Kur mbrojtja kthehet në një “burg” psikologjik?

Kur mbrojtja emocionale kthehet në një burg të brendshëm

Ka periudha në jetë kur një krizë emocionale nuk është thjesht një moment i vështirë për t’u kaluar. Ndonjëherë, ajo mund të jetë një shenjë se brenda nesh ka diçka që kërkon të dëgjohet, të kuptohet dhe të përpunohet.

Ankthi, frika, stresi, sulmet e panikut, pasiguria dhe vështirësitë në marrëdhënie mund të shfaqen në forma të ndryshme. Shpesh, reagimi ynë i parë është të përpiqemi t’i shmangim. Mundohemi të mos mendojmë, të mos ndiejmë, të mos përballemi me atë që na shqetëson. Për një periudhë të shkurtër, kjo mund të duket si një mënyrë për të mbrojtur veten. Por shmangia e vazhdueshme mund të ketë një kosto të lartë emocionale.

Në Studio Psikologjike të Doktoreshe Sonila Hoxha në Tiranë, psikoterapia dhe konsultimi psikologjik synojnë të krijojnë një hapësirë të sigurt ku pacienti mund të flasë, të kuptojë përjetimet e tij dhe të punojë me vështirësitë që po ndikojnë në jetën e përditshme.

Çfarë është shmangia emocionale?

Shmangia emocionale është tendenca për të larguar nga vetja mendime, emocione, situata ose përvoja që shkaktojnë frikë, ankth, pasiguri apo dhimbje psikologjike.

Një person mund të shmangë një situatë sepse ka frikë nga dështimi. Mund të shmangë marrëdhëniet sepse ka frikë të lëndohet. Mund të mos marrë vendime sepse ka frikë nga pasojat. Mund të qëndrojë larg situatave sociale për shkak të ankthit ose të përpiqet të kontrollojë çdo aspekt të jetës për të mos përjetuar pasiguri.

Problemi është se ajo që në fillim duket si mbrojtje mund të shndërrohet gradualisht në një kufizim.

Sa më shumë një person shmang atë që e frikëson, aq më pak mundësi ka të zbulojë se mund ta përballojë atë. Kështu, frika mund të forcohet dhe jeta të bëhet gjithnjë e më e kufizuar.

Kur mbrojtja kthehet në një “burg” psikologjik?

Të mbrosh veten është një nevojë njerëzore. Në situata të caktuara, mekanizmat mbrojtës mund të na ndihmojnë të përballojmë periudha të vështira. Por kur mbrojtja bëhet mënyra kryesore për të jetuar, ajo mund të na largojë nga përvojat që i japin kuptim jetës.

Një person mund të fillojë të mendojë:

“Mos më mirë të mos e provoj.”

“Po sikur të dështoj?”

“Po sikur të lëndohem?”

“Po sikur të humbas kontrollin?”

“Është më e sigurt të qëndroj kështu.”

Në këtë mënyrë, tullë pas tulle, mund të ndërtohet një kufizim i padukshëm. Në dukje, ai ofron siguri dhe rehati. Por me kalimin e kohës, mund të sjellë humbje të energjisë, besimit në vetvete, iniciativës dhe mundësive për të jetuar më plotësisht.

Jeta fillon të vëzhgohet nga larg, në vend që të përjetohet.

Shenjat që shmangia mund të jetë duke kufizuar jetën tuaj

Shmangia nuk shfaqet gjithmonë në mënyrë të dukshme. Ajo mund të fshihet pas zakoneve dhe sjelljeve që janë bërë pjesë e përditshmërisë.

Disa shenja që mund të tregojnë nevojën për t’u ndalur dhe për të reflektuar janë:

• evitimi i vazhdueshëm i situatave që shkaktojnë ankth;
• frika nga ndryshimi edhe kur situata aktuale nuk është e kënaqshme;
• vështirësia për të marrë vendime;
• izolimi nga njerëzit e tjerë;
• shtyrja e vazhdueshme e gjërave që dëshironi të bëni;
• nevoja e tepruar për kontroll;
• frika nga dështimi ose nga gjykimi i të tjerëve;
• ndjenja se jeta po kalon pa e përjetuar realisht;
• humbja e besimit në aftësitë personale;
• ndjenja e lodhjes emocionale dhe e ngecjes.

Këto shenja nuk nënkuptojnë domosdoshmërisht se një person ka një çrregullim psikologjik. Megjithatë, kur ato janë të vazhdueshme dhe ndikojnë në funksionimin personal, profesional ose në marrëdhënie, një konsultë me psikologun mund të jetë një hap i rëndësishëm.

“Nuk dua të jetoj më kështu”

Një nga momentet më të rëndësishme në procesin psikoterapeutik mund të jetë kur një person arrin të pranojë se mënyra aktuale e të jetuarit nuk po i shërben më.

Dëshira për të jetuar ndryshe nuk do të thotë se gjithçka duhet të ndryshojë menjëherë. Shpesh, ndryshimi fillon me një hap shumë më të thjeshtë: të flasësh.

Të thuash se ke frikë.

Të pranosh se je lodhur.

Të kuptosh se po shmang diçka.

Të pyesësh veten se çfarë dëshiron realisht.

Dhe mbi të gjitha, të kërkosh ndihmë kur e kupton se nuk po arrin ta përballosh i vetëm.

Psikoterapia mund të ndihmojë pacientin të kuptojë më mirë modelet e mendimit dhe të sjelljes, të identifikojë burimet e ankthit dhe të zhvillojë mënyra më funksionale për t’u përballur me vështirësitë.

Psikoterapia nuk është vetëm për raste ekstreme

Ekziston ende ideja se te psikologu duhet të shkojë vetëm një person që po përjeton një problem shumë të rëndë. Në realitet, konsultimi psikologjik mund të jetë i dobishëm në shumë situata të jetës.

Psikoterapia mund të përdoret si mbështetje për persona që përballen me ankth, stres, depresion, atak paniku, vështirësi personale, probleme në marrëdhënie, ndryshime të rëndësishme në jetë, vështirësi në prindërim ose periudha të vështira emocionale.

Të kërkosh ndihmë psikologjike nuk do të thotë se je i dobët. Përkundrazi, është një mënyrë për të mos e lënë një problem të zgjatet dhe të ndikojë gjithnjë e më shumë në cilësinë e jetës.

Njeriu nuk është i detyruar të dijë gjithmonë se si ta zgjidhë vetë çdo problem.

Çfarë mund të ofrojë konsultimi me psikologun?

Një konsultë psikologjike krijon mundësinë për të folur në një mjedis profesional dhe të strukturuar.

Gjatë procesit, psikologu mund ta ndihmojë pacientin të kuptojë më qartë atë që po përjeton, të dallojë mendimet dhe modelet që po e mbajnë të bllokuar dhe të eksplorojë mënyra të reja për t’u përballur me situatat e vështira.

Qëllimi nuk është t’i thuhet pacientit se si duhet të jetojë jetën e tij, por të krijohet një proces ku ai mund të kuptojë veten më mirë dhe të ndërtojë burime më të shëndetshme për përballimin e vështirësive.

Në varësi të problematikës dhe nevojave individuale, procesi psikoterapeutik mund të fokusohet në ankthin, frikën, mendimet negative, vetëvlerësimin, marrëdhëniet, emocionet, sjelljet shmangëse dhe mënyrën se si individi reagon ndaj situatave stresuese.

Kur është koha për të folur me psikologun?

Nuk ekziston një moment i vetëm “i duhur” për të kërkuar ndihmë. Një tregues i rëndësishëm është ndikimi që vështirësia psikologjike ka në jetën tuaj.

Nëse ankthi ju pengon të bëni gjërat që dëshironi, nëse frika ju bën të shmangni situata të rëndësishme, nëse marrëdhëniet po bëhen gjithnjë e më të vështira ose nëse ndiheni të bllokuar në një mënyrë jetese që nuk ju kënaq, konsultimi me psikologun mund të jetë një mundësi për të kuptuar se çfarë po ndodh.

Ndonjëherë, kriza që po përjetojmë është pikërisht sinjali që na tregon se është koha të ndalemi dhe të dëgjojmë veten.

Studio Psikologjike e Doktoreshe Sonila Hoxha ofron konsultim psikologjik dhe mbështetje psikoterapeutike për pacientët që po përballen me problematika të ndryshme emocionale dhe psikologjike.

Ankthi, depresioni, stresi, ataket e panikut, problemet personale, vështirësitë në marrëdhënie dhe periudhat e vështira të jetës mund të jenë arsye për të kërkuar ndihmë profesionale.

Nëse ndiheni sikur po ndërtoni gjithnjë e më shumë kufij rreth vetes për t’u mbrojtur, mund të jetë koha të kuptoni se çfarë fshihet pas kësaj nevoje për shmangie.

Të flasësh me një psikolog është një hap drejt kuptimit të vetes. Psikoterapia mund të jetë pjesë e rëndësishme e procesit për të përballuar vështirësitë, për të zhvilluar mënyra më funksionale të reagimit dhe për të rikthyer gradualisht hapësirën për të jetuar, për të provuar dhe për të ndërtuar një jetë më në përputhje me nevojat personale.

Nëse po kaloni një periudhë të vështirë, nuk është e nevojshme ta përballoni gjithçka vetëm. Drejtojuni psikologut dhe kërkoni një konsultë psikologjike në Tiranë.