zbulojë se mund ta përballojë atë. Kështu, frika mund të forcohet dhe jeta të bëhet gjithnjë e më e kufizuar.

Kur mbrojtja kthehet në një “burg” psikologjik?

Të mbrosh veten është një nevojë njerëzore. Në situata të caktuara, mekanizmat mbrojtës mund të na ndihmojnë të përballojmë periudha të vështira. Por kur mbrojtja bëhet mënyra kryesore për të jetuar, ajo mund të na largojë nga përvojat që i japin kuptim jetës.

Një person mund të fillojë të mendojë:

“Mos më mirë të mos e provoj.”

“Po sikur të dështoj?”

“Po sikur të lëndohem?”

“Po sikur të humbas kontrollin?”

“Është më e sigurt të qëndroj kështu.”

Në këtë mënyrë, tullë pas tulle, mund të ndërtohet një kufizim i padukshëm. Në dukje, ai ofron siguri dhe rehati. Por me kalimin e kohës, mund të sjellë humbje të energjisë, besimit në vetvete, iniciativës dhe mundësive për të jetuar më plotësisht.

Jeta fillon të vëzhgohet nga larg, në vend që të përjetohet.

Shenjat që shmangia mund të jetë duke kufizuar jetën tuaj

Shmangia nuk shfaqet gjithmonë në mënyrë të dukshme. Ajo mund të fshihet pas zakoneve dhe sjelljeve që janë bërë pjesë e përditshmërisë.

Disa shenja që mund të tregojnë nevojën për t’u ndalur dhe për të reflektuar janë:

• evitimi i vazhdueshëm i situatave që shkaktojnë ankth;
• frika nga ndryshimi edhe kur situata aktuale nuk është e kënaqshme;
• vështirësia për të marrë vendime;
• izolimi nga njerëzit e tjerë;
• shtyrja e vazhdueshme e gjërave që dëshironi të bëni;
• nevoja e tepruar për kontroll;
• frika nga dështimi ose nga gjykimi i të tjerëve;
• ndjenja se jeta po kalon pa e përjetuar realisht;
• humbja e besimit në aftësitë personale;
• ndjenja e lodhjes emocionale dhe e ngecjes.

Këto shenja nuk nënkuptojnë domosdoshmërisht se një person ka një çrregullim psikologjik. Megjithatë, kur ato janë të vazhdueshme dhe ndikojnë në funksionimin personal, profesional ose në marrëdhënie, një konsultë me psikologun mund të jetë një hap i rëndësishëm.

“Nuk dua të jetoj më kështu”

Një nga momentet më të rëndësishme në procesin psikoterapeutik mund të jetë kur një person arrin të pranojë se mënyra aktuale e të jetuarit nuk po i shërben më.

Dëshira për të jetuar ndryshe nuk do të thotë se gjithçka duhet të ndryshojë menjëherë. Shpesh, ndryshimi fillon me një hap shumë më të thjeshtë: të flasësh.

Të thuash se ke frikë.

Të pranosh se je lodhur.

Të kuptosh se po shmang diçka.

Të pyesësh veten se çfarë dëshiron realisht.

Dhe mbi të gjitha, të kërkosh ndihmë kur e kupton se nuk po arrin ta përballosh i vetëm.

Psikoterapia mund të ndihmojë pacientin të kuptojë më mirë modelet e mendimit dhe të sjelljes, të identifikojë burimet e ankthit dhe të zhvillojë mënyra më funksionale për t’u përballur me vështirësitë.

Psikoterapia nuk është vetëm për raste ekstreme

Ekziston ende ideja se te psikologu duhet të shkojë vetëm një person që po përjeton një problem shumë të rëndë. Në realitet, konsultimi psikologjik mund të jetë i dobishëm në shumë situata të jetës.

Psikoterapia mund të përdoret si mbështetje për persona që përballen me ankth, stres, depresion, atak paniku, vështirësi personale, probleme në marrëdhënie, ndryshime të rëndësishme në jetë, vështirësi në prindërim ose periudha të vështira emocionale.

Të kërkosh ndihmë psikologjike nuk do të thotë se je i dobët. Përkundrazi, është një mënyrë për të mos e lënë një problem të zgjatet dhe të ndikojë gjithnjë e më shumë në cilësinë e jetës.

Njeriu nuk është i detyruar të dijë gjithmonë se si ta zgjidhë vetë çdo problem.

Çfarë mund të ofrojë konsultimi me psikologun?

Një konsultë psikologjike krijon mundësinë për të folur në një mjedis profesional dhe të strukturuar.

Gjatë procesit, psikologu mund ta ndihmojë pacientin të kuptojë më qartë atë që po përjeton, të dallojë mendimet dhe modelet që po e mbajnë të bllokuar dhe të eksplorojë mënyra të reja për t’u përballur me situatat e vështira.

Qëllimi nuk është t’i thuhet pacientit se si duhet të jetojë jetën e tij, por të krijohet një proces ku ai mund të kuptojë veten më mirë dhe të ndërtojë burime më të shëndetshme për përballimin e vështirësive.

Në varësi të problematikës dhe nevojave individuale, procesi psikoterapeutik mund të fokusohet në ankthin, frikën, mendimet negative, vetëvlerësimin, marrëdhëniet, emocionet, sjelljet shmangëse dhe mënyrën se si individi reagon ndaj situatave stresuese.

Kur është koha për të folur me psikologun?

Nuk ekziston një moment i vetëm “i duhur” për të kërkuar ndihmë. Një tregues i rëndësishëm është ndikimi që vështirësia psikologjike ka në jetën tuaj.

Nëse ankthi ju pengon të bëni gjërat që dëshironi, nëse frika ju bën të shmangni situata të rëndësishme, nëse marrëdhëniet po bëhen gjithnjë e më të vështira ose nëse ndiheni të bllokuar në një mënyrë jetese që nuk ju kënaq, konsultimi me psikologun mund të jetë një mundësi për të kuptuar se çfarë po ndodh.

Ndonjëherë, kriza që po përjetojmë është pikërisht sinjali që na tregon se është koha të ndalemi dhe të dëgjojmë veten.

Studio Psikologjike e Doktoreshe Sonila Hoxha ofron konsultim psikologjik dhe mbështetje psikoterapeutike për pacientët që po përballen me problematika të ndryshme emocionale dhe psikologjike.

Ankthi, depresioni, stresi, ataket e panikut, problemet personale, vështirësitë në marrëdhënie dhe periudhat e vështira të jetës mund të jenë arsye për të kërkuar ndihmë profesionale.

Nëse ndiheni sikur po ndërtoni gjithnjë e më shumë kufij rreth vetes për t’u mbrojtur, mund të jetë koha të kuptoni se çfarë fshihet pas kësaj nevoje për shmangie.

Të flasësh me një psikolog është një hap drejt kuptimit të vetes. Psikoterapia mund të jetë pjesë e rëndësishme e procesit për të përballuar vështirësitë, për të zhvilluar mënyra më funksionale të reagimit dhe për të rikthyer gradualisht hapësirën për të jetuar, për të provuar dhe për të ndërtuar një jetë më në përputhje me nevojat personale.

Nëse po kaloni një periudhë të vështirë, nuk është e nevojshme ta përballoni gjithçka vetëm. Drejtojuni psikologut dhe kërkoni një konsultë psikologjike në Tiranë.

Si ndikojnë besimet në mënyrën si e përjetojmë realitetin dhe pse përsërisim modelet jofunksionale?

Mënyra se si e shohim veten, marrëdhëniet dhe botën përreth nesh ndikohet ndjeshëm nga besimet që kemi krijuar gjatë jetës. Shpesh, këto besime funksionojnë në mënyrë të pavetëdijshme dhe ndikojnë te mënyra se si interpretojmë ngjarjet, si reagojmë emocionalisht dhe si marrim vendime.

Një person që beson se është i pafat mund të vërejë më lehtë dështimet, zhgënjimet dhe situatat negative, ndërsa mund të mos i kushtojë të njëjtën vëmendje përvojave pozitive. Në të njëjtën mënyrë, dikush që beson se suksesi është gjithmonë i vështirë mund të mos i dallojë mundësitë që mund ta çojnë drejt qëllimeve të tij.

Kjo nuk do të thotë se mendimet tona krijojnë fizikisht realitetin ose se çdo vështirësi është rezultat i mënyrës se si mendojmë. Megjithatë, mënyra se si truri përpunon informacionin ndikon fuqishëm në atë që vërejmë, si e interpretojmë dhe si reagojmë ndaj tij.

Pse besimet tona duken kaq reale?

Truri përpunon një sasi shumë të madhe informacioni çdo moment. Për të qenë efikas, ai përdor filtra dhe modele të krijuara nga përvojat e mëparshme. Besimet, pritshmëritë dhe përvojat tona ndikojnë në atë se cilat aspekte të realitetit marrin më shumë vëmendjen tonë.

Një shembull i thjeshtë është ai i një makine të kuqe. Nëse për një periudhë të caktuar fillojmë të mendojmë për makinat e kuqe, papritur mund të duket sikur ato janë kudo. Në realitet, makinat e kuqe kanë qenë aty edhe më parë. Ajo që ka ndryshuar është vëmendja jonë ndaj tyre.

E njëjta gjë mund të ndodhë me besimet personale.

Nëse një pacient mendon: “Njerëzit gjithmonë më zhgënjejnë”, mund të jetë më i vëmendshëm ndaj rasteve kur dikush nuk i përmbush pritshmëritë dhe më pak i vëmendshëm ndaj marrëdhënieve ku ka marrë mbështetje.

Nëse besimi është “Unë nuk jam mjaftueshëm i mirë”, një gabim i vogël mund të interpretohet si provë e këtij besimi, ndërsa një sukses mund të minimizohet ose të konsiderohet si rastësi.

Ky proces lidhet me atë që në psikologji përshkruhet si prirja për të kërkuar, vërejtur dhe interpretuar informacionin në përputhje me bindjet ekzistuese.

Mendimet tona mund të bëhen modele të përsëritura

Një mendim i vetëm nuk përcakton domosdoshmërisht mënyrën se si do të sillemi. Problemi shfaqet kur një mënyrë e caktuar të menduari përsëritet për një kohë të gjatë dhe shndërrohet në një model të zakonshëm.

Mund të krijohet një cikël i tillë:

Besimi → interpretimi i situatës → emocioni → reagimi → pasoja → forcimi i besimit.

Për shembull, një pacient mund të ketë bindjen se do të refuzohet nga të tjerët. Për këtë arsye, gjatë një bisede mund të interpretojë një përgjigje të shkurtër si shenjë refuzimi. Kjo mund të shkaktojë ankth, pasiguri ose tërheqje. Si rezultat, personi mund të komunikojë më pak dhe marrëdhënia mund të bëhet më e vështirë. Më pas, kjo përvojë mund të interpretohet si konfirmim i bindjes fillestare: “E dija që do të më refuzonin.”

Kështu, një besim mund të vazhdojë të duket i vërtetë edhe kur interpretimi i situatës nuk është domosdoshmërisht i vetmi shpjegim i mundshëm.

Por pse vazhdojmë të përsërisim mekanizma jofunksionalë edhe kur i kuptojmë?

Një nga pyetjet më të zakonshme në psikoterapi është: “E di që kjo sjellje nuk më ndihmon. Pse vazhdoj ta bëj?”

Kuptimi intelektual është një hap shumë i rëndësishëm, por jo gjithmonë është i mjaftueshëm për të ndryshuar një model të rrënjosur.

Sjelljet dhe reagimet përsëritëse mund të jenë lidhur me përvoja të hershme, mënyra të mësuara të përballimit, emocione të forta dhe modele të automatizuara reagimi. Në momente stresi ose kërcënimi të perceptuar, individi mund të rikthehet automatikisht te mënyrat e njohura të reagimit, edhe nëse në një nivel racional e di se ato nuk janë të dobishme.

Kjo shpjegon pse një pacient mund të thotë:

“E di që duhet të vendos kufij, por nuk arrij ta bëj.”

“E di që nuk duhet të mendoj vazhdimisht për skenarin më të keq, por nuk mund ta ndal.”

“E kuptoj se kjo marrëdhënie nuk më bën mirë, por përsëri kthehem.”

“E di që duhet të kem më shumë besim te vetja, por ndihem vazhdimisht i pasigurt.”

Këto vështirësi nuk tregojnë domosdoshmërisht mungesë vullneti. Ato mund të tregojnë se modeli është bërë automatik dhe kërkon punë psikologjike për t’u ndryshuar.

Çfarë roli ka psikoterapia?

Psikoterapia synon të ndihmojë pacientin të kuptojë më mirë lidhjen ndërmjet mendimeve, emocioneve, sjelljeve dhe përvojave të tij. Në procesin terapeutik mund të identifikohen besime të thella, modele të përsëritura dhe mënyra jofunksionale të përballimit.

Qëllimi nuk është thjesht të zëvendësohet një mendim negativ me një mendim pozitiv. Në shumë raste, puna psikoterapeutike kërkon të kuptohet se nga vjen një besim, si është forcuar me kalimin e kohës, në çfarë situatash aktivizohet dhe nëse interpretimi që bëjmë sot është ende i dobishëm.

Pacienti mund të mësojë të ndalojë përpara një reagimi automatik dhe të pyesë veten:

• Çfarë po mendoj në këtë moment?
• Çfarë emocioni po përjetoj?
• Çfarë po më bën të besoj se ky interpretim është i vetmi i mundshëm?
• A ka një mënyrë tjetër për ta parë këtë situatë?
• A po reagoj ndaj asaj që po ndodh tani apo ndaj një përvoje të mëparshme?
• Çfarë sjelljeje do të ishte më e dobishme për mua në këtë situatë?

Këto pyetje mund të krijojnë hapësirë ndërmjet impulsit dhe reagimit dhe të ndihmojnë në ndërtimin gradual të mënyrave më funksionale të përballimit.

Kujdesi për shëndetin mendor është pjesë e kujdesit për veten

Ankthi, stresi, sulmet e panikut, menaxhimi i vështirë i emocioneve, mendimet e përsëritura, vështirësitë në marrëdhënie dhe problemet personale mund të ndikojnë ndjeshëm në jetën e përditshme.

Në këto situata, konsultimi me një psikolog mund t’i japë pacientit një hapësirë profesionale ku shqetësimet mund të shprehen, analizohen dhe trajtohen në mënyrë të strukturuar.

Psikoterapia nuk është vetëm për momentet kur një person ndodhet në një krizë të rëndë. Ajo mund të jetë pjesë e një procesi më të gjerë për të kuptuar veten, për të zhvilluar mënyra më të shëndetshme përballimi dhe për të përmirësuar marrëdhënien me emocionet, mendimet dhe të tjerët.

Të kërkosh ndihmë psikologjike nuk do të thotë se duhet të jesh i përsosur apo se duhet t’i zgjidhësh të gjitha vështirësitë vetëm. Përkundrazi, konsultimi me psikologun mund të jetë një mënyrë konkrete për të mos mbetur i bllokuar në të njëjtat modele.

Kur është koha për të folur me psikologun?

Nëse vëren se të njëjtat situata përsëriten vazhdimisht, se reagimet emocionale janë të vështira për t’u kontrolluar ose se njohuritë që ke nuk po mjaftojnë për të ndryshuar mënyrën se si ndihesh dhe vepron, një konsultë psikologjike mund të jetë një hap i rëndësishëm.

Në Studio Psikologjike e Doktoreshe Sonila Hoxha, konsultimi psikologjik mund të fokusohet në çështje të ndryshme të shëndetit mendor, përfshirë ankthin, stresin, sulmet e panikut, menaxhimin e emocioneve, mendimet e tepërta, vështirësitë personale dhe problemet që lidhen me marrëdhëniet ose familjen.

Procesi fillon me të kuptuarit e asaj që po ndodh. Nga aty, së bashku me psikologun, pacienti mund të eksplorojë modelet e mendimit dhe sjelljes që po ndikojnë në jetën e tij dhe të punojë drejt ndryshimeve më funksionale.

Ndryshimi nuk ndodh gjithmonë menjëherë. Por të kuptosh mekanizmat që përsëriten është një hap i rëndësishëm. Kur fillojmë të dallojmë besimet, interpretimet dhe reagimet automatike, krijohet mundësia për t’i trajtuar ato ndryshe.

Shëndeti mendor meriton vëmendje dhe kujdes. Nëse po përballesh me ankth, stres, sulme paniku, vështirësi emocionale, mendime të tepërta ose një problem personal që po ndikon në jetën tënde, konsultimi me psikologun mund të jetë një mënyrë për të marrë mbështetje profesionale dhe për të filluar një proces ndryshimi.

Studio Psikologjike e Doktoreshe Sonila Hoxha në Tiranë ofron hapësirë për reflektim, dëgjim profesional dhe psikoterapi, duke e vendosur shëndetin mendor të pacientit në qendër të procesit.

Seanca live & online
Teams: studio.psikologjie
WhatsApp & Viber

info@studiopsikologjie.al

+355692642618

Mendimet që kemi çdo ditë ndikojnë drejtpërdrejt në mënyrën se si ndihemi, si sillemi dhe si e perceptojmë veten dhe jetën tonë. Në periudha të vështira emocionale, veçanërisht gjatë ankthit ose depresionit, mendimet negative mund të bëhen më të shpeshta dhe më bindëse. Një ndër format e tyre janë mendimet e mungesës, të cilat na bëjnë të përqendrohemi te ajo që nuk kemi, te ajo që mendojmë se nuk mund ta arrijmë dhe te ajo që besojmë se do të na mungojë gjithmonë.

Mendime të tilla mund të ndikojnë në vetëbesim, marrëdhënie, karrierë dhe mënyrën se si e shohim të ardhmen. Kur përsëriten vazhdimisht, ato mund të krijojnë një cikël negativ emocional dhe të kontribuojnë në përkeqësimin e simptomave të depresionit.

Çfarë janë mendimet e mungesës?

Mendimet e mungesës janë mënyra të të menduarit në të cilat vëmendja përqendrohet kryesisht te ajo që na mungon. Mund të kemi ndjesinë se nuk kemi mjaftueshëm para, sukses, dashuri, bukuri, kohë, mundësi apo arritje.

Disa prej mendimeve më të zakonshme mund të jenë:

• “Nuk mund të jem i/e lumtur derisa të kem shumë para.”
• “Duhet të përditësoj shtëpinë time, sepse këtë po bëjnë të gjithë rreth meje.”
• “Unë kurrë nuk do të mund ta përballoj atë.”
• “Këtë karrierë e kam filluar shumë vonë në jetë. Askush nuk do të më punësojë.”
• “Të gjithë njerëzit e mirë janë të zënë. Unë kurrë nuk do të gjej dikë me të cilin të lidhem.”
• “Po plakem. Nga këtu e tutje gjithçka do të shkojë drejt tatëpjetës.”
• “Nuk jam i/e dashur. Nuk më do njeri.”
• “E kam pasur shumë më keq se njerëzit e tjerë dhe kjo është arsyeja pse nuk do t’i arrij kurrë moshatarët e mi.”

Në pamje të parë, këto mendime mund të duken si përfundime logjike. Megjithatë, një mendim nuk është domosdoshmërisht një fakt.

Mendimet automatike dhe lidhja e tyre me depresionin

Mendimet automatike janë mendime që shfaqen shpejt dhe shpesh pa një analizë të vetëdijshme. Ato mund të ndikohen nga përvojat e mëparshme, besimet personale, frikërat dhe gjendja emocionale.

Kur një person është në depresion, mendimet automatike mund të kenë një përmbajtje veçanërisht negative. Për shembull, një vështirësi në punë mund të interpretohet si “nuk jam i/e aftë”, një ndarje mund të kthehet në “askush nuk do të më dojë”, ndërsa një vështirësi financiare mund të shndërrohet në “nuk do të kem kurrë mundësi të përmirësohem”.

Këto përfundime mund të ndikojnë më tej në emocionet dhe sjelljen e personit. Nëse dikush beson se nuk mund të arrijë asgjë, mund të heqë dorë nga përpjekjet, të shmangë mundësitë ose të izolohet nga të tjerët. Kjo, nga ana tjetër, mund të përforcojë bindjen fillestare.

Kështu krijohet një cikël:

Mendim negativ → emocion negativ → sjellje shmangëse → më pak përvoja pozitive → forcim i mendimit negativ.

A janë gjithmonë të vërteta mendimet tona?

Një nga sfidat më të mëdha është se mendimet negative mund të duken shumë bindëse. Mendja mund të kërkojë prova që mbështesin një bindje dhe të neglizhojë informacionin që e kundërshton atë.

Për shembull, një person që mendon “nuk jam mjaftueshëm i/e suksesshëm/e” mund të përqendrohet vetëm te dështimet dhe të harrojë arritjet që ka pasur.

Prandaj, në psikoterapi është e rëndësishme të mësojmë të bëjmë dallimin midis mendimit, interpretimit dhe faktit.

Një pyetje e dobishme është:

“A është ky mendim i dobishëm për mua?”

Mund të pyesim gjithashtu:

• A më ndihmon ky mendim të arrij qëllimet e mia?
• A më afron me një jetë në përputhje me vlerat e mia?
• Apo më shkakton më shumë dhimbje?
• A po më shtyn përpara apo po më mban të bllokuar?
• Çfarë provash kam që ky mendim është plotësisht i vërtetë?
• A ekziston një mënyrë tjetër, më realiste, për ta parë situatën?

Qëllimi nuk është të zëvendësojmë çdo mendim negativ me një mendim artificialisht pozitiv. Qëllimi është të ndërtojmë një mënyrë më realiste, fleksibël dhe të dobishme të të menduarit.

Si ndikojnë mendimet e mungesës në vetëbesim?

Mendimet e vazhdueshme për atë që na mungon mund të dëmtojnë vetëvlerësimin. Kur një person vazhdimisht e krahason veten me të tjerët, mund të krijojë bindjen se është gjithmonë “pas” të tjerëve.

Rrjetet sociale dhe krahasimi me jetën e njerëzve të tjerë mund ta përforcojnë këtë ndjesi. Një person mund të shohë sukseset, udhëtimet, marrëdhëniet ose arritjet e të tjerëve dhe të krahasojë ato me vështirësitë që përjeton vetë.

Problemi është se krahasimi shpesh nuk është i barabartë. Ne shohim një pjesë të dukshme të jetës së dikujt tjetër, ndërsa përjetojmë të gjithë realitetin tonë, përfshirë pasiguritë dhe vështirësitë.

Me kalimin e kohës, mendimet e mungesës mund të krijojnë ndjesinë se “nuk jam mjaftueshëm”, pavarësisht asaj që personi ka arritur realisht.

Nga mendësia e mungesës drejt një këndvështrimi më të shëndetshëm

Një hap i rëndësishëm është të pranojmë ekzistencën e këtyre mendimeve pa i trajtuar ato automatikisht si të vërteta.

Mund të fillojmë duke identifikuar mendimin:

“Çfarë po i them vetes në këtë moment?”

Më pas mund të pyesim:

“Çfarë po ndiej dhe çfarë e shkaktoi këtë mendim?”

Hapi tjetër është riformulimi. Në vend të:

“Unë kurrë nuk do ta arrij këtë.”

mund të shqyrtojmë:

“Për momentin kjo më duket e vështirë, por mund të analizoj se cilat hapa janë realisht të mundshëm.”

Në vend të:

“Nuk më do njeri.”

mund të shqyrtojmë:

“Po përjetoj një ndjesi vetmie dhe refuzimi, por kjo nuk do të thotë se askush nuk më vlerëson apo nuk mund të krijoj marrëdhënie të shëndetshme.”

Ky ndryshim nuk e mohon dhimbjen. Përkundrazi, e vendos atë në një perspektivë më të ekuilibruar.

Kur është e nevojshme ndihma e psikologut?

Të gjithë njerëzit mund të kalojnë periudha trishtimi, pasigurie ose shqetësimi. Megjithatë, kur mendimet negative bëhen të vazhdueshme dhe ndikojnë në jetën e përditshme, marrëdhëniet, punën, gjumin, motivimin ose vetëvlerësimin, konsultimi me psikologun mund të jetë një hap i rëndësishëm.

Psikoterapia nuk është vetëm për situata ekstreme. Ajo mund të ndihmojë një person të kuptojë modelet e veta të të menduarit, të përpunojë emocionet dhe të zhvillojë strategji më të shëndetshme për përballimin e vështirësive.

Në rastet kur ekzistojnë simptoma të depresionit, ankthit ose probleme të tjera të shëndetit mendor, vlerësimi profesional është veçanërisht i rëndësishëm. Psikologu mund të ndihmojë në kuptimin e situatës dhe të përcaktojë se çfarë forme mbështetjeje psikologjike mund të jetë e përshtatshme.

Psikoterapia është një proces që mund ta ndihmojë pacientin të kuptojë më mirë veten dhe mënyrën se si mendimet, emocionet dhe sjelljet lidhen me njëra-tjetrën.

Të kërkosh ndihmë psikologjike nuk do të thotë se je i dobët apo se duhet t’i përballosh të gjitha vetëm. Përkundrazi, kërkimi i ndihmës mund të jetë pjesë e kujdesit ndaj shëndetit mendor.

Në Studio Psikologjike e Doktoreshë Sonila Hoxha në Tiranë, pacientët mund të kërkojnë mbështetje psikologjike për vështirësi emocionale, mendime negative, ankth, depresion, probleme në marrëdhënie dhe periudha të rëndësishme ndryshimi në jetë.

Qëllimi i punës psikologjike është të krijohet një hapësirë profesionale ku pacienti mund të flasë, të kuptojë më mirë përvojën e tij dhe të punojë gradualisht drejt ndryshimit.

Mendimet e mungesës mund të ndikojnë fuqishëm në mënyrën se si e shohim veten dhe të ardhmen. Kur mendimet si “nuk jam mjaftueshëm”, “nuk do ta arrij kurrë” ose “askush nuk më do” përsëriten, ato mund të ndikojnë në vetëbesim, motivim dhe mirëqenie emocionale.

Por një mendim nuk është gjithmonë një fakt.

Të mësojmë t’i identifikojmë, t’i sfidojmë dhe t’i riformulojmë mendimet automatike është një pjesë e rëndësishme e punës psikologjike. Nëse këto mendime janë të vazhdueshme ose shoqërohen me simptoma depresive, ankth, izolim apo vështirësi në funksionimin e përditshëm, konsultimi me një psikolog mund të ofrojë mbështetje konkrete.

Trajnoje mendjen tënde. Drejto jetën tënde. Është koha për të folur me psikologun.

Seanca live & online
Teams: studio.psikologjie
WhatsApp & Viber

info@studiopsikologjie.al

+355692642618

Përfundimi i një marrëdhënieje dashurie mund të jetë një nga përvojat më të vështira emocionalisht. Edhe kur ndarja është një vendim i menduar mirë, ajo mund të shoqërohet me trishtim, pasiguri, ankth, vetmi, zemërim, konfuzion dhe një ndjenjë të fortë humbjeje. Për disa njerëz, ditët dhe javët pas ndarjes mund të duken si një periudhë ku gjithçka ka ndryshuar dhe ku është e vështirë të gjendet një ritëm i ri në jetën e përditshme.

Shpesh, mënyra se si përpiqemi ta përballojmë një ndarje ndikohet nga mite dhe bindje që kemi dëgjuar gjatë gjithë jetës. Fraza të tilla si “duhet të jesh i fortë”, “mos e mendo më” ose “nëse nuk qan, do të thotë se e ke kaluar” mund të duken si këshilla të zakonshme, por nuk pasqyrojnë gjithmonë mënyrën se si funksionon përpunimi emocional i humbjes.

Në këtë artikull do të demaskojmë tre mite të zakonshme rreth përfundimit të një marrëdhënieje dhe do të shpjegojmë pse është e rëndësishme t’i jepni vetes kohën dhe hapësirën e nevojshme për të përpunuar atë që po përjetoni.

1.Dhimbja do të largohet më shpejt nëse e injorojmë

E gabuar.

Një nga reagimet më të zakonshme pas përfundimit të një marrëdhënieje është përpjekja për të mos menduar për atë që ka ndodhur. Disa njerëz përpiqen të vazhdojnë menjëherë jetën sikur asgjë nuk ka ndodhur, e mbajnë veten vazhdimisht të zënë ose shmangin çdo situatë që mund t’u rikujtojë marrëdhënien.

Edhe pse shpërqendrimi mund të jetë i dobishëm për periudha të shkurtra, injorimi i vazhdueshëm i dhimbjes emocionale nuk do të thotë se ajo po zhduket. Në shumë raste, përpjekja për të shtypur emocionet mund ta bëjë më të vështirë përpunimin e tyre.

Pas një ndarjeje mund të shfaqen pyetje të shumta: Çfarë ndodhi? A mund të ishte parandaluar? A bëra diçka gabim? Si do të jetë jeta ime tani? A do të mund të dashuroj përsëri?

Të gjitha këto mendime mund të jenë pjesë e procesit të përshtatjes ndaj humbjes.

Pranimi i dhimbjes nuk do të thotë të qëndroni përgjithmonë në të. Përkundrazi, të lejoni veten të kuptojë dhe të përjetojë emocionet mund t’ju ndihmojë gradualisht të krijoni kuptim rreth asaj që ka ndodhur dhe të ndërtoni një mënyrë të re për të vazhduar përpara.

2.Është e rëndësishme të jesh i fortë përballë humbjes

E gabuar.

Shoqëria shpesh na mëson se duhet të jemi të fortë, të mos dorëzohemi dhe të mos lejojmë që emocionet të na “mposhtin”. Por përballë përfundimit të një marrëdhënieje, të ndihesh i vetmuar, i frikësuar, i trishtuar ose i pasigurt është një reagim njerëzor dhe emocionalisht i kuptueshëm.

Të qash nuk do të thotë të jesh i dobët. Të pranosh se po vuan nuk është shenjë dështimi. Përkundrazi, aftësia për të identifikuar dhe shprehur emocionet është një pjesë e rëndësishme e mirëqenies psikologjike.

Secili person e përjeton ndarjen në mënyrën e vet. Disa njerëz kanë nevojë të flasin shumë për atë që ka ndodhur, ndërsa të tjerë kanë nevojë për qetësi dhe kohë për të reflektuar. Nuk ekziston një mënyrë e vetme “e duhur” për të përballuar një humbje emocionale.

Është e rëndësishme të mos e krahasoni procesin tuaj me atë të një personi tjetër. Fakti që dikush duket sikur e ka kapërcyer më shpejt një ndarje nuk do të thotë se ju duhet të ndiheni njësoj.

Forca psikologjike nuk nënkupton mungesën e emocioneve. Në shumë raste, ajo lidhet pikërisht me aftësinë për t’i përballuar emocionet, për t’i kuptuar ato dhe për të kërkuar ndihmë kur është e nevojshme.

3.Nëse nuk qan, do të thotë që nuk ndihesh keq

E gabuar.

Dhimbja emocionale nuk shprehet në të njëjtën mënyrë nga të gjithë.

Disa njerëz qajnë shpesh dhe e shprehin hapur trishtimin. Të tjerë mund të mos qajnë fare, edhe kur brenda tyre po përjetojnë një vuajtje të thellë. Mungesa e lotëve nuk është domosdoshmërisht tregues i mungesës së dhimbjes.

Ka persona që kanë vështirësi të identifikojnë ose të shprehin ndjenjat e tyre. Ata mund të vazhdojnë aktivitetet e përditshme, të punojnë, të komunikojnë me të tjerët dhe të duken emocionalisht të qetë, ndërkohë që përjetojnë një proces të vështirë të brendshëm.

Dhimbja mund të shfaqet edhe në forma të tjera: vështirësi në gjumë, mungesë përqendrimi, ndryshime të humorit, lodhje, humbje interesi, ankth, irritim ose tërheqje nga të tjerët.

Prandaj, nuk duhet të gjykojmë përjetimin emocional të një personi vetëm nga mënyra se si ai e shpreh atë jashtë.

Jepini vetes kohë për ta përpunuar ndarjen

Përfundimi i një marrëdhënieje nuk është thjesht ndryshimi i statusit të një raporti. Për shumë njerëz, ai nënkupton humbjen e një rutine, të planeve të përbashkëta, të një burimi mbështetjeje emocionale dhe të një pjese të rëndësishme të jetës së përditshme.

Pikërisht për këtë arsye, është e rëndësishme të mos i vendosni vetes një afat artificial për të “kapërcyer” ndarjen.

Jepini vetes kohën dhe hapësirën që ju nevojitet. Lejoni veten të ndiejë atë që po përjeton pa e minimizuar dhimbjen dhe pa u ndier në faj për emocionet tuaja.

Gjithashtu, është e dobishme të tregoni kujdes ndaj njerëzve që përpiqen ta minimizojnë vuajtjen tuaj me fraza si “harroje”, “ka plot të tjerë” ose “duhet të jesh i fortë”. Edhe pse këto fjalë mund të thuhen me qëllim të mirë, ato nuk e zëvendësojnë nevojën për të përpunuar realisht një humbje emocionale.

Kur mund të jetë e nevojshme ndihma e psikologut?

Jo çdo ndarje kërkon ndërhyrje psikologjike. Megjithatë, nëse vuajtja bëhet shumë e fortë, zgjat në kohë ose fillon të ndikojë ndjeshëm në jetën e përditshme, konsultimi me një psikolog mund të jetë një burim i rëndësishëm mbështetjeje.

Një psikolog mund ta ndihmojë pacientin të kuptojë emocionet që po përjeton, të identifikojë mendimet që e mbajnë të bllokuar në dhimbje dhe të zhvillojë mënyra më të shëndetshme për ta përballuar situatën.

Mbështetja psikologjike mund të jetë veçanërisht e dobishme kur përfundimi i marrëdhënies shoqërohet me ankth, stres të vazhdueshëm, simptoma depresive, sulme paniku, probleme me vetëvlerësimin ose vështirësi në marrëdhëniet e tjera personale.

Kërkimi i ndihmës psikologjike nuk do të thotë se personi nuk është mjaftueshëm i fortë për ta përballuar situatën. Përkundrazi, mund të jetë një hap i rëndësishëm drejt kuptimit të vetes dhe rikthimit gradual të ekuilibrit emocional.

Studio Psikologjike e Doktoreshe Sonila Hoxha ofron konsultë psikologjike për pacientët që po përballen me periudha të vështira emocionale dhe situata të ndryshme psikologjike.

Konsulta me psikologun mund të jetë një mundësi për të folur në një hapësirë profesionale dhe të sigurt rreth asaj që po përjetoni, për të kuptuar më mirë emocionet tuaja dhe për të identifikuar mënyra konkrete për të ecur përpara.

Mbështetja psikologjike mund të jetë e dobishme në raste të ankthit, stresit, depresionit, atakeve të panikut, problemeve personale, vështirësive në marrëdhëniet në çift, problemeve me fëmijët, çështjeve të karrierës, vetëvlerësimit dhe momenteve të vështira të jetës.

Konsultat ofrohen live në Tiranë dhe online, duke mundësuar që pacientët të zgjedhin formatin që u përshtatet më mirë.

Nëse po kaloni një ndarje ose një tjetër periudhë të vështirë emocionale, nuk është e nevojshme ta minimizoni atë që po ndieni. Çdo njeri ka ritmin e vet të përpunimit të humbjes. Të kërkosh ndihmë, të flasësh për atë që po përjeton dhe të lejosh veten të përpunojë emocionet janë hapa që mund të ndihmojnë në rikthimin gradual të ekuilibrit.

Është koha për të folur dhe për t’i dhënë hapësirë asaj që po përjetoni.

Si të përpunojmë plagët emocionale dhe të rifillojmë me veten

Shpesh dëgjojmë shprehjen: “Koha shëron çdo gjë”. Por a është vërtet koha ajo që shëron plagët emocionale?

Në realitet, koha në vetvete nuk është gjithmonë e mjaftueshme. Ajo që mund të sjellë ndryshimin është mënyra se si e përdorim atë kohë: çfarë kuptojmë nga përvojat tona, sa lejojmë veten të përballemi me emocionet, si kujdesemi për shëndetin mendor dhe nëse kërkojmë ndihmë profesionale kur dhimbja bëhet e vështirë për t’u përballuar.

Plagët emocionale nuk janë gjithmonë të dukshme. Ato mund të fshihen pas ankthit, pasigurisë, frikës nga refuzimi, vështirësive në marrëdhënie, nevojës së vazhdueshme për miratim ose një ndjenje të vazhdueshme se “nuk jemi mjaftueshëm”.

Në shumë raste, këto përvoja lidhen me ngjarje dhe marrëdhënie të hershme që kanë lënë gjurmë në mënyrën se si e shohim veten dhe të tjerët.

Plagët emocionale dhe ndikimi i tyre në jetën e të rriturit

Fëmijëria dhe adoleshenca janë periudha në të cilat formohen shumë prej bindjeve tona për veten, marrëdhëniet dhe botën që na rrethon. Përvojat e vështira të këtyre viteve nuk zhduken domosdoshmërisht vetëm sepse rritemi.

Një fëmijë që është ndier i gjykuar mund të rritet me frikën se do të gjykohet edhe si i rritur. Një adoleshent që ka përjetuar refuzim mund të bëhet një i rritur që kërkon vazhdimisht siguri në marrëdhëniet e tij. Dikush që është ndier i neglizhuar mund të ketë më vonë një nevojë të fortë për vëmendje dhe konfirmim.

Këto modele nuk janë gjithmonë të vetëdijshme. Për këtë arsye, ndonjëherë mund të pyesim veten:

“Pse reagoj kaq fort ndaj kësaj situate?”

“Pse kam kaq shumë frikë se do të më braktisin?”

“Pse ndihem vazhdimisht sikur duhet t’u dëshmoj të tjerëve vlerën time?”

“Pse një kritikë e vogël më prek kaq thellë?”

Përgjigjet mund të mos gjenden vetëm në situatën e momentit. Ato mund të lidhen me përvoja të hershme që ende ndikojnë në mënyrën se si përjetojmë marrëdhëniet dhe emocionet.

Frika nga gjykimi, refuzimi dhe braktisja

Një prej plagëve emocionale më të zakonshme është frika se nuk do të pranohemi ashtu siç jemi.

Frika nga gjykimi mund të na bëjë të kontrollojmë vazhdimisht mënyrën se si flasim, sillemi apo dukemi. Frika nga refuzimi mund të na shtyjë të shmangim situata ku mund të ekspozohemi emocionalisht. Ndërsa frika nga braktisja mund të ndikojë fuqishëm në marrëdhëniet romantike, familjare dhe shoqërore.

Në disa raste, një person mund të tolerojë marrëdhënie që nuk i bëjnë mirë vetëm sepse ideja e ndarjes është më e frikshme sesa vuajtja brenda marrëdhënies.

Frika nga të qenit i zëvendësuar, nga zhgënjimi apo nga mosmiratimi mund të krijojë një gjendje të vazhdueshme tensioni emocional.

Kur këto frikëra përsëriten, ato mund të ndikojnë në vetëvlerësim, vendimmarrje dhe aftësinë për të krijuar marrëdhënie të shëndetshme.

Kur frika e dështimit bëhet pengesë

Dështimi është pjesë e jetës. Megjithatë, për disa njerëz, një gabim nuk përjetohet thjesht si një përvojë nga e cila mund të mësojnë, por si një konfirmim se nuk janë të aftë ose nuk vlejnë mjaftueshëm.

Frika nga dështimi ekonomik, profesional apo personal mund të krijojë ankth dhe perfeksionizëm.

Në vend që të mendojmë “Mund të provoj dhe të mësoj”, mendimi mund të bëhet “Nëse dështoj, kjo do të thotë se nuk jam i aftë”.

Ky ndryshim duket i vogël, por ka një ndikim të madh në shëndetin mendor. Kur vlera personale lidhet vetëm me arritjet, çdo pengesë mund të përjetohet si kërcënim ndaj identitetit.

Psikoterapia mund të ndihmojë në identifikimin dhe kuptimin e këtyre modeleve të mendimit, duke krijuar hapësirë për një marrëdhënie më të shëndetshme me veten, gabimet dhe pritshmëritë.

Dhimbjet e vjetra nuk zhduken gjithmonë duke i shmangur

Ka dhimbje emocionale që mund të jenë të vjetra dhe të thella. Për disa prej tyre, shërimi nuk nënkupton domosdoshmërisht fshirjen e plotë të kujtimit apo të përvojës.

Shërimi emocional mund të nënkuptojë që ajo përvojë të mos ketë më të njëjtin kontroll mbi jetën tonë.

Një kujtim mund të mbetet, por mënyra se si e përjetojmë atë mund të ndryshojë.

Një plagë mund të jetë pjesë e historisë sonë, pa qenë më përcaktuese për të ardhmen tonë.

Për këtë arsye, ndërgjegjësimi është një hap i rëndësishëm. Kur fillojmë të kuptojmë se nga vijnë reagimet tona, pse përsërisim disa modele dhe cilat janë nevojat emocionale që fshihen pas tyre, krijohet mundësia për ndryshim.

Marrëdhëniet e të rriturve dhe përsëritja e modeleve emocionale

Marrëdhëniet tona shpesh bëhen një pasqyrë e botës sonë të brendshme.

Pa e kuptuar, mund të kërkojmë te partneri, familja apo njerëzit e afërt atë siguri që na ka munguar më herët. Mund të reagojmë ndaj një distance të vogël sikur ajo të jetë një braktisje e madhe. Mund të interpretojmë një kritikë si refuzim ose një konflikt si shenjë se marrëdhënia po përfundon.

Kjo nuk do të thotë se çdo vështirësi në marrëdhënie ka origjinë në fëmijëri. Por përvojat e hershme mund të ndikojnë në mënyrën se si ndërtojmë lidhjet, vendosim kufij dhe përballojmë konfliktet.

Të kuptuarit e këtyre modeleve mund të na ndihmojë të mos reagojmë automatikisht, por të zgjedhim mënyrën se si duam të sillemi.

Shtatori si një mundësi për të rifilluar

Shtatori shpesh perceptohet si një muaj i fillimeve të reja.

Pas muajve të verës, pushimeve, ndryshimit të rutinës dhe një ritmi ndoshta më të qetë, rikthehemi gradualisht te puna, shkolla, përgjegjësitë dhe angazhimet e përditshme.

Por rifillimi nuk duhet të nënkuptojë vetëm organizimin e detyrave.

Mund të jetë edhe një mundësi për t’u rikthyer te vetja.

Pas një periudhe pushimi, mund të pyesim veten:

Çfarë më bën mirë?

Çfarë më lodh emocionalisht?

Cilat marrëdhënie më japin siguri?

Cilat situata vazhdojnë të më shkaktojnë ankth?

Çfarë dua të ndryshoj në mënyrën se si sillem me veten?

Këto pyetje mund të jenë një pikënisje për një proces më të thellë vetëkuptimi.

Nga “duhet të bëj” te “do të doja të bëja”

Jeta e përditshme shpesh mbushet me “duhet”.

Duhet të punoj. Duhet të arrij. Duhet të jem i fortë. Duhet të kujdesem për të gjithë. Duhet të mos gaboj. Duhet të jem gjithmonë produktiv.

Por një jetë e ndërtuar vetëm mbi “duhet” mund të na largojë nga nevojat dhe dëshirat tona reale.

Prandaj, një hap i rëndësishëm drejt mirëqenies emocionale mund të jetë të pyesim veten jo vetëm “Çfarë duhet të bëj?”, por edhe “Çfarë do të doja të bëja?”.

Ky ndryshim nuk është egoizëm. Është një mënyrë për të dëgjuar veten.

Të kujdesesh për shëndetin mendor do të thotë gjithashtu të njohësh kufijtë, të respektosh nevojat emocionale dhe të krijosh hapësirë për pushim, marrëdhënie të shëndetshme dhe aktivitete që kanë kuptim personal.

Psikoterapia hap i parë  drejt ndërgjegjësimit dhe ndryshimit

Të kërkosh ndihmë psikologjike nuk do të thotë se je i dobët. Përkundrazi, mund të jetë një shenjë se po i kushton rëndësi mirëqenies tënde emocionale.

Në psikoterapi, pacienti mund të ketë një hapësirë profesionale dhe të sigurt ku mund të flasë për emocionet, marrëdhëniet, frikërat, konfliktet dhe përvojat që e shqetësojnë.

Procesi terapeutik mund të ndihmojë në identifikimin e modeleve të përsëritura, në kuptimin e emocioneve dhe në zhvillimin e mënyrave më funksionale për t’i përballuar vështirësitë.

Nuk ekziston një afat universal për shërimin emocional. Çdo pacient ka historinë, ritmin dhe nevojat e veta.

Prandaj, pyetja nuk është thjesht “Sa kohë do të më duhet të ndihem më mirë?”.

Një pyetje më e rëndësishme mund të jetë:

“Çfarë po bëj gjatë kësaj kohe për t’u kuptuar dhe për t’u kujdesur për veten?”

Një fillim i ri mund të nisë nga brenda

Koha mund të kalojë, por ndryshimi emocional kërkon më shumë se kalimin e ditëve dhe viteve.

Kërkon vëmendje, ndërgjegjësim, kujdes dhe, kur është e nevojshme, mbështetje profesionale.

Plagët e së kaluarës nuk kanë pse të përcaktojnë marrëdhëniet tona të së ardhmes. Frika nga refuzimi nuk ka pse të vendosë se kë lejojmë pranë vetes. Dështimi nuk ka pse të përcaktojë vlerën tonë. Dhe një përvojë e dhimbshme nuk ka pse të jetë fundi i historisë.

Ndonjëherë, shërimi fillon kur ndalojmë së luftuari me atë që ndiejmë dhe fillojmë ta kuptojmë.

Shtatori mund të jetë një kujtesë për të rifilluar. Jo vetëm me punën, shkollën apo rutinën, por para së gjithash me veten.

Sepse nuk është thjesht koha që shëron.

Është ajo që bëjmë gjatë asaj kohe.

Studio Psikologjike ofron një hapësirë profesionale për pacientët që dëshirojnë të kuptojnë më mirë botën e tyre emocionale, të përballojnë vështirësitë psikologjike dhe të punojnë drejt një mirëqenieje më të qëndrueshme mendore.

Seanca live & online
Teams: studio.psikologjie
WhatsApp & Viber

info@studiopsikologjie.al

+355692642618

Marrëdhënia mes psikologjisë, trupit dhe vetëvlerësimit

Marrëdhënia që kemi me trupin tonë është shumë më komplekse sesa mënyra se si dukemi në pasqyrë. Perceptimi i trupit lidhet ngushtë me mënyrën se si ndihemi me veten, me nivelin e vetëvlerësimit, me sigurinë e brendshme dhe me mënyrën se si përjetojmë marrëdhëniet me të tjerët. Pikërisht për këtë arsye, kujdesi për trupin nuk duhet të ndahet nga kujdesi për shëndetin mendor.

Në një shoqëri ku pamja e jashtme merr gjithnjë e më shumë vëmendje, është e lehtë të krijohet bindja se bukuria, forma fizike apo përsosmëria trupore përcaktojnë vlerën e një personi. Por një trup i shëndetshëm nuk nënkupton domosdoshmërisht një mendje të qetë dhe një pamje e jashtme e kuruar nuk mund të zëvendësojë sigurinë emocionale, vetëbesimin dhe mirëqenien psikologjike.

Në Studio Psikologjike e Doktoreshe Sonila Hoxha në Tiranë, vëmendja ndaj shëndetit mendor lidhet edhe me mënyrën se si pacienti e percepton dhe e përjeton veten.

Si ndikon mendja në mënyrën se si perceptojmë trupin?

Mënyra se si e shohim trupin tonë nuk është gjithmonë një pasqyrim objektiv i realitetit. Mendimet, emocionet, përvojat e kaluara dhe marrëdhëniet me të tjerët ndikojnë drejtpërdrejt në perceptimin që kemi për veten.

Një person mund të ketë një pamje krejt normale dhe të shëndetshme, por të fokusohet vazhdimisht te një detaj i vogël që e konsideron si “defekt”. Ky përqendrim mund të ushqehet nga autokritika e tepruar, pasiguria, krahasimi me të tjerët ose frika se nuk përputhet me standardet e vendosura nga shoqëria.

Në këto raste, problemi nuk qëndron domosdoshmërisht te trupi, por te mënyra se si mendja e interpreton atë.

Kur mendimet negative përsëriten vazhdimisht, ato mund të ndikojnë në vetëvlerësim dhe në mënyrën se si pacienti sillet në jetën e përditshme. Mund të shfaqet nevoja për të kontrolluar vazhdimisht pamjen në pasqyrë, krahasimi i vazhdueshëm me persona të tjerë, shmangia e situatave sociale ose një pakënaqësi e vazhdueshme me trupin.

Kur kujdesi për trupin kthehet në obsesion?

Të kujdesesh për trupin është një zgjedhje e shëndetshme. Aktiviteti fizik, ushqyerja e ekuilibruar, gjumi dhe kujdesi personal janë pjesë të rëndësishme të një jete të shëndetshme.

Problemi shfaqet kur kujdesi për trupin shndërrohet në një kërkim të pandalshëm për përsosmëri.

Kur një person nuk ndihet kurrë mjaftueshëm mirë me pamjen e tij, kur ushtrimi fizik bëhet një detyrim dhe jo një aktivitet që sjell mirëqenie, ose kur ushqimi dhe pesha shoqërohen vazhdimisht me faj dhe ankth, është e rëndësishme të merret në konsideratë edhe dimensioni psikologjik.

Përsosmëria fizike është një objektiv që shpesh nuk mund të arrihet, sepse standardet ndryshojnë vazhdimisht. Ndjekja obsesive e një imazhi ideal mund të konsumojë energji emocionale dhe të dëmtojë marrëdhënien që një person ka me veten.

Prandaj, qëllimi nuk duhet të jetë të luftojmë trupin tonë, por të ndërtojmë një marrëdhënie më të shëndetshme me të.

Në jetën e përditshme, pamja e jashtme është vetëm një pjesë e identitetit të një personi. Ajo që përcakton vlerën e një individi shkon shumë më thellë.

Një dhuratë nuk vlerësohet vetëm nga paketimi i saj. Një libër nuk përcaktohet nga kopertina, por nga përmbajtja që mbart. Në të njëjtën mënyrë, një person nuk mund të vlerësohet vetëm përmes pamjes së jashtme.

Aftësitë, karakteri, inteligjenca, empatia, kreativiteti, motivimi, marrëdhëniet njerëzore dhe mënyra se si përballemi me vështirësitë janë pjesë e asaj që na përcakton.

Ndonjëherë mund të jemi si një poezi e bukur dhe të shqetësohemi vetëm sepse “boja” e një pjese të jashtme nuk është perfekte.

Kjo është arsyeja pse është e rëndësishme të zhvendosim vëmendjen nga ajo që mendojmë se na mungon drejt burimeve të brendshme që tashmë zotërojmë.

Vetëvlerësimi fillon nga brenda

Vetëvlerësimi është një komponent i rëndësishëm i shëndetit psikologjik. Ai lidhet me mënyrën se si një person e vlerëson veten, aftësitë e tij dhe të drejtën për të qenë i respektuar dhe i pranuar.

Një person me vetëvlerësim të qëndrueshëm nuk ka nevojë të jetë perfekt për të ndier se ka vlerë.

Puna psikologjike mund të ndihmojë pacientin të identifikojë mendimet negative dhe kritike ndaj vetes, të kuptojë nga vijnë ato dhe të ndërtojë mënyra më të shëndetshme të të menduarit.

Në vend që mendimi të jetë “Nuk jam mjaftueshëm i/e bukur”, mund të fillojë të ndërtohet një perceptim më realist: “Pamja ime është vetëm një pjesë e imja dhe nuk përcakton vlerën time”.

Ky ndryshim mund të duket i vogël, por në psikoterapi puna e vazhdueshme me mendimet dhe emocionet mund të sjellë ndryshime të rëndësishme në mënyrën se si pacienti e përjeton veten.

Trupi është pjesë e mirëqenies, jo i gjithë identiteti

Të duash trupin tënd nuk do të thotë të mos dëshirosh të kujdesesh për të. Përkundrazi, kujdesi për trupin është një formë respekti ndaj vetes.

Aktiviteti fizik për shëndetin, ushqyerja e mirë dhe një mënyrë jetese e ekuilibruar janë zgjedhje pozitive. Por këto duhet të shoqërohen me një marrëdhënie të shëndetshme psikologjike me trupin.

Kur trupi trajtohet si një projekt që duhet korrigjuar vazhdimisht, rrezikohet humbja e ekuilibrit. Kur çdo pasqyrë bëhet një mundësi për të gjetur një “defekt”, kur çdo kilogram përcakton humorin e ditës dhe kur pamja bëhet kriteri kryesor për të vlerësuar veten, mund të jetë koha për të kërkuar ndihmë profesionale.

Në këtë kuptim, trupi mund të shihet si “zarfi” i shpirtit: i rëndësishëm, për t’u mbrojtur dhe për t’u mirëmbajtur, por jo i vetmi element që përcakton atë që jemi.

Kur është koha për të folur me psikologun?

Jo çdo vështirësi psikologjike duhet të presë derisa të bëhet e rëndë. Kërkimi i ndihmës nga psikologu mund të jetë një hap i rëndësishëm edhe kur pacienti thjesht ndien se nuk po arrin të përballojë i vetëm një situatë.

Konsultimi psikologjik mund të jetë veçanërisht i dobishëm kur shqetësimet për pamjen fizike shoqërohen me:

• vetëkritikë të vazhdueshme;
• pasiguri dhe mungesë vetëbesimi;
• krahasim të vazhdueshëm me të tjerët;
• ankth rreth pamjes së jashtme;
• shmangie të situatave sociale;
• mendime të përsëritura negative për trupin;
• nevojë të vazhdueshme për kontroll të pamjes;
• vështirësi në marrëdhëniet me të tjerët;
• ndjenjë të vazhdueshme të pamjaftueshmërisë.

Psikologu mund të ndihmojë në kuptimin e këtyre shqetësimeve dhe në ndërtimin e strategjive më të shëndetshme për përballimin e tyre.

Psikoterapia është për këdo që po kalon një periudhë të vështirë

Psikoterapia nuk është vetëm për njerëzit që përballen me probleme të rënda psikologjike. Jeta sjell periudha të vështira për të gjithë. Mund të ketë momente kur emocionet bëhen të vështira për t’u menaxhuar, marrëdhëniet krijojnë pasiguri ose mendimet negative fillojnë të ndikojnë në cilësinë e jetës.

Të kërkosh ndihmë psikologjike nuk do të thotë se je i dobët. Do të thotë se po i kushton rëndësi shëndetit tënd mendor.

Në Studio Psikologjike e Doktoreshe Sonila Hoxha në Tiranë, konsultimi psikologjik synon të krijojë një hapësirë profesionale ku pacienti mund të flasë, të kuptojë më mirë veten dhe të punojë mbi vështirësitë që po përjeton.

Shëndeti nuk është vetëm mungesa e sëmundjes fizike. Është edhe aftësia për të pasur një marrëdhënie të ekuilibruar me veten, trupin, emocionet dhe jetën.

Trajno mendjen për të drejtuar jetën. Kujdesu për trupin, por mos lejo që pamja e jashtme të përcaktojë vlerën tënde. Nëse po përjeton shqetësime që nuk po arrin t’i zgjidhësh vetëm, konsultimi me një psikolog mund të jetë një hap i rëndësishëm drejt mirëqenies psikologjike.

Seanca live & online
Teams: studio.psikologjie
WhatsApp & Viber

info@studiopsikologjie.al

+355692642618

Si të kujdesemi për shëndetin mendor dhe të nisim ndryshimin nga vetja

Shtatori shpesh shihet si muaji i fillimeve të reja. Pas një periudhe pushimesh, ndryshimit të ritmit dhe reflektimit mbi muajt që kanë kaluar, rikthehemi te rutina, puna, shkolla, familja dhe përgjegjësitë e përditshme. Për shumë njerëz, kjo periudhë mund të jetë një mundësi për të ndaluar për pak çaste, për të parë se ku ndodhen emocionalisht dhe për të menduar se çfarë duan të ndryshojnë në jetën e tyre.

Por çdo ndryshim i qëndrueshëm nis nga vetja.

Të ndryshosh nuk do të thotë të harrosh të kaluarën, të mohosh vështirësitë apo të pretendosh se gjithçka është në rregull. Përkundrazi, ndryshimi fillon kur mësojmë të kuptojmë atë që kemi përjetuar, të marrim prej saj atë që na shërben dhe të lëmë pas atë që vazhdon të na rëndojë.

Në këtë proces, kujdesi për shëndetin mendor është po aq i rëndësishëm sa kujdesi për shëndetin fizik.

E kaluara, e tashmja dhe e ardhmja: tre dimensione të rëndësishme të jetës

Secili prej nesh mbart një histori personale. Përvojat e fëmijërisë, marrëdhëniet, humbjet, sukseset, zhgënjimet, vendimet dhe periudhat e vështira kanë ndikuar në mënyrën se si mendojmë dhe reagojmë sot.

E kaluara nuk mund të ndryshohet, por mënyra se si e kuptojmë dhe e përpunojmë atë mund të ndryshojë.

Ka përvoja që na kanë mësuar, na kanë forcuar dhe na kanë ndihmuar të kuptojmë më mirë veten. Por ka edhe përvoja që mund të vazhdojnë të ndikojnë në jetën tonë përmes frikës, pasigurisë, ankthit, ndjenjës së fajit apo mungesës së vetëvlerësimit.

Prandaj është e rëndësishme të mësojmë të dallojmë se çfarë duhet të marrim me vete dhe çfarë duhet të përpunojmë e të lëmë pas.

Një nga qëllimet e psikoterapisë është pikërisht të ndihmojë pacientin të kuptojë më mirë mendimet, emocionet dhe modelet e sjelljes që ndikojnë në jetën e tij.

Mos e lini të ardhmen vetëm në ëndrra

Të gjithë kemi dëshira dhe synime. Për disa mund të jenë ndryshime të mëdha në jetë, ndërsa për të tjerë mund të jenë hapa të vegjël: të ndihen më të qetë, të vendosin kufij më të shëndetshëm, të përmirësojnë një marrëdhënie, të fitojnë më shumë siguri në vetvete ose të përballojnë një frikë që i ka kufizuar për një kohë të gjatë.

Ëndrrat nuk duhet të mbeten vetëm ide.

Megjithatë, shpesh ajo që na pengon të ecim përpara nuk është mungesa e dëshirës, por ankthi, frika nga dështimi, mendimet negative ose bindjet kufizuese që kemi krijuar për veten.

Në këto raste, një konsultë psikologjike mund të jetë një hap i rëndësishëm për të kuptuar se çfarë po na pengon dhe si mund të ndërtojmë mënyra më të shëndetshme për ta përballuar atë.

Fuqia e ndryshimit ndodhet në të tashmen

E kaluara na ka formuar dhe e ardhmja na orienton, por ndryshimi ndodh në të tashmen.

Të qëndrosh në të tashmen do të thotë të jesh i vetëdijshëm për atë që po përjeton sot. Çfarë po mendon? Çfarë po ndien? Çfarë po të shqetëson? Çfarë po shmang? Çfarë do të ndryshoje nëse do të ndiheshe më i sigurt?

Këto pyetje mund të duken të thjeshta, por shpesh përgjigjet e tyre kërkojnë reflektim të thellë.

Kur një person përjeton stres, ankth ose shqetësim të vazhdueshëm, mund të jetë e vështirë të shohë qartë situatën dhe të gjejë vetë një zgjidhje. Mendimet mund të përqendrohen vazhdimisht te e kaluara ose te skenarët e mundshëm të së ardhmes.

Psikologu mund të ndihmojë pacientin të krijojë një hapësirë ku këto mendime dhe emocione mund të shprehen, kuptohen dhe trajtohen në mënyrë profesionale.

Kur shqetësimi fillon të ndikojë në jetën e përditshme

Të gjithë kalojmë periudha të vështira. Askush nuk është gjithmonë i qetë, i fortë apo i sigurt përballë çdo situate.

Kërkimi i ndihmës psikologjike nuk është shenjë dobësie. Përkundrazi, është një mënyrë për të marrë mbështetje profesionale në një moment kur situata është bërë e vështirë për t’u përballuar vetëm.

Një konsultë me psikologun mund të jetë e dobishme në raste të ndryshme, duke përfshirë ankthin, stresin, depresionin, ataket e panikut, problemet personale, vështirësitë në marrëdhënie, problemet me fëmijët, vështirësitë në çift, çështjet e karrierës dhe mungesën e vetërespektit.

Në disa raste, shqetësimi mund të shfaqet përmes mendimeve të vazhdueshme, vështirësive në gjumë, irritimit, lodhjes emocionale, pasigurisë ose ndjesisë se personi nuk po arrin më të menaxhojë situatat e zakonshme të jetës.

Një vlerësim profesional mund të ndihmojë në identifikimin e burimit të vështirësisë dhe në përcaktimin e mënyrës më të përshtatshme të mbështetjes psikologjike.

Psikoterapia është për këdo që ka nevojë për ndihmë

Ekziston ende ideja se psikoterapia është vetëm për persona që përballen me probleme shumë të rënda psikologjike. Në realitet, psikoterapia mund të jetë një proces i dobishëm për shumë njerëz dhe në faza të ndryshme të jetës.

Një pacient mund t’i drejtohet psikologut kur po përballet me një situatë konkrete, një periudhë të vështirë emocionale, një ndryshim të rëndësishëm në jetë ose kur dëshiron të kuptojë më mirë veten dhe mënyrën se si funksionojnë marrëdhëniet e tij.

Psikoterapia krijon një hapësirë profesionale ku pacienti mund të flasë hapur për shqetësimet e tij dhe të punojë për të zhvilluar mënyra më të shëndetshme të përballimit.

Qëllimi nuk është përsosmëria. Qëllimi është mirëqenia psikologjike, vetëkuptimi dhe aftësia për të përballuar më mirë sfidat e jetës.

Ndryshimi nis me një hap

Shpesh presim momentin ideal për të ndryshuar. Presim të kemi më shumë kohë, më pak stres, më shumë siguri ose që problemet të zgjidhen vetë.

Por ndryshimi zakonisht nuk fillon kur gjithçka bëhet perfekte. Fillon kur vendosim të bëjmë një hap.

Ky hap mund të jetë një reflektim personal, një bisedë me një person të besuar ose një konsultë me psikologun.

Nëse ankthi, stresi, trishtimi, pasiguria ose një problem personal po ndikojnë në jetën tuaj, nuk është e nevojshme ta përballoni gjithçka vetëm. Kërkimi i ndihmës profesionale mund të jetë pjesë e rëndësishme e procesit të ndryshimit.

Studio Psikologjike e Doktoreshë Sonila Hoxha në Tiranë ofron konsultë psikologjike dhe psikoterapi për pacientë që përballen me vështirësi të ndryshme emocionale dhe personale. Konsultat ofrohen live dhe online, duke krijuar mundësi për të marrë mbështetje psikologjike në mënyrën që i përshtatet më mirë pacientit.

Shtatori mund të jetë një fillim i ri, por nuk është e nevojshme të presim shtatorin për të filluar të kujdesemi për veten.

E kaluara mund të na mësojë. E ardhmja mund të na frymëzojë. Por fuqia për të ndërmarrë një ndryshim ndodhet te ajo që bëjmë sot.

Nëse po përjetoni shqetësim, ankth, stres, depresion, vështirësi personale ose një periudhë të vështirë, drejtojuni psikologut. Të kërkosh ndihmë është një hap drejt kujdesit për veten dhe drejt një jete më të ekuilibruar.

Seanca live & online
Teams: studio.psikologjie
WhatsApp & Viber

info@studiopsikologjie.al

+355692642618