NE GJITHMONË KISHIM TË NJËJTAT DEBATE DHE NUK E KUPTOJA PSE

Në shumë marrëdhënie në çift vjen një moment kur lind ndjesia se i njëjti debat përsëritet vazhdimisht. Ndryshojnë situatat, dita apo arsyeja që e nis konfliktin, por fjalët, akuzat, reagimet emocionale dhe përfundimi duket sikur janë gjithmonë të njëjta.

“Ne gjithmonë kishim të njëjtat debate dhe nuk e kuptoja pse” është një përjetim i zakonshëm për shumë njerëz që përballen me vështirësi në marrëdhënien e tyre. Në pamje të parë, konflikti mund të duket sikur lidhet me një çështje konkrete: komunikimin, paratë, familjen, fëmijët, xhelozinë, përgjegjësitë në shtëpi apo mungesën e vëmendjes. Megjithatë, shpesh pas konfliktit të dukshëm ekzistojnë nevoja emocionale, frikëra, pasiguri dhe plagë të mëparshme që nuk janë shprehur ose kuptuar.

Për këtë arsye, të kuptosh pse një debat përsëritet është një hap i rëndësishëm drejt ndryshimit të dinamikës së marrëdhënies.

Pse çiftet përfundojnë duke zhvilluar të njëjtin debat?

Një konflikt i përsëritur nuk është domosdoshmërisht thjesht një problem që nuk është zgjidhur. Ai mund të jetë pjesë e një modeli komunikimi që është krijuar gradualisht brenda marrëdhënies.

Njëri partner mund të kërkojë më shumë afërsi dhe vëmendje, ndërsa tjetri mund të ndihet i kritikuar dhe të tërhiqet. Tërheqja mund të bëjë që partneri tjetër të kërkojë edhe më shumë komunikim, duke e bërë tjetrin të largohet akoma më shumë. Kështu krijohet një cikël ku të dy reagojnë ndaj sjelljes së njëri-tjetrit, pa arritur të kuptojnë nevojën emocionale që qëndron pas saj.

Në këtë situatë, debati mund të nisë për një çështje të vogël, por shumë shpejt shndërrohet në një përplasje më të madhe.

Në vend të pyetjes “Pse nuk e bëre këtë?”, mund të fshihet nevoja për t’u ndier i rëndësishëm. Pas pyetjes “Pse po më kontrollon?”, mund të ekzistojë frika nga humbja e lirisë ose nga mosbesimi. Pas zemërimit mund të ketë lëndim, pas kritikës mund të ketë pasiguri dhe pas heshtjes mund të fshihet frika se çdo përpjekje për komunikim do të përfundojë në një tjetër konflikt.

Debati i dukshëm dhe problemi emocional

Një nga aspektet e rëndësishme të psikoterapisë është të ndihmojë pacientin të shohë përtej reagimit të menjëhershëm.

Kur një çift debaton, secili person mund të jetë i fokusuar te ajo që partneri “bëri gabim”. Kjo e bën më të vështirë të kuptohet se çfarë po ndodh në nivel emocional.

Për shembull, një konflikt mund të duket sikur ka të bëjë me mungesën e kohës së kaluar së bashku. Por në një nivel më të thellë, njëri partner mund të përjetojë ndjesinë se nuk është prioritet. Një tjetër mund të ndihet i pavlerësuar për përpjekjet që bën çdo ditë.

Kjo është arsyeja pse zgjidhja nuk është gjithmonë të përcaktohet se kush ka të drejtë. Në shumë raste, nevojitet të kuptohet modeli që i çon të dy partnerët në të njëjtin përfundim.

Si shndërrohet konflikti në një rreth vicioz?

Një konflikt i përsëritur mund të funksionojë si një cikël:

Ngjarja → interpretimi → emocioni → reagimi → reagimi i partnerit → përshkallëzimi i konfliktit.

Një situatë konkrete interpretohet në një mënyrë të caktuar. Ky interpretim shkakton një emocion, i cili sjell një reagim. Partneri e percepton këtë reagim dhe përgjigjet në mënyrën e vet. Përgjigjja e tij interpretohet sërish nga partneri tjetër dhe cikli vazhdon.

Me kalimin e kohës, ky model mund të bëhet automatik.

Çifti nuk debaton më vetëm për problemin fillestar. Debati përqendrohet te mënyra se si secili reagon ndaj tjetrit.

Në këtë pikë, edhe një situatë e vogël mund të shkaktojë një reagim të madh emocional.

Rëndësia e menaxhimit të emocioneve

Kur emocionet janë shumë intensive, aftësia për të komunikuar në mënyrë të qartë mund të dobësohet. Zemërimi, ankthi, frika, paniku ose ndjenja e kërcënimit emocional mund ta bëjnë më të vështirë dëgjimin e partnerit.

Për këtë arsye, menaxhimi i emocioneve është një pjesë e rëndësishme e kujdesit për shëndetin mendor.

Të mësosh të dallosh se çfarë po ndjen, pse po e ndjen dhe si po reagon është një aftësi që mund të zhvillohet. Psikoterapia mund të ndihmojë në identifikimin e modeleve të mendimit dhe sjelljes që përsëriten në situata të ndryshme.

Kjo është veçanërisht e rëndësishme kur konfliktet në marrëdhënie shoqërohen me ankth, stres të vazhdueshëm, mendime të tepërta, vështirësi në kontrollin e emocioneve ose shqetësime të tjera psikologjike.

Kur është e nevojshme të kërkohet ndihmë psikologjike?

Jo çdo konflikt në çift është shenjë e një problemi psikologjik. Mosmarrëveshjet janë pjesë e marrëdhënieve njerëzore. Ajo që meriton vëmendje është mënyra se si konfliktet përsëriten dhe ndikimi që kanë në mirëqenien emocionale.

Një konsultë psikologjike mund të jetë e dobishme kur një person:

• përjeton ankth ose stres të vazhdueshëm;
• ka vështirësi në menaxhimin e zemërimit;
• ndihet vazhdimisht i tensionuar në marrëdhënie;
• përjeton mendime të tepërta dhe shqetësime të përsëritura;
• ka vështirësi në komunikim;
• përballet me probleme të vazhdueshme në çift;
• po kalon një periudhë të vështirë personale;
• ka probleme me vetëvlerësimin;
• përjeton simptoma depresive;
• ka përjetuar ankth të fortë ose atak paniku.

Konsulta me psikologun nuk duhet parë vetëm si një zgjidhje për momentet kur situata është bërë e padurueshme. Ajo mund të jetë edhe një mënyrë për të kuptuar më herët modelet emocionale dhe për të zhvilluar mënyra më të shëndetshme të përballimit.

Çfarë mund të ndihmojë psikoterapia?

Psikoterapia krijon një hapësirë profesionale ku pacienti mund të flasë për vështirësitë që po përjeton dhe të punojë për t’i kuptuar ato më thellë.

Në varësi të problematikës, procesi psikoterapeutik mund të fokusohet te identifikimi i mendimeve të përsëritura, përpunimi i emocioneve, menaxhimi i ankthit dhe stresit, zhvillimi i aftësive të komunikimit dhe kuptimi i modeleve të sjelljes.

Qëllimi nuk është thjesht të ndalojë një debat të caktuar. Në shumë raste, qëllimi është të kuptohet se çfarë e ushqen ciklin dhe si mund të krijohen mënyra më funksionale për t’u përballur me emocionet dhe marrëdhëniet.

Psikoterapia mund të jetë pjesë e rëndësishme e kujdesit për shëndetin mendor, sepse vështirësitë psikologjike nuk duhet të përballohen gjithmonë vetëm.

Ekziston ende ideja se një person duhet t’i zgjidhë vetë problemet emocionale. Në realitet, të kërkosh ndihmë profesionale mund të jetë një mënyrë për t’i kushtuar vëmendje shëndetit mendor dhe mirëqenies personale.

Ashtu siç kërkojmë ndihmë profesionale kur kemi një problem fizik, edhe vështirësitë psikologjike meritojnë vëmendje.

Nëse të njëjtat debate përsëriten, nëse ndihesh i bllokuar në një model që nuk arrin ta ndryshosh ose nëse emocionet po ndikojnë në marrëdhëniet dhe jetën e përditshme, një konsultë me psikologun mund të ndihmojë në kuptimin më të mirë të situatës.

Studio Psikologjike e Doktoreshe Sonila Hoxha ofron konsultë psikologjike dhe psikoterapi për problematika të ndryshme të shëndetit mendor dhe jetës së përditshme.

Mbështetja psikologjike mund të jetë e dobishme për pacientët që përballen me ankth, stres, atak paniku, vështirësi në menaxhimin e emocioneve, probleme personale, vështirësi në marrëdhëniet në çift, probleme me fëmijët, çështje të vetëvlerësimit, periudha të vështira jetësore dhe problematika të tjera psikologjike.

Konsultat ofrohen live në Tiranë dhe online, duke mundësuar që pacienti të zgjedhë formatin që i përshtatet më mirë situatës së tij.

Nëse e gjeni veten duke menduar “Pse po bëjmë gjithmonë të njëjtin debat?”, ndoshta pyetja më e rëndësishme nuk është vetëm se për çfarë po debatoni, por çfarë po përpiqet të shprehë secili prej jush përmes atij konflikti.

Të kuptosh modelin është hapi i parë. Të punosh me të mund të jetë fillimi i një ndryshimi më të qëndrueshëm.