Terapia në çift: pse qëllimi nuk është të provoni se partneri e ka gabim

Kur një marrëdhënie kalon një periudhë të vështirë, çiftet shpesh kërkojnë ndihmë vetëm pasi konfliktet janë përsëritur për një kohë të gjatë. Komunikimi mund të jetë bërë i tensionuar, afërsia emocionale mund të jetë zbehur dhe debatet mund të kenë filluar të përsërisin gjithmonë të njëjtin skenar. Në këtë pikë, terapia në çift mund të shihet si një mundësi për të kuptuar nëse marrëdhënia mund të përmirësohet përpara se të arrihet në ndarje.

Megjithatë, shumë çifte hyjnë në terapi me një pritshmëri që nuk e shprehin gjithmonë hapur: dëshirën që terapistja të kuptojë se problemi kryesor është partneri ose partnerja.

Mendime të tilla mund të shfaqen në forma të ndryshme:

“Sikur ai të mos sillej kështu, gjithçka do të ishte mirë.”

“Problemi është se ajo nuk di të komunikojë.”

“Kam vite që përpiqem ta bëj të kuptojë.”

“Unë po përpiqem, por ai ose ajo nuk ndryshon.”

Shpesh, pjesa më e vështirë është se edhe personi tjetër mund të mendojë pikërisht të njëjtën gjë. Secili hyn në marrëdhënie me përvojën e vet, me zhgënjimet, plagët emocionale dhe interpretimin e vet të asaj që po ndodh. Për këtë arsye, konflikti mund të kthehet gradualisht në një përpjekje të vazhdueshme për të provuar se kush ka të drejtë dhe kush e ka gabim.

Por terapia në çift nuk është një gjykatë.

Qëllimi i terapistes nuk është të përcaktojë fituesin e konfliktit, të zgjedhë një anë apo të shpallë se njëri partner është përgjegjës për çdo vështirësi të marrëdhënies. Qëllimi i terapisë është të ndihmojë çiftin të kuptojë se çfarë po ndodh mes tyre dhe cilat dinamika po e ushqejnë distancën, konfliktin dhe pakënaqësinë.

Pse nuk mjafton të gjejmë “fajtorin”?

Kur një çift kalon shumë kohë në konflikt, është e natyrshme që secili të fokusohet tek sjellja e tjetrit. Shikojmë atë që na lëndon, atë që mungon dhe atë që do të donim të ndryshonte.

Megjithatë, në shumë raste, marrëdhënia nuk përbëhet vetëm nga një sjellje e izoluar. Ajo krijon një cikël ku reagimi i njërit partner ndikon tek reagimi i tjetrit.

Për shembull, njëri partner mund të kritikojë vazhdimisht sepse ndihet i padëgjuar, i pavlerësuar ose i vetëm në marrëdhënie. Partneri tjetër mund t’i përjetojë këto kritika si sulm dhe, për të mbrojtur veten, të tërhiqet emocionalisht ose të shmangë komunikimin.

Sa më shumë të tërhiqet njëri, aq më i injoruar mund të ndihet tjetri.

Sa më i injoruar të ndihet, aq më shumë mund të insistojë, të kërkojë shpjegime ose të kritikojë.

Sa më shumë të shtohen kritikat, aq më shumë partneri tjetër mund të distancohet.

Dhe kështu krijohet një cikël.

Pas një kohe, secili partner fillon të shohë vetëm pjesën e ciklit që e lëndon. Njëri mendon: “Po të mos tërhiqej kaq shumë, unë nuk do të reagoja kështu.” Tjetri mendon: “Po të mos më kritikonte vazhdimisht, unë nuk do të largohesha.”

Të dy mund të jenë të përqendruar tek reagimi i partnerit, pa arritur të shohin dinamikën e plotë që po ndërtohet mes tyre.

Kjo është një nga arsyet pse terapia në çift mund të jetë e rëndësishme. Ajo krijon një hapësirë ku konflikti nuk analizohet vetëm përmes pyetjes “Kush e filloi?” ose “Kush ka të drejtë?”, por përmes një pyetjeje më të dobishme: “Çfarë po ndodh mes nesh?”

Të kuptuarit e dinamikës së marrëdhënies

Në terapi, vëmendja mund të zhvendoset nga përpjekja për të ndryshuar vetëm partnerin drejt kuptimit të mënyrës se si ndërveproni me njëri-tjetrin.

Kjo nuk do të thotë të justifikohen sjelljet që kanë shkaktuar dhimbje. Gjithashtu, nuk do të thotë se përgjegjësia është gjithmonë e barabartë.

Ka situata në të cilat një partner mund të ketë marrë vendime ose të ketë kryer veprime që kanë dëmtuar rëndë besimin dhe sigurinë në marrëdhënie. Tradhtia, mashtrimi, manipulimi, dhuna apo forma të tjera të sjelljeve dëmtuese nuk duhet të minimizohen duke thënë thjesht se “të dy kanë përgjegjësi”.

Terapia serioze nuk e fshin përgjegjësinë individuale.

Por, kur bëhet fjalë për konfliktet dhe vështirësitë e përditshme të marrëdhënies, është shpesh e dobishme të kuptohet se si secili partner kontribuon në mënyrë të pavetëdijshme në vazhdimin e një cikli të dhimbshëm.

Ndonjëherë, një partner nuk shpreh nevojën e tij emocionale, por e transformon atë në kritikë.

Një tjetër mund të mos dijë si të përballojë konfliktin dhe të reagojë duke u tërhequr.

Njëri mund të kërkojë vazhdimisht siguri dhe konfirmim, ndërsa tjetri mund ta përjetojë këtë kërkesë si presion.

Në vend që të përqendroheni vetëm tek pyetja “Pse po e bën këtë?”, terapia mund t’ju ndihmojë të eksploroni edhe pyetje të tjera:

Çfarë po përpiqet të komunikojë partneri im përmes kësaj sjelljeje?

Çfarë ndiej unë në momentin kur ndodh kjo?

Çfarë bëj unë si reagim?

Si ndikon reagimi im tek partneri?

Çfarë cikli përsëritet vazhdimisht mes nesh?

Këto pyetje nuk janë gjithmonë të lehta. Ato kërkojnë që secili të shikojë jo vetëm gabimet e tjetrit, por edhe mënyrën se si vetë reagon brenda marrëdhënies.

Terapia në çift nuk ka për qëllim të përcaktojë kush fiton

Kur një çift hyn në terapi me qëllimin për të bindur terapisten se partneri është problemi, ekziston rreziku që edhe terapia të kthehet në vazhdim të të njëjtit konflikt.

Njëri flet për gabimet e tjetrit.

Tjetri mbrohet.

Pastaj përgjigjet me gabimet e partnerit.

Dhe diskutimi vazhdon.

Nëse fokusi mbetet vetëm tek mbrojtja e pozicionit personal, mund të jetë shumë e vështirë të krijohet ndryshim. Kjo ndodh sepse energjia e çiftit vazhdon të shpenzohet për të vërtetuar një argument, në vend që të kuptohet problemi.

Një nga momentet më të rëndësishme në terapinë në çift mund të jetë pikërisht ndryshimi i kësaj perspektive.

Në vend të pyetjes:

“Cili prej nesh duhet të ndryshojë?”

mund të provoni të pyesni:

“Çfarë po ndodh mes nesh që na bën të ndihemi kaq keq?”

Kjo pyetje mund të hapë një rrugë të re.

Ajo nuk kërkon menjëherë një fajtor. Nuk kërkon që njëri të humbasë që tjetri të fitojë. Ajo krijon mundësinë për të kuptuar plagët, nevojat emocionale, frikën dhe modelet e komunikimit që mund të jenë fshehur pas konflikteve të përsëritura.

A mund të riparohet marrëdhënia?

Jo çdo marrëdhënie duhet të vazhdojë me çdo kusht. Terapia në çift nuk ekziston vetëm për të “shpëtuar” një marrëdhënie, pavarësisht asaj që ndodh brenda saj.

Megjithatë, nëse të dy partnerët dëshirojnë të kuptojnë më mirë atë që po ndodh dhe janë të gatshëm të punojnë me mënyrën se si ndërveprojnë me njëri-tjetrin, terapia mund të ndihmojë në krijimin e një hapësire më të sigurt për komunikim.

Ndonjëherë, ndryshimi fillon duke dëgjuar atë që partneri po përpiqet të shprehë, edhe kur mënyra e tij për ta shprehur nuk është ideale.

Ndonjëherë fillon duke kuptuar se pas zemërimit mund të fshihet lëndimi.

Pas tërheqjes mund të fshihet frika nga konflikti.

Pas kritikës mund të fshihet ndjenja e mosvlerësimit ose mungesa e afërsisë.

Kjo nuk do të thotë se çdo sjellje duhet të pranohet. Por të kuptuarit e asaj që ndodh nën sipërfaqe mund të ndihmojë çiftin të ndalojë së reaguari automatikisht dhe të fillojë të komunikojë në një mënyrë më të vetëdijshme.

Puna e vërtetë fillon kur ndryshon pyetja

Në një marrëdhënie në vështirësi, dëshira për të dëshmuar se keni të drejtë mund të jetë shumë e fortë. Kur ndiheni të lënduar, është e natyrshme të dëshironi që dikush të njohë dhimbjen tuaj dhe të pranojë se ajo që ka ndodhur nuk ka qenë e drejtë.

Por nëse qëllimi juaj është të kuptoni nëse marrëdhënia mund të përmirësohet, ndonjëherë duhet të shkoni përtej pyetjes se kush ka të drejtë.

Terapia në çift mund të fillojë me një ndryshim të thjeshtë, por të rëndësishëm të perspektivës: nga përpjekja për të ndryshuar vetëm partnerin, drejt përpjekjes për të kuptuar marrëdhënien.

Në vend që të pyesni vazhdimisht “Pse nuk ndryshon ai ose ajo?”, mund të filloni të pyesni “Çfarë po ndodh mes nesh?”

Pikërisht aty mund të fillojë puna e vërtetë.

Sepse ndonjëherë, për të përmirësuar një marrëdhënie, nuk keni nevojë të provoni më në fund se keni të drejtë. Keni nevojë të kuptoni se çfarë po ndodh mes jush, të shihni ciklet që përsëriten dhe të vendosni nëse jeni të gatshëm të ndërtoni një mënyrë tjetër për të qenë bashkë.

Në Studio Psikologjike e Doktoreshe Sonila Hoxha në Tiranë, terapia në çift mund të ofrojë një hapësirë profesionale për të eksploruar vështirësitë e marrëdhënies, mënyrat e komunikimit, konfliktet e përsëritura dhe distancën emocionale. Qëllimi nuk është të gjendet një fitues në marrëdhënie, por të kuptohet më qartë se çfarë po ndodh mes dy partnerëve dhe nëse ekziston mundësia për ndryshim dhe rindërtim të marrëdhënies.