8 SHENJA TË DEPRESIONIT që ndoshta nuk i njeh
Si t’i dallosh dhe kur duhet të kërkosh ndihmë psikologjike?
Depresioni është një nga çrregullimet më të shpeshta të shëndetit mendor, por jo gjithmonë shfaqet në mënyrën që shumica e njerëzve e imagjinojnë. Shpesh, kur flasim për depresionin, mendja na shkon menjëherë te trishtimi i thellë, të qarët apo humbja e shpresës. Megjithatë, depresioni mund të shfaqet edhe përmes simptomave më pak të dukshme, të cilat mund të ndikojnë gradualisht në energjinë, përqendrimin, marrëdhëniet personale dhe cilësinë e jetës.
Ndonjëherë, një person mund të vazhdojë të punojë, të kujdeset për familjen dhe të përmbushë përgjegjësitë e përditshme, ndërkohë që brenda vetes përjeton një lodhje emocionale dhe psikologjike të vazhdueshme.
Njohja e hershme e shenjave të depresionit është një hap i rëndësishëm drejt kujdesit për shëndetin mendor. Nëse prej kohësh ndihesh pa energji, nuk gjen më kënaqësi në aktivitetet që dikur të pëlqenin ose e ke gjithnjë e më të vështirë të përballosh përditshmërinë, është e rëndësishme të mos i neglizhosh këto përjetime.
Më poshtë do të njihesh me 8 shenja të depresionit që mund të mos i kesh identifikuar më parë.
1. Lodhje e vazhdueshme, edhe pas pushimit
Një nga shenjat që shpesh neglizhohet është lodhja e vazhdueshme. Mund të flesh mjaftueshëm gjatë natës, të pushosh gjatë fundjavës dhe përsëri të zgjohesh pa energji, sikur trupi dhe mendja nuk kanë arritur të rikuperohen.
Kjo lodhje nuk lidhet domosdoshmërisht me aktivitetin fizik apo me një ditë të ngarkuar. Ajo mund të shoqërohet me mungesë motivimi, vështirësi për të nisur detyrat e përditshme dhe ndjesinë se edhe veprimet më të thjeshta kërkojnë shumë përpjekje.
Kur lodhja fizike dhe emocionale bëhet e vazhdueshme, është e rëndësishme të kuptohen shkaqet e saj.
2. Humbje e interesit për aktivitetet që dikur të pëlqenin
A ke vënë re se gjërat që dikur të bënin të lumtur nuk të japin më të njëjtën kënaqësi?
Mund të mos kesh më dëshirë të takosh miqtë, të merresh me hobit e tua, të dalësh apo të përfshihesh në aktivitete që më parë i prisje me padurim.
Në psikologji, kjo gjendje njihet si anhedoni, që nënkupton humbjen ose zvogëlimin e aftësisë për të përjetuar kënaqësi.
Personi mund të vazhdojë t’i kryejë disa aktivitete nga detyrimi ose zakoni, por pa ndier kënaqësinë emocionale që përjetonte më parë. Kjo është një nga shenjat e rëndësishme që mund të lidhen me depresionin dhe meriton vëmendje profesionale.
3. Vështirësi në përqendrim dhe marrjen e vendimeve
Depresioni nuk ndikon vetëm në mënyrën se si ndihemi, por edhe në funksionimin tonë njohës.
Mund të vësh re se e ke më të vështirë të përqendrohesh gjatë punës, të ndjekësh një bisedë, të lexosh një tekst apo të përfundosh detyra që më parë i realizoje pa vështirësi.
Edhe vendimet e vogla mund të duken të lodhshme. Mund të kalosh shumë kohë duke menduar për një zgjedhje të thjeshtë ose të ndihesh sikur mendimet të shpërqendrohen vazhdimisht.
Këto vështirësi mund të ndikojnë në produktivitetin, marrëdhëniet dhe vetëbesimin, duke krijuar edhe më shumë stres në jetën e përditshme.
4. Ndryshime në gjumë
Çrregullimet e gjumit janë një tjetër shenjë e zakonshme e depresionit. Ato mund të shfaqen në forma të ndryshme.
Disa persona përjetojnë pagjumësi, kanë vështirësi për t’i zënë gjumi, zgjohen disa herë gjatë natës ose zgjohen shumë herët në mëngjes dhe nuk arrijnë të flenë përsëri.
Të tjerë mund të flenë më shumë se zakonisht, por përsëri të mos ndihen të çlodhur.
Ndryshimet në gjumin e përditshëm mund të ndikojnë drejtpërdrejt në energjinë, humorin dhe aftësinë për të përballuar sfidat e ditës. Nëse këto ndryshime vazhdojnë dhe shoqërohen me simptoma të tjera emocionale, është e rëndësishme të kërkohet një vlerësim profesional.
5. Ndryshime në oreks dhe marrëdhënien me ushqimin
Një simptomë tjetër që mund të shoqërojë depresionin janë ndryshimet në oreks.
Mund të ndodhë që të humbasësh interesin për ushqimin, të hash shumë më pak se zakonisht ose të mos ndiesh uri gjatë pjesës më të madhe të ditës.
Në raste të tjera, mund të vëresh të kundërtën: rritje të oreksit, dëshirë të shpeshtë për të ngrënë ose përdorim të ushqimit si një mënyrë për të përballuar emocionet e vështira.
Këto ndryshime mund të shoqërohen edhe me luhatje në peshë dhe të ndikojnë në shëndetin fizik.
Është e rëndësishme të kuptosh se ndryshimet në oreks nuk janë thjesht çështje zakonesh ushqimore. Në disa raste, ato mund të jenë pjesë e një tabloje më të gjerë emocionale dhe psikologjike.
6. Vetëvlerësim i ulët dhe mendime të vazhdueshme vetëkritike
Depresioni mund të ndikojë ndjeshëm në mënyrën se si e percepton veten.
Mund të fillosh të mendosh se nuk je mjaftueshëm i mirë, se nuk arrin të bësh asgjë siç duhet ose se je një barrë për njerëzit që të rrethojnë.
Edhe gabimet e vogla mund të shkaktojnë ndjenja të forta faji, turpi apo pavlefshmërie. Ndonjëherë, personi e gjykon veten shumë ashpër dhe e ka të vështirë të njohë arritjet apo cilësitë e veta pozitive.
Këto mendime mund të bëhen aq të shpeshta sa të ndikojnë në marrëdhëniet personale, vendimmarrjen dhe dëshirën për të provuar gjëra të reja.
Në psikoterapi, puna me mendimet vetëkritike dhe zhvillimi i një marrëdhënieje më të shëndetshme me veten janë pjesë e rëndësishme e procesit terapeutik.
7. Izolimi dhe shmangia e marrëdhënieve shoqërore
Kur përjeton depresion, mund të fillosh të tërhiqesh gradualisht nga njerëzit.
Mund të mos u përgjigjesh telefonatave, të refuzosh ftesat për të dalë ose të shmangësh takimet me miqtë dhe familjarët. Edhe komunikimi me njerëzit më të afërt mund të duket i lodhshëm.
Ndonjëherë, izolimi shoqëror lidhet me mungesën e energjisë, ndërsa në raste të tjera me ndjenjën se askush nuk mund ta kuptojë atë që po përjeton.
Megjithatë, tërheqja nga marrëdhëniet mund të krijojë një rreth vicioz: sa më shumë të izolohesh, aq më e vështirë mund të bëhet të kërkosh mbështetje emocionale.
Ruajtja e lidhjeve njerëzore dhe kërkimi i ndihmës profesionale mund të ndihmojnë në ndërprerjen e këtij cikli.
8. Emocione të rënda dhe ndjesi e vazhdueshme zbrazëtie
Depresioni nuk shfaqet gjithmonë vetëm si trishtim. Ai mund të shoqërohet me një kombinim emocionesh që ndikojnë në mënyrën se si e përjeton përditshmërinë.
Mund të ndiesh zbrazëti emocionale, ankth, irritim, dëshpërim ose një trishtim që duket sikur nuk largohet.
Disa persona e kanë të vështirë të shpjegojnë se çfarë po ndiejnë. Ata mund të thonë se nuk kanë një arsye konkrete për t’u ndier keq, por njëkohësisht përjetojnë një rëndesë të vazhdueshme emocionale.
Këto emocione nuk duhen minimizuar apo konsideruar si dobësi personale. Ato mund të jenë sinjale se shëndeti mendor ka nevojë për vëmendje dhe kujdes.
Kur duhet të kërkosh ndihmë nga psikologu?
Të njohësh shenjat e depresionit është hapi i parë. Hapi tjetër është të kuptosh kur nevojitet ndihma profesionale.
Nëse disa nga këto simptoma janë të pranishme për pjesën më të madhe të ditës, pothuajse çdo ditë, për të paktën dy javë dhe po ndikojnë në funksionimin tënd të përditshëm, rekomandohet të kërkosh një vlerësim nga një profesionist i shëndetit mendor.
Është e rëndësishme të theksohet se prania e një apo disa prej këtyre shenjave nuk do të thotë automatikisht se ke depresion. Diagnoza vendoset vetëm pas një vlerësimi profesional, duke marrë parasysh simptomat, kohëzgjatjen, historinë personale dhe faktorë të tjerë që mund të ndikojnë në gjendjen emocionale.
Një psikolog klinik mund të të ndihmojë të kuptosh më mirë atë që po përjeton dhe të ndërtojë një plan trajtimi të përshtatur me nevojat e tua.
Si mund të të ndihmojë psikoterapia në trajtimin e depresionit?
Psikoterapia është një nga mënyrat e rëndësishme të trajtimit të depresionit. Përmes takimeve terapeutike, pacienti ka mundësinë të flasë për përjetimet e tij në një ambient profesional, konfidencial dhe pa paragjykim.
Procesi terapeutik mund të përfshijë:
- Identifikimin dhe ndryshimin e mendimeve negative dhe vetëkritike.
- Kuptimin e emocioneve dhe zhvillimin e mënyrave më të shëndetshme për t’i përballuar ato.
- Rikthimin gradual te aktivitetet që sjellin kënaqësi dhe kuptim.
- Përmirësimin e vetëvlerësimit dhe besimit te vetja.
- Zhvillimin e strategjive për menaxhimin e stresit dhe ankthit.
- Përmirësimin e marrëdhënieve ndërpersonale dhe komunikimit.
Në varësi të simptomave dhe rëndesës së depresionit, mund të nevojitet edhe konsultë me mjekun psikiatër për të vlerësuar mundësinë e trajtimit medikamentoz.
Depresioni është një gjendje që mund të trajtohet dhe kërkimi i ndihmës nuk është shenjë dobësie. Përkundrazi, është një hap i rëndësishëm drejt përmirësimit të shëndetit mendor.
Kërko Konsultën Tënde Psikologjike
Nëse po përjeton vështirësi emocionale, ndihesh i mbingarkuar ose ke vënë re ndryshime në humorin dhe sjelljen tënde, nuk ke pse të përballesh i vetëm me gjithçka.
Në Studio Psikologjike e Doktoreshe Sonila Hoxha, në Tiranë, ofrohet mbështetje psikologjike për individë, çifte, familje, adoleshentë dhe prindër, me fokus te mirëqenia emocionale dhe shëndeti mendor.
Shërbimet përfshijnë:
- Psikoterapi individuale
- Terapi çifti
- Terapi familjare
- Psikoterapi për adoleshentët
- Këshillim për prindërimin
Konsultat psikologjike ofrohen si live në Tiranë dhe online, duke mundësuar akses më të lehtë në mbështetjen profesionale.
Mos prit derisa të mos përballosh dot më
Kur edhe gjërat e vogla kërkojnë gjithë forcën që ke, ndoshta është momenti të ndalesh dhe t’i kushtosh vëmendje vetes.
Nuk ke pse të presësh derisa gjendja të rëndohet për të kërkuar ndihmë. Nuk ke pse të kesh të gjitha përgjigjet dhe as të dish saktësisht si ta shpjegosh atë që po ndien.
Për konsultën e parë mund të mjaftojë edhe një fjali e thjeshtë:
“Kohët e fundit nuk ndihem mirë dhe kam nevojë për ndihmë.”
Kërko konsultën tënde psikologjike pranë Studio Psikologjike e Doktoreshe Sonila Hoxha. Kujdesi për shëndetin mendor është një investim në cilësinë e jetës tënde.
Depresioni mund të trajtohet. Ti meriton të marrësh ndihmën që të nevojitet.

