Stresi dhe Çfarë e shkakton
Çfarë e shkakton, si ndikon në trup dhe mendje dhe kur duhet të kërkoni ndihmë
Stresi është bërë pjesë e përditshmërisë së shumë njerëzve. Ritmi i shpejtë i jetës, përgjegjësitë familjare dhe profesionale, pritshmëritë e larta dhe sfidat e vazhdueshme bëjnë që organizmi ynë të qëndrojë për një kohë të gjatë në gjendje tensioni. Megjithëse një nivel i moderuar stresi mund të jetë normal dhe madje i dobishëm në situata të caktuara, stresi kronik mund të ndikojë ndjeshëm në shëndetin fizik, emocional dhe psikologjik.
Në Studio Psikologjike e Doktoreshë Sonila Hoxha në Tiranë, shumë pacientë kërkojnë mbështetje pikërisht sepse kanë kuptuar se stresi nuk është më një shqetësim i përkohshëm, por një gjendje që po ndikon në cilësinë e jetës së tyre. Të njohësh shenjat dhe shkaqet e stresit është hapi i parë drejt rikthimit të ekuilibrit.
Çfarë është stresi?
Stresi është reagimi natyror i organizmit ndaj situatave që perceptohen si sfiduese, kërcënuese ose të vështira për t’u menaxhuar. Kur përballemi me një situatë stresuese, trupi çliron hormone si adrenalina dhe kortizoli, të cilat na ndihmojnë të reagojmë shpejt.
Problemi lind kur kjo gjendje zgjat për javë apo muaj. Organizmi mbetet vazhdimisht në “gjendje alarmi”, duke konsumuar energjinë fizike dhe mendore dhe duke krijuar pasoja në shëndet.
Çfarë e shkakton stresin?
Shkaqet e stresit janë të ndryshme dhe ndryshojnë nga një person te tjetri. Ajo që për një individ mund të jetë një situatë e zakonshme, për një tjetër mund të përjetohet si shumë e rëndë emocionalisht.
Ndër faktorët më të zakonshëm që shkaktojnë stres janë:
- Ngarkesa e tepërt në punë ose studime.
- Problemet financiare.
- Konfliktet në marrëdhëniet familjare ose në çift.
- Ndryshime të mëdha në jetë, si ndërrimi i punës apo humbja e një personi të dashur.
- Përgjegjësitë e shumta që krijojnë ndjesinë se nuk ka kohë për veten.
- Perfeksionizmi dhe pritshmëritë e larta ndaj vetes.
- Pasiguria për të ardhmen.
- Mungesa e pushimit dhe e kohës për rikuperim.
Shpesh, stresi nuk shfaqet menjëherë. Ai grumbullohet ngadalë, ditë pas dite, deri në momentin kur organizmi nuk arrin më ta përballojë ngarkesën.
Si e kuptoni që stresi po ndikon në organizëm?
Trupi dhe mendja komunikojnë vazhdimisht me njëri-tjetrin. Kur stresi bëhet i vazhdueshëm, organizmi fillon të japë sinjale që nuk duhen injoruar.
Simptomat më të zakonshme përfshijnë:
- Probleme me gjumin ose zgjime të shpeshta gjatë natës.
- Rënie të flokëve.
- Përqendrim të dobët.
- Energji të ulët gjatë gjithë ditës.
- Takikardi ose rrahje të shpejta të zemrës.
- Të përziera dhe refluks.
- Lodhje të vazhdueshme.
- Irritim dhe nervozizëm.
- Ulje të dëshirës seksuale.
- Tension dhe dhimbje muskulore.
Shumë pacientë fillimisht drejtohen te mjekët për këto simptoma fizike, pa e kuptuar se shkaku kryesor mund të jetë stresi i akumuluar. Pikërisht për këtë arsye është e rëndësishme të vlerësohet edhe mirëqenia psikologjike.
Kur mendja nuk pushon asnjëherë
Një nga karakteristikat kryesore të stresit është mbingarkesa mendore. Mendimet nuk ndalen, shqetësimet kalojnë nga njëra te tjetra dhe krijohet ndjesia se gjithmonë ka diçka urgjente për të bërë.
Shumë njerëz jetojnë me bindjen se duhet të jenë vazhdimisht produktivë, të fortë dhe të disponueshëm për të gjithë. Kjo mënyrë jetese krijon presion të vazhdueshëm dhe e bën organizmin të harrojë pushimin.
Me kalimin e kohës, edhe detyrat më të thjeshta fillojnë të duken të vështira. Përqendrimi bie, durimi zvogëlohet dhe çdo situatë e vogël mund të perceptohet si shumë e rëndë.
Si ndikon stresi në jetën e përditshme?
Stresi nuk kufizohet vetëm te simptomat fizike. Ai ndikon në çdo aspekt të jetës.
Në marrëdhëniet personale mund të shfaqen konflikte për shkak të irritimit ose mungesës së durimit. Në punë mund të ulet produktiviteti, të shtohen gabimet dhe të humbasë motivimi. Ndërkohë, në aspektin emocional, shumë persona përjetojnë ankth, ndjenjë mbingarkese dhe vështirësi për të shijuar aktivitetet që dikur u sillnin kënaqësi.
Kur kjo gjendje vazhdon për një kohë të gjatë, rreziku për zhvillimin e çrregullimeve të ankthit apo depresionit rritet ndjeshëm.
Të pranosh që je i mbingarkuar nuk është dobësi
Një nga pengesat më të mëdha në përballimin e stresit është mendimi se duhet të vazhdojmë gjithmonë pa u ndalur. Shumë njerëz ndihen fajtorë kur kanë nevojë për pushim ose kur thonë: “Nuk mundem më.”
Në realitet, pranimi i gjendjes emocionale është një shenjë vetëdijeje dhe jo dobësie.
T’i thuash vetes se je i lodhur, se ke nevojë të ngadalësosh dhe të kujdesesh për mirëqenien tënde është hapi i parë drejt ndryshimit. Askush nuk mund të funksionojë pafundësisht nën presion pa pasoja.
Si mund të reduktohet stresi?
Menaxhimi i stresit nuk nënkupton eliminimin e të gjitha problemeve nga jeta, por zhvillimin e aftësive për t’i përballuar ato në mënyrë më të shëndetshme.
Disa hapa që mund të ndihmojnë janë:
- Të krijoni një rutinë të rregullt gjumi.
- Të praktikoni frymëmarrje të thellë dhe ushtrime relaksimi.
- Të bëni aktivitet fizik të rregullt.
- Të kufizoni ekspozimin ndaj situatave që shtojnë stresin kur është e mundur.
- Të organizoni më mirë kohën dhe prioritetet.
- Të gjeni momente gjatë ditës vetëm për veten.
- Të praktikoni ndërgjegjësimin ndaj momentit të tanishëm (mindfulness).
Edhe disa minuta frymëmarrje e qetë mund të ndihmojnë në uljen e aktivizimit të sistemit nervor dhe në rikthimin e një ndjesie kontrolli.
Rëndësia e mbështetjes psikologjike
Ka raste kur përpjekjet individuale nuk mjaftojnë. Nëse stresi vazhdon për një kohë të gjatë, simptomat shtohen ose ndikojnë në punë, marrëdhënie dhe jetën e përditshme, konsultimi me një psikolog është një hap i rëndësishëm.
Psikoterapia ndihmon pacientin të kuptojë burimin e stresit, mënyrën se si mendimet ndikojnë në emocionet dhe sjelljen, si dhe të zhvillojë strategji të shëndetshme për përballimin e situatave të vështira.
Në Studio Psikologjike e Doktoreshë Sonila Hoxha në Tiranë, çdo pacient trajtohet me profesionalizëm, konfidencialitet dhe respekt, duke krijuar një hapësirë të sigurt ku mund të shprehë lirshëm shqetësimet e tij.
Mos i injoroni sinjalet që ju jep trupi
Kur frymëmarrja bëhet sipërfaqësore, mendja nuk ndalet, zemra rreh më shpejt dhe lodhja është e pranishme çdo ditë, organizmi po përpiqet t’ju tregojë se ka nevojë për kujdes.
Nuk është e nevojshme të jeni gjithmonë të fortë, gjithmonë produktivë dhe gjithmonë të gatshëm për gjithçka. Ndonjëherë, ajo që ju nevojitet është të ndaloni për një moment, të dëgjoni veten dhe të pranoni se mirëqenia juaj është po aq e rëndësishme sa çdo përgjegjësi tjetër.
Një hap i vogël sot mund të jetë fillimi i një ndryshimi të madh nesër. Kujdesi për shëndetin mendor nuk është luks, por një investim i domosdoshëm për një jetë më të qetë, më të ekuilibruar dhe më cilësore.
Seanca live & online
Teams: studio.psikologjie
WhatsApp & Viber
