Depresion apo ankth?

Si t’i dalloni simptomat dhe kur duhet të kërkoni ndihmë profesionale

Të gjithë mund të kalojmë periudha stresi, shqetësimi, lodhjeje emocionale apo trishtimi. Megjithatë, kur këto ndjenja bëhen të vazhdueshme, ndikojnë në jetën e përditshme dhe e bëjnë të vështirë funksionimin normal, mund të jetë e nevojshme të kërkohet ndihmë profesionale.

Ankthi dhe depresioni janë ndër shqetësimet psikologjike më të zakonshme dhe, edhe pse janë gjendje të ndryshme, simptomat e tyre mund të mbivendosen. Në disa raste, një pacient mund të përjetojë njëkohësisht simptoma të ankthit dhe depresionit.

Të kuptuarit e dallimeve kryesore mes tyre është një hap i rëndësishëm për të njohur atë që po përjetoni dhe për të kërkuar mbështetjen e duhur nga një psikolog.

Çfarë është ankthi?

Ankthi është një reagim emocional dhe fizik ndaj një rreziku, pasigurie ose situate që perceptohet si kërcënuese. Në nivele të moderuara, ankthi mund të jetë një reagim normal që na ndihmon të përgatitemi për situata sfiduese. Problemi shfaqet kur shqetësimi bëhet i tepruar, i vazhdueshëm ose i vështirë për t’u kontrolluar.

Një nga karakteristikat kryesore të ankthit është prirja për të menduar vazhdimisht për atë që mund të ndodhë në të ardhmen. Pacienti mund të ndiejë frikë, pasiguri ose shqetësim edhe kur nuk ekziston një kërcënim i menjëhershëm.

Simptomat më të zakonshme të ankthit

Ankthi mund të shfaqet në mënyra të ndryshme, si në planin emocional, ashtu edhe në atë fizik. Disa prej simptomave më të zakonshme përfshijnë:

• Puls të shpejtë dhe ndjesi mbytjeje.
• Tension muskulor dhe vështirësi për t’u çlodhur.
• Shqetësime gastrointestinale, si parehati në stomak.
• Ndjenjë e vazhdueshme shqetësimi ose frike.
• Shmangie të situatave që shkaktojnë ankth.
• Braktisje të aktiviteteve që më parë ishin pjesë e jetës së përditshme.
• Hiperaktivitet ose vështirësi për të qëndruar i qetë.
• Mendime të përsëritura dhe vështirësi për t’i larguar ato.

Kur ankthi fillon të kufizojë aktivitetet, marrëdhëniet, punën apo jetën sociale të pacientit, një konsultë me psikologun mund të jetë një hap i rëndësishëm.

Çfarë është depresioni?

Depresioni nuk është thjesht një ditë e keqe ose një periudhë e zakonshme trishtimi. Ai mund të ndikojë në mënyrën se si një person mendon, ndien dhe funksionon gjatë ditës.

Një pacient me depresion mund të humbasë interesin për aktivitete që më parë i sillnin kënaqësi dhe mund të përjetojë një ndjenjë të vazhdueshme boshllëku, trishtimi ose mungese energjie.

Depresioni mund të ndikojë edhe në gjumë, oreks, përqendrim, vetëvlerësim dhe mënyrën se si një person e percepton veten.

Simptomat më të zakonshme të depresionit

Disa nga shenjat që mund të shoqërojnë depresionin janë:

• Të ndihesh keq ose i trishtuar për një periudhë të zgjatur.
• Humbje interesi ose kënaqësie ndaj aktiviteteve.
• Ndryshime në gjumë, duke përfshirë mungesë gjumi ose gjumë të tepërt.
• Ndryshime në oreks.
• Ndjenja të pavlefshmërisë.
• Ndjenja të forta faji.
• Mungesë energjie dhe motivimi.
• Vështirësi në përqendrim.
• Tërheqje nga aktivitetet dhe marrëdhëniet sociale.

Jo çdo person i përjeton të gjitha këto simptoma dhe intensiteti i tyre mund të ndryshojë nga një pacient tek tjetri.

Cilat janë ndryshimet kryesore?

Një mënyrë e thjeshtë për t’i kuptuar ndryshimet është të shohim se ku përqendrohet shqetësimi.

Ankthi lidhet shpesh me frikën, shqetësimin dhe pritshmërinë se diçka negative mund të ndodhë. Mendimet mund të jenë të orientuara drejt së ardhmes dhe pacienti mund të ndihet vazhdimisht në gatishmëri.

Depresioni, nga ana tjetër, shoqërohet shpesh me trishtim, humbje interesi, mungesë motivimi, ndjenjë pavlefshmërie dhe ulje të energjisë. Pacienti mund ta ketë të vështirë të gjejë kënaqësi edhe në aktivitete që më parë i konsideronte të rëndësishme.

Megjithatë, dallimi nuk është gjithmonë i qartë. Ankthi dhe depresioni mund të bashkëjetojnë, duke krijuar një tablo më komplekse emocionale.

Për këtë arsye, një vetëvlerësim i thjeshtë në internet nuk mund të zëvendësojë vlerësimin profesional të psikologut.

Si mund ta kuptoni nëse keni nevojë për ndihmë?

Një pyetje e rëndësishme nuk është vetëm “A kam ankth apo depresion?”, por edhe “Sa po ndikon kjo gjendje në jetën time?”.

Nëse simptomat vazhdojnë, përsëriten ose ndikojnë në punë, marrëdhënie, gjumë, aktivitetet e përditshme dhe mirëqenien emocionale, është e rëndësishme të kërkohet ndihmë profesionale.

Konsulta me psikologun krijon një hapësirë të sigurt ku pacienti mund të flasë për shqetësimet, mendimet dhe emocionet e tij dhe të kuptojë më mirë faktorët që po ndikojnë në mirëqenien psikologjike.

Çfarë mund të ndihmojë në menaxhimin e ankthit dhe depresionit?

Përveç ndihmës profesionale, disa zakone të shëndetshme mund të mbështesin mirëqenien psikologjike.

Ndërtoni një rutinë

Një rutinë e qëndrueshme mund të ndihmojë në krijimin e strukturës gjatë ditës. Orari i rregullt i gjumit, ushqimit, aktivitetit fizik dhe angazhimeve të përditshme mund të jetë i dobishëm.

Praktikoni teknika relaksimi

Frymëmarrja e thellë dhe teknikat e relaksimit mund të ndihmojnë në uljen e tensionit dhe në menaxhimin e momenteve të shqetësimit.

Bëni aktivitet fizik rregullisht

Aktiviteti fizik është një pjesë e rëndësishme e kujdesit për shëndetin fizik dhe psikologjik. Edhe një aktivitet i moderuar dhe i rregullt mund të kontribuojë në mirëqenien e përgjithshme.

Kujdesuni për ushqyerjen

Një mënyrë e ekuilibruar ushqyerjeje është pjesë e rëndësishme e kujdesit për trupin dhe mendjen. Gjithashtu, është e dobishme t’i kushtohet vëmendje konsumit të substancave që mund të ndikojnë në gjumë ose ankth.

Kufizoni ekspozimin ndaj burimeve të stresit

Identifikimi i burimeve të stresit dhe vendosja e kufijve të shëndetshëm mund të ndihmojë pacientin të menaxhojë më mirë ngarkesën emocionale.

Megjithatë, këto hapa nuk duhet të konsiderohen si zëvendësim për psikoterapinë kur simptomat janë të vazhdueshme ose të rënda.

Psikoterapia për ankthin dhe depresionin

Një nga mënyrat profesionale për të trajtuar ankthin dhe depresionin është psikoterapia. Përmes procesit terapeutik, pacienti mund të eksplorojë mendimet, emocionet dhe sjelljet që lidhen me vështirësitë që po përjeton.

Psikologu mund ta ndihmojë pacientin të identifikojë modele të padobishme të të menduarit, të zhvillojë strategji më të përshtatshme për përballimin e stresit dhe të punojë gradualisht drejt një funksionimi më të mirë emocional.

Psikoterapia mund të jetë e dobishme jo vetëm për depresionin dhe ankthin, por edhe për stresin, sulmet e panikut, problemet personale, vështirësitë në marrëdhëniet në çift, çështjet e vetëvlerësimit, vështirësitë në marrëdhëniet me fëmijët, periudhat e vështira të jetës dhe çështje të tjera psikologjike.

Kur është koha për të folur me psikologun?

Nuk është e nevojshme të prisni që simptomat të bëhen të padurueshme për të kërkuar ndihmë. Kërkimi i mbështetjes profesionale mund të jetë një mënyrë e përgjegjshme për t’u kujdesur për shëndetin mendor.

Nëse ndiheni të mbingarkuar nga shqetësimi, trishtimi, frika, mendimet negative ose ndryshimet në mënyrën se si flini dhe ushqeheni, një konsultë psikologjike mund t’ju ndihmojë të kuptoni më mirë atë që po ndodh.

Studio Psikologjike e Doktoreshe Sonila Hoxha, në Tiranë, ofron konsultime psikologjike online dhe live, duke krijuar një hapësirë profesionale ku pacienti mund të flasë dhe të marrë udhëzimin e nevojshëm për vështirësitë që po përjeton.

Shëndeti mendor meriton të njëjtin kujdes dhe vëmendje si shëndeti fizik. Të kërkosh ndihmë nuk është shenjë dobësie. Është një hap drejt kuptimit më të mirë të vetes dhe përmirësimit të mirëqenies emocionale.

Nëse dyshoni se po përjetoni ankth, depresion ose të dyja, mos u përpiqni ta përballoni gjithçka vetëm. Flisni me një psikolog dhe kërkoni ndihmën profesionale që ju nevojitet.