SHFRYRJA NUK E UL GJITHMONË STRESIN
Si të dalësh nga rrethi i mendimeve shqetësuese?
Shpesh mendojmë se të flasim për gjithçka që na shqetëson është mënyra më e mirë për të çliruar stresin. Kur përjetojmë zemërim, zhgënjim, ankth apo trishtim, dëshira për t’i ndarë këto emocione me dikë është krejt e natyrshme. Të shprehim atë që ndiejmë mund të na ndihmojë të ndihemi të dëgjuar, të kuptuar dhe më pak të vetëm përballë vështirësive.
Megjithatë, shfryrja emocionale nuk e ul gjithmonë stresin. Kur flasim vazhdimisht për të njëjtin problem, rikujtojmë të njëjtat situata dhe përqendrohemi vetëm te ajo që na ka lënduar, pa reflektuar mbi përvojën apo pa kërkuar mënyra të reja për ta përballuar, mund të mbetemi të bllokuar në një cikël mendimesh shqetësuese.
Në vend që të sjellë lehtësim, kjo përsëritje mund të zgjasë tensionin emocional dhe të na bëjë të ndihemi më të lodhur mendërisht. Prandaj, është e rëndësishme të kuptojmë dallimin mes shprehjes së emocioneve dhe përpunimit të tyre.
Në Studio Psikologjike e Doktoreshë Sonila Hoxha, në Tiranë, rëndësi i kushtohet krijimit të një hapësire të sigurt ku pacienti mund të shprehë ndjenjat, të kuptojë përvojat e veta dhe të zhvillojë mënyra më të dobishme për të përballuar stresin.
Kur mendimet shqetësuese kthehen në një rreth vicioz
A të ka ndodhur të tregosh disa herë të njëjtën ngjarje, të analizosh vazhdimisht një bisedë apo të mendosh pa pushim se çfarë mund të kishe bërë ndryshe? Edhe pasi ke folur me miqtë ose familjarët, mund të vësh re se shqetësimi nuk është larguar. Përkundrazi, mund të ndihesh sikur e ke përjetuar përsëri situatën.
Ky fenomen lidhet me përsiatjen e përsëritur mbi mendimet dhe përvojat shqetësuese, e njohur në psikologji si ruminacion. Në këtë gjendje, mendja kthehet vazhdimisht te një problem, pa arritur domosdoshmërisht në një kuptim të ri apo në një zgjidhje konkrete.
Për shembull, pas një konflikti në punë, një person mund të rikujtojë vazhdimisht fjalët e kolegut, të analizojë reagimet e veta dhe të imagjinojë skenarë të ndryshëm. Sa më shumë përqendrohet te ngjarja, aq më shumë mund të rritet ndjesia e zemërimit, padrejtësisë apo pasigurisë.
Në këto raste, mendimet mund ta mbajnë vëmendjen të përqendruar te kërcënimi i perceptuar. Trupi dhe mendja mund të vazhdojnë të reagojnë sikur problemi të jetë ende i pranishëm, edhe kur situata ka përfunduar.
Kjo nuk do të thotë se është gabim të flasim për atë që na shqetëson. Përkundrazi, shprehja e emocioneve është e rëndësishme. Sfida qëndron te mënyra se si e bëjmë këtë dhe nëse biseda na ndihmon të kuptojmë përvojën apo na mban të lidhur me të njëjtat mendime.
Pse mund të ndihemi më të lodhur pasi flasim për problemet?
Stresi nuk lidhet vetëm me atë që ndodh rreth nesh, por edhe me mënyrën se si e interpretojmë dhe e përpunojmë një situatë. Kur vëmendja mbetet vazhdimisht te problemet, mund të bëhet më e vështirë të rregullojmë emocionet, të vlerësojmë alternativat dhe të marrim vendime.
Disa nga pasojat që mund të vërejmë janë:
1. Rritja e tensionit emocional
Rikujtimi i vazhdueshëm i një situate të dhimbshme mund të aktivizojë përsëri emocionet që kemi përjetuar gjatë saj. Zemërimi, frika, trishtimi ose ankthi mund të bëhen më të forta kur e përjetojmë ngjarjen vazhdimisht përmes mendimeve dhe rrëfimeve tona.
2. Vështirësi në rregullimin e emocioneve
Kur përqendrohemi vetëm te ajo që na shqetëson, mund të humbasim mundësinë për të kuptuar më mirë se çfarë ndiejmë dhe çfarë na nevojitet. Në vend që emocionet të bëhen më të qarta, ato mund të ndërthuren me njëra-tjetrën dhe të na duken më të vështira për t’u menaxhuar.
3. Irritim dhe rraskapitje mendore
Përsëritja e të njëjtave mendime kërkon energji mendore. Me kalimin e kohës, mund të ndihemi të lodhur, të irrituar, të paduruar ose sikur nuk po arrijmë të ecim përpara. Edhe bisedat e gjata për problemin mund të mos sjellin lehtësimin që presim.
4. Vështirësi për të parë këndvështrime të reja
Kur jemi të përfshirë emocionalisht, mund të përqendrohemi vetëm te një interpretim i ngjarjes. Kjo e bën më të vështirë të shqyrtojmë alternativa, të dallojmë atë që mund të kontrollojmë nga ajo që nuk varet prej nesh dhe të gjejmë hapa konkretë përpara.
Është e rëndësishme të theksohet se këto përvoja nuk shfaqen te të gjithë në të njëjtën mënyrë. Megjithatë, nëse vëren se pas çdo bisede për një problem ndihesh më i tensionuar dhe më i rraskapitur, mund të jetë e dobishme të shqyrtosh mënyrën se si po e përballon atë.
Shprehja e emocioneve dhe përpunimi emocional nuk janë e njëjta gjë
Të shprehësh emocionet do të thotë t’i lejosh vetes të flasësh për atë që ndien, pa pasur nevojë ta fshehësh apo ta minimizosh përvojën tënde. Kjo mund të jetë një pjesë e rëndësishme e mirëqenies psikologjike.
Përpunimi emocional, nga ana tjetër, përfshin përpjekjen për të kuptuar emocionet, përvojat dhe mendimet që lidhen me një situatë. Ai na ndihmon të kuptojmë pse një ngjarje na ka prekur, cilat nevoja nuk janë plotësuar dhe çfarë mund të bëjmë ndryshe në të ardhmen.
Për shembull, nëse një situatë të ka shkaktuar zemërim, mund të jetë e dobishme të pyesësh veten:
- Çfarë më lëndoi konkretisht në këtë situatë?
- Çfarë kuptimi i dhashë asaj që ndodhi?
- Cilat nevoja apo kufij të mi nuk u respektuan?
- Çfarë është në kontrollin tim dhe çfarë nuk mund ta ndryshoj?
- Cili do të ishte një hap i vogël dhe i dobishëm nga ky moment?
Këto pyetje nuk synojnë të mohojnë emocionet apo të të detyrojnë të gjesh menjëherë një zgjidhje. Qëllimi është të krijosh hapësirë për reflektim dhe të kuptosh më qartë përvojën tënde.
Ndonjëherë, ajo që na nevojitet është thjesht të dëgjohemi dhe të pranojmë atë që ndiejmë. Në raste të tjera, mund të na ndihmojë të rishikojmë mënyrën si e interpretojmë një ngjarje ose të përcaktojmë një hap konkret. Nuk ekziston një mënyrë e vetme që funksionon për çdo person dhe çdo situatë.
Si të dalësh nga rrethi i mendimeve shqetësuese?
Kur vëren se po rikthehesh vazhdimisht te i njëjti problem, mund të provosh disa strategji që të ndihmojnë të fitosh më shumë qartësi.
Dallo faktet nga interpretimet. Përpiqu të identifikosh se çfarë ka ndodhur konkretisht dhe çfarë kuptimi po i jep ngjarjes. Kjo nuk e zvogëlon rëndësinë e përvojës, por mund të të ndihmojë të shohësh nëse po mbështetesh te fakte apo te supozime që shtojnë shqetësimin.
Prano emocionet pa e gjykuar veten. Nuk ke pse të ndihesh fajtor sepse je i zemëruar, i trishtuar apo i shqetësuar. Emocionet janë pjesë e përvojës njerëzore. Në vend që të luftosh kundër tyre, përpiqu të kuptosh çfarë po të tregojnë.
Vendos një qëllim për bisedën. Para se të flasësh me dikë, mund të pyesësh veten nëse ke nevojë të dëgjohesh, të kuptosh më mirë ndjenjat e tua, të marrësh një këndvështrim tjetër apo të mendosh për një zgjidhje. Ky qëllim mund ta bëjë bisedën më të dobishme.
Përqendrohu te ajo që mund të kontrollosh. Nuk mund të ndryshosh gjithmonë sjelljen e të tjerëve ose atë që ka ndodhur në të kaluarën. Megjithatë, mund të mendosh për mënyrën si komunikon, kufijtë që vendos dhe vendimet që merr në vazhdim.
Bëj një hap të vogël konkret. Ndonjëherë, një veprim i thjeshtë mund të të ndihmojë të dalësh nga analiza e pafundme. Mund të jetë një bisedë e qartë, një vendim i shtyrë prej kohësh, një pushim nga situata ose një plan për të trajtuar problemin në mënyrë më të organizuar.
Mos harro se nuk është e nevojshme ta zgjidhësh çdo problem menjëherë. Edhe kuptimi më i mirë i emocioneve të tua mund të jetë një përparim i rëndësishëm.
Kur mund të të ndihmojë konsultimi psikologjik?
Nëse mendimet shqetësuese përsëriten shpesh, stresi ndikon në gjumin, marrëdhëniet, përqendrimin ose jetën e përditshme, konsultimi psikologjik mund të jetë një mundësi e dobishme për të kuptuar më mirë atë që po përjeton.
Gjatë procesit psikologjik, pacienti mund të ketë mundësinë të shprehë emocionet në një mjedis të sigurt, të shqyrtojë modelet e përsëritura të mendimit dhe të zhvillojë strategji më të përshtatshme për përballimin e stresit.
Në Studio Psikologjike e Doktoreshë Sonila Hoxha, në Tiranë, fokusi është te dëgjimi, kuptimi dhe përpunimi i përvojave emocionale, me respekt për individualitetin dhe konfidencialitetin e pacientit. Mbështetja psikologjike mund të ndihmojë në identifikimin e nevojave personale, shprehjen më të qartë të emocioneve dhe krijimin e kufijve më të shëndetshëm në marrëdhënie.
Konsultat ofrohen si në ambientet e studios, ashtu edhe online, duke krijuar mundësi për të kërkuar mbështetje në përputhje me nevojat dhe rrethanat personale.
Të kërkosh ndihmë nuk do të thotë se nuk je në gjendje t’i përballosh vetë vështirësitë. Përkundrazi, mund të jetë një hap i rëndësishëm drejt njohjes së vetes dhe zhvillimit të mënyrave më të shëndetshme për t’u përballur me sfidat e jetës.
Nga shfryrja te qartësia, Drejtoju Psikologut
Jepi vetes mundësinë të kuptosh çfarë ndien
Të flasësh për atë që të shqetëson ka vlerë, por jo çdo bisedë sjell automatikisht lehtësim. Kur fjalët kthehen në përsëritje të vazhdueshme të së njëjtës dhimbje, mund të jetë koha të ndalesh dhe të pyesësh veten se çfarë të nevojitet vërtet.
Ndonjëherë, përgjigjja është të dëgjohesh. Herë të tjera, është të kuptosh emocionet, të rishikosh mendimet ose të ndërmarrësh një hap të vogël drejt zgjidhjes.
Shpreh emocionet. Kërko qartësi. Nuk ke pse ta mbash gjithçka brenda, por as të mbetesh vetëm në rrethin e mendimeve shqetësuese.
Nëse dëshiron të kuptosh më mirë reagimet e tua emocionale dhe të zhvillosh mënyra më të dobishme për të përballuar stresin, mund të kërkosh një konsultë psikologjike pranë Studio Psikologjike e Doktoreshë Sonila Hoxha në Tiranë. Konsultat ofrohen live dhe online.
Seanca live & online
Teams: studio.psikologjie
WhatsApp & Viber
