SI ËSHTË TRURI JUAJ?

Ka ditë kur gjithçka duket gri dhe e rëndë. Ditë kur mendja është e konfuzuar, e mbushur me mendime që përsëriten, kujtime që rikthehen dhe pyetje për të cilat nuk kemi ende përgjigje. Ndonjëherë mund të ndihemi sikur kemi mbetur pas, sikur e kemi lënë veten pas dore, ose sikur brenda nesh jetojnë ende “fantazma” të së shkuarës me të cilat nuk ndihemi gati të përballemi.

Në momente të tjera, mendja mund të jetë disi më e qartë dhe më e ndriçuar. Mund të fillojmë të shohim mundësi të reja, të mbushemi me ide, të ndiejmë frymëzim dhe të rikthejmë gradualisht shpresën. Por edhe atëherë, ankthi mund të jetë i pranishëm. Mund të kemi frikë nga e ardhmja, nga ndryshimi, nga dështimi ose, paradoksalisht, edhe nga vetë qetësia.

Pyetja “Si është truri juaj?” nuk ka një përgjigje të vetme. Mendja jonë nuk është statike. Ajo ndryshon në varësi të përvojave, marrëdhënieve, stresit, kujtimeve, mënyrës se si flasim me veten dhe mbështetjes që marrim gjatë periudhave të vështira.

• Kur gjithçka ndihet gri dhe e rëndë

Ndoshta kohët e fundit gjithçka ju duket më e vështirë. Edhe aktivitetet që dikur ju sillnin kënaqësi mund të kërkojnë shumë energji. Mund të ndiheni të rraskapitur, të lodhur emocionalisht dhe mendërisht, sikur truri juaj ka nevojë të pushojë dhe të gjejë sërish gëzimin.

Lodhja mendore nuk është gjithmonë e dukshme për të tjerët. Një person mund të vazhdojë të shkojë në punë, të kujdeset për familjen, të përmbushë detyrimet e përditshme dhe, megjithatë, të ndihet i konsumuar nga brenda.

Shpesh përpiqemi ta luftojmë këtë gjendje duke i thënë vetes se duhet të jemi më të fortë, më produktivë ose më pozitivë. Por ndonjëherë problemi nuk është mungesa e forcës. Problemi mund të jetë fakti se kemi mbajtur shumë gjatë një peshë që nuk duhej ta mbanim vetëm.

Të ndalosh dhe të pyesësh veten se çfarë po ndodh brenda teje nuk është dobësi. Është një formë e rëndësishme e vetëdijes dhe kujdesit për shëndetin mendor.

• Mendja që të sulmon nga brenda

Një nga përvojat më të vështira është kur njeriu fillon “ta rrahë veten nga brenda”. Vetëkritika mund të marrë shumë forma:

“Pse nuk e bëra më mirë?”

“Pse jam kështu?”

“Nuk jam mjaftueshëm i/e mirë.”

“Do të dështoj përsëri.”

“Nuk duhet të ndihem kështu.”

Kur këto mendime përsëriten vazhdimisht, ato mund të fillojnë të ndikojnë në mënyrën se si e shohim veten, të ardhmen dhe marrëdhëniet tona. Një mendim nuk është domosdoshmërisht një fakt, por kur e dëgjojmë vazhdimisht, mund të fillojmë ta besojmë si të tillë.

Këtu hyn rëndësia e punës psikologjike: të mësojmë të dallojmë midis asaj që po mendojmë dhe asaj që është realisht e vërtetë. Nuk mund t’i kontrollojmë gjithmonë mendimet që shfaqen, por mund të mësojmë të ndryshojmë marrëdhënien që kemi me to.

• Pse mendja fokusohet kaq shpesh te negativja?

Truri i njeriut ka një prirje të natyrshme për t’i kushtuar vëmendje informacioneve negative ose kërcënuese. Ky fenomen lidhet me mënyrën se si jemi zhvilluar për të identifikuar rreziqet dhe për të mbrojtur veten.

Në të kaluarën, vëmendja ndaj rrezikut ishte thelbësore për mbijetesën. Sot, megjithatë, “rreziku” nuk është gjithmonë fizik. Një kritikë, një gabim, një pasiguri financiare, një konflikt në marrëdhënie ose një kujtim i dhimbshëm mund të aktivizojnë reagime të forta emocionale.

Kjo do të thotë se ndonjëherë mund të kujtojmë më gjatë një koment negativ sesa dhjetë komplimente. Mund të fokusohemi tek ajo që mund të shkojë keq, ndërsa mundësitë pozitive i konsiderojmë më pak.

Të kuptuarit e kësaj prirjeje është i rëndësishëm, sepse na ndihmon të mos identifikohemi plotësisht me mendimet tona. Vetëm sepse mendja ju thotë se diçka do të shkojë keq, nuk do të thotë se kjo është e ardhmja juaj.

• Kur mendja është e turbulluar, por ende ka shpresë

Ndonjëherë nuk kemi ende qartësi. Nuk dimë çfarë duam, çfarë duhet të bëjmë apo si të dalim nga një situatë. Megjithatë, brenda kësaj pasigurie mund të ekzistojë ende një pjesë që shpreson.

Të jesh i/e turbulluar nuk do të thotë se je i/e humbur. Të mos kesh të gjitha përgjigjet nuk do të thotë se nuk do t’i gjesh ato.

Procesi i ndryshimit shpesh nuk ndodh në mënyrë lineare. Mund të ketë ditë të mira dhe ditë të vështira. Mund të bëjmë përparim dhe më pas të ndihemi sikur jemi kthyer pas. Kjo nuk e anulon rrugëtimin. Ndryshimi psikologjik kërkon kohë, vetëdije dhe, në shumë raste, mbështetjen e duhur profesionale.

Ndërgjegjësimi: të vëresh mendjen pa e gjykuar menjëherë

Praktikat e ndërgjegjësimit, të njohura edhe si mindfulness, mund të ndihmojnë në zhvillimin e aftësisë për të vërejtur mendimet, emocionet dhe reagimet tona pa reaguar menjëherë ndaj tyre.

Kur një mendim negativ shfaqet, shpesh reagimi ynë i parë është ta luftojmë, ta besojmë ose të përpiqemi ta largojmë. Por sa më shumë përpiqemi të mos mendojmë për diçka, aq më shumë mund të rikthehet në mendje.

Një qasje më e dobishme mund të jetë të ndalemi dhe të pyesim:

“Çfarë po mendoj në këtë moment?”

“Çfarë emocioni po përjetoj?”

“A është ky mendim një fakt apo një interpretim?”

“Çfarë do t’i thosha një personi që dua, nëse do të ndihej kështu?”

Ky proces nuk ka për qëllim të eliminojë çdo mendim negativ. Qëllimi është të krijojë një hapësirë midis mendimit dhe reagimit. Në këtë hapësirë mund të lindë një zgjedhje më e vetëdijshme.

Mendja është si një kopsht

Mendja mund të krahasohet me një kopsht. Nëse lihet plotësisht pa kujdes, disa modele mendimi mund të bëhen gjithnjë e më të forta. Dyshimi, frika, vetëkritika dhe negativiteti mund të zënë gjithnjë e më shumë hapësirë.

Por një kopsht nuk ndryshon vetëm duke hequr barërat e këqija. Ai ka nevojë edhe për diçka që të kultivohet.

Po kështu, nuk mjafton vetëm të përpiqemi të “ndalojmë së menduari negativisht”. Është e rëndësishme të ndërtojmë mënyra të reja për të folur me veten, për të menaxhuar stresin, për të vendosur kufij dhe për të krijuar marrëdhënie më të shëndetshme.

Kujdesi ndaj shëndetit mendor mund të përfshijë pushimin, gjumin, aktivitetin fizik, marrëdhëniet mbështetëse dhe kohën për veten. Por për disa vështirësi, këto hapa mund të mos jenë të mjaftueshëm. Kur ankthi, trishtimi, lodhja emocionale ose mendimet e dhimbshme fillojnë të ndikojnë ndjeshëm në jetën e përditshme, psikoterapia mund të ofrojë një hapësirë të strukturuar për t’i kuptuar dhe trajtuar ato.

Cilin mendim do të dëshironit të heshtnit?

Nëse do të kishit mundësinë të heshtnit një mendim ose dyshim negativ që përsëritet vazhdimisht në mendjen tuaj, cili do të ishte ai?

Ndoshta është mendimi se nuk jeni mjaftueshëm të mirë.

Ndoshta është frika se do të zhgënjeni të tjerët.

Ndoshta është bindja se nuk mund të ndryshoni.

Ose ndoshta është një zë i brendshëm që ju kujton vazhdimisht gabimet e së shkuarës.

Tani imagjinoni për një moment se ai mendim nuk do të kishte më të njëjtën fuqi mbi ju. Si do të ndryshonte mënyra se si merrni vendime? Si do të silleshit në marrëdhëniet tuaja? Çfarë do të provonit, nëse nuk do të kishit vazhdimisht frikë nga dështimi?

Ndonjëherë ndryshimi fillon pikërisht me këtë pyetje.

Zgjidh Psikoterapinë, hapësira juaj për të kuptuar dhe ndryshuar

Psikoterapia nuk është vetëm për momentet kur “gjithçka ka dalë jashtë kontrollit”. Ajo mund të jetë një proces i rëndësishëm për këdo që dëshiron të kuptojë më mirë veten, emocionet, marrëdhëniet dhe modelet e mendimit që ndikojnë në jetën e përditshme.

Në një proces terapeutik, pacienti mund të eksplorojë shqetësimet e tij në një hapësirë profesionale dhe të sigurt. Qëllimi nuk është përsosmëria dhe as të bëhemi të pamposhtur. Qëllimi është të zhvillojmë më shumë vetëdije, të kuptojmë burimet e vështirësive tona dhe të ndërtojmë mjete më të dobishme për përballimin e tyre.

Në Studio Psikologjike e Doktoreshë Sonila Hoxha në Tiranë, vëmendja ndaj shëndetit mendor mund të jetë fillimi i një rrugëtimi drejt një kuptimi më të thellë të vetes. Të kërkosh ndihmë nuk do të thotë se nuk je mjaftueshëm i/e fortë për t’ia dalë vetëm. Do të thotë se po i jep vetes mundësinë të mos mbajë gjithçka vetëm.

Mendja juaj mund të jetë sot e lodhur, e turbulluar, e mbushur me frikë ose e pushtuar nga dyshimet. Por ajo mund të jetë gjithashtu duke kërkuar një rrugë të re. Mund të jetë duke u mbushur gradualisht me ide, shpresë dhe mundësi.

Ndoshta nuk mund t’i ndalojmë të gjitha mendimet që vijnë në mendjen tonë. Por mund të mësojmë t’i dëgjojmë me më shumë vetëdije, të mos i besojmë verbërisht dhe të mos lejojmë që çdo mendim të drejtojë jetën tonë.

Është koha të kujdesemi për mendjen tonë me të njëjtën seriozitet që kujdesemi për pjesët e tjera të shëndetit. Të flasësh për atë që po përjeton mund të jetë hapi i parë drejt qartësisë.