Nuk është koha që shëron. Por çfarë bëni gjatë asaj kohe.
Si të përpunojmë plagët emocionale dhe të rifillojmë me veten
Shpesh dëgjojmë shprehjen: “Koha shëron çdo gjë”. Por a është vërtet koha ajo që shëron plagët emocionale?
Në realitet, koha në vetvete nuk është gjithmonë e mjaftueshme. Ajo që mund të sjellë ndryshimin është mënyra se si e përdorim atë kohë: çfarë kuptojmë nga përvojat tona, sa lejojmë veten të përballemi me emocionet, si kujdesemi për shëndetin mendor dhe nëse kërkojmë ndihmë profesionale kur dhimbja bëhet e vështirë për t’u përballuar.
Plagët emocionale nuk janë gjithmonë të dukshme. Ato mund të fshihen pas ankthit, pasigurisë, frikës nga refuzimi, vështirësive në marrëdhënie, nevojës së vazhdueshme për miratim ose një ndjenje të vazhdueshme se “nuk jemi mjaftueshëm”.
Në shumë raste, këto përvoja lidhen me ngjarje dhe marrëdhënie të hershme që kanë lënë gjurmë në mënyrën se si e shohim veten dhe të tjerët.
Plagët emocionale dhe ndikimi i tyre në jetën e të rriturit
Fëmijëria dhe adoleshenca janë periudha në të cilat formohen shumë prej bindjeve tona për veten, marrëdhëniet dhe botën që na rrethon. Përvojat e vështira të këtyre viteve nuk zhduken domosdoshmërisht vetëm sepse rritemi.
Një fëmijë që është ndier i gjykuar mund të rritet me frikën se do të gjykohet edhe si i rritur. Një adoleshent që ka përjetuar refuzim mund të bëhet një i rritur që kërkon vazhdimisht siguri në marrëdhëniet e tij. Dikush që është ndier i neglizhuar mund të ketë më vonë një nevojë të fortë për vëmendje dhe konfirmim.
Këto modele nuk janë gjithmonë të vetëdijshme. Për këtë arsye, ndonjëherë mund të pyesim veten:
“Pse reagoj kaq fort ndaj kësaj situate?”
“Pse kam kaq shumë frikë se do të më braktisin?”
“Pse ndihem vazhdimisht sikur duhet t’u dëshmoj të tjerëve vlerën time?”
“Pse një kritikë e vogël më prek kaq thellë?”
Përgjigjet mund të mos gjenden vetëm në situatën e momentit. Ato mund të lidhen me përvoja të hershme që ende ndikojnë në mënyrën se si përjetojmë marrëdhëniet dhe emocionet.
Frika nga gjykimi, refuzimi dhe braktisja
Një prej plagëve emocionale më të zakonshme është frika se nuk do të pranohemi ashtu siç jemi.
Frika nga gjykimi mund të na bëjë të kontrollojmë vazhdimisht mënyrën se si flasim, sillemi apo dukemi. Frika nga refuzimi mund të na shtyjë të shmangim situata ku mund të ekspozohemi emocionalisht. Ndërsa frika nga braktisja mund të ndikojë fuqishëm në marrëdhëniet romantike, familjare dhe shoqërore.
Në disa raste, një person mund të tolerojë marrëdhënie që nuk i bëjnë mirë vetëm sepse ideja e ndarjes është më e frikshme sesa vuajtja brenda marrëdhënies.
Frika nga të qenit i zëvendësuar, nga zhgënjimi apo nga mosmiratimi mund të krijojë një gjendje të vazhdueshme tensioni emocional.
Kur këto frikëra përsëriten, ato mund të ndikojnë në vetëvlerësim, vendimmarrje dhe aftësinë për të krijuar marrëdhënie të shëndetshme.
Kur frika e dështimit bëhet pengesë
Dështimi është pjesë e jetës. Megjithatë, për disa njerëz, një gabim nuk përjetohet thjesht si një përvojë nga e cila mund të mësojnë, por si një konfirmim se nuk janë të aftë ose nuk vlejnë mjaftueshëm.
Frika nga dështimi ekonomik, profesional apo personal mund të krijojë ankth dhe perfeksionizëm.
Në vend që të mendojmë “Mund të provoj dhe të mësoj”, mendimi mund të bëhet “Nëse dështoj, kjo do të thotë se nuk jam i aftë”.
Ky ndryshim duket i vogël, por ka një ndikim të madh në shëndetin mendor. Kur vlera personale lidhet vetëm me arritjet, çdo pengesë mund të përjetohet si kërcënim ndaj identitetit.
Psikoterapia mund të ndihmojë në identifikimin dhe kuptimin e këtyre modeleve të mendimit, duke krijuar hapësirë për një marrëdhënie më të shëndetshme me veten, gabimet dhe pritshmëritë.
Dhimbjet e vjetra nuk zhduken gjithmonë duke i shmangur
Ka dhimbje emocionale që mund të jenë të vjetra dhe të thella. Për disa prej tyre, shërimi nuk nënkupton domosdoshmërisht fshirjen e plotë të kujtimit apo të përvojës.
Shërimi emocional mund të nënkuptojë që ajo përvojë të mos ketë më të njëjtin kontroll mbi jetën tonë.
Një kujtim mund të mbetet, por mënyra se si e përjetojmë atë mund të ndryshojë.
Një plagë mund të jetë pjesë e historisë sonë, pa qenë më përcaktuese për të ardhmen tonë.
Për këtë arsye, ndërgjegjësimi është një hap i rëndësishëm. Kur fillojmë të kuptojmë se nga vijnë reagimet tona, pse përsërisim disa modele dhe cilat janë nevojat emocionale që fshihen pas tyre, krijohet mundësia për ndryshim.
Marrëdhëniet e të rriturve dhe përsëritja e modeleve emocionale
Marrëdhëniet tona shpesh bëhen një pasqyrë e botës sonë të brendshme.
Pa e kuptuar, mund të kërkojmë te partneri, familja apo njerëzit e afërt atë siguri që na ka munguar më herët. Mund të reagojmë ndaj një distance të vogël sikur ajo të jetë një braktisje e madhe. Mund të interpretojmë një kritikë si refuzim ose një konflikt si shenjë se marrëdhënia po përfundon.
Kjo nuk do të thotë se çdo vështirësi në marrëdhënie ka origjinë në fëmijëri. Por përvojat e hershme mund të ndikojnë në mënyrën se si ndërtojmë lidhjet, vendosim kufij dhe përballojmë konfliktet.
Të kuptuarit e këtyre modeleve mund të na ndihmojë të mos reagojmë automatikisht, por të zgjedhim mënyrën se si duam të sillemi.
Shtatori si një mundësi për të rifilluar
Shtatori shpesh perceptohet si një muaj i fillimeve të reja.
Pas muajve të verës, pushimeve, ndryshimit të rutinës dhe një ritmi ndoshta më të qetë, rikthehemi gradualisht te puna, shkolla, përgjegjësitë dhe angazhimet e përditshme.
Por rifillimi nuk duhet të nënkuptojë vetëm organizimin e detyrave.
Mund të jetë edhe një mundësi për t’u rikthyer te vetja.
Pas një periudhe pushimi, mund të pyesim veten:
Çfarë më bën mirë?
Çfarë më lodh emocionalisht?
Cilat marrëdhënie më japin siguri?
Cilat situata vazhdojnë të më shkaktojnë ankth?
Çfarë dua të ndryshoj në mënyrën se si sillem me veten?
Këto pyetje mund të jenë një pikënisje për një proces më të thellë vetëkuptimi.
Nga “duhet të bëj” te “do të doja të bëja”
Jeta e përditshme shpesh mbushet me “duhet”.
Duhet të punoj. Duhet të arrij. Duhet të jem i fortë. Duhet të kujdesem për të gjithë. Duhet të mos gaboj. Duhet të jem gjithmonë produktiv.
Por një jetë e ndërtuar vetëm mbi “duhet” mund të na largojë nga nevojat dhe dëshirat tona reale.
Prandaj, një hap i rëndësishëm drejt mirëqenies emocionale mund të jetë të pyesim veten jo vetëm “Çfarë duhet të bëj?”, por edhe “Çfarë do të doja të bëja?”.
Ky ndryshim nuk është egoizëm. Është një mënyrë për të dëgjuar veten.
Të kujdesesh për shëndetin mendor do të thotë gjithashtu të njohësh kufijtë, të respektosh nevojat emocionale dhe të krijosh hapësirë për pushim, marrëdhënie të shëndetshme dhe aktivitete që kanë kuptim personal.
Psikoterapia hap i parë drejt ndërgjegjësimit dhe ndryshimit
Të kërkosh ndihmë psikologjike nuk do të thotë se je i dobët. Përkundrazi, mund të jetë një shenjë se po i kushton rëndësi mirëqenies tënde emocionale.
Në psikoterapi, pacienti mund të ketë një hapësirë profesionale dhe të sigurt ku mund të flasë për emocionet, marrëdhëniet, frikërat, konfliktet dhe përvojat që e shqetësojnë.
Procesi terapeutik mund të ndihmojë në identifikimin e modeleve të përsëritura, në kuptimin e emocioneve dhe në zhvillimin e mënyrave më funksionale për t’i përballuar vështirësitë.
Nuk ekziston një afat universal për shërimin emocional. Çdo pacient ka historinë, ritmin dhe nevojat e veta.
Prandaj, pyetja nuk është thjesht “Sa kohë do të më duhet të ndihem më mirë?”.
Një pyetje më e rëndësishme mund të jetë:
“Çfarë po bëj gjatë kësaj kohe për t’u kuptuar dhe për t’u kujdesur për veten?”
Një fillim i ri mund të nisë nga brenda
Koha mund të kalojë, por ndryshimi emocional kërkon më shumë se kalimin e ditëve dhe viteve.
Kërkon vëmendje, ndërgjegjësim, kujdes dhe, kur është e nevojshme, mbështetje profesionale.
Plagët e së kaluarës nuk kanë pse të përcaktojnë marrëdhëniet tona të së ardhmes. Frika nga refuzimi nuk ka pse të vendosë se kë lejojmë pranë vetes. Dështimi nuk ka pse të përcaktojë vlerën tonë. Dhe një përvojë e dhimbshme nuk ka pse të jetë fundi i historisë.
Ndonjëherë, shërimi fillon kur ndalojmë së luftuari me atë që ndiejmë dhe fillojmë ta kuptojmë.
Shtatori mund të jetë një kujtesë për të rifilluar. Jo vetëm me punën, shkollën apo rutinën, por para së gjithash me veten.
Sepse nuk është thjesht koha që shëron.
Është ajo që bëjmë gjatë asaj kohe.
Studio Psikologjike ofron një hapësirë profesionale për pacientët që dëshirojnë të kuptojnë më mirë botën e tyre emocionale, të përballojnë vështirësitë psikologjike dhe të punojnë drejt një mirëqenieje më të qëndrueshme mendore.
Seanca live & online
Teams: studio.psikologjie
WhatsApp & Viber
