KUR DHIMBJA EMOCIONALE BËHET EDHE FIZIKE!
Si ndikon refuzimi, braktisja dhe humbja në trupin tonë?
Dhimbja nuk është gjithmonë e dukshme. Ndonjëherë, ajo nuk shoqërohet me një plagë fizike, por lind nga një ndarje, një refuzim, humbja e një personi të dashur apo ndjesia se dikush po largohet nga jeta jonë. Megjithatë, edhe pse burimi i saj është emocional, pasojat mund të ndihen në të gjithë trupin. Rrahje të shpejta të zemrës, shtrëngim në kraharor, tension muskulor, vështirësi në frymëmarrje apo shqetësime me gjumin janë vetëm disa nga mënyrat përmes të cilave organizmi mund të reagojë ndaj vuajtjes psikologjike.
Në të vërtetë, lidhja midis mendjes dhe trupit është shumë më e ngushtë nga sa mund të mendojmë. Neuroshkenca ka treguar se përvoja të caktuara emocionale, si refuzimi social, përjashtimi dhe humbja, mund të aktivizojnë zona të trurit që marrin pjesë edhe në përpunimin e dhimbjes fizike. Kjo do të thotë se dhimbja emocionale nuk është thjesht një shprehje figurative. Ajo është një përvojë reale, me mekanizma biologjikë dhe psikologjikë.
Pse refuzimi dhe braktisja mund të shkaktojnë dhimbje fizike?
Njeriu është një qenie sociale dhe marrëdhëniet ndërpersonale kanë një rëndësi thelbësore për mirëqenien psikologjike. Ndjenja e përkatësisë, pranimi dhe siguria emocionale janë nevoja të rëndësishme për ekuilibrin tonë.
Kur përjetojmë refuzim, braktisje apo përjashtim, truri mund ta interpretojë këtë situatë si një kërcënim ndaj sigurisë sonë emocionale. Për këtë arsye, reagimi nuk kufizohet vetëm në mendime si: “Pse më ndodhi kjo?”, “Çfarë bëra gabim?” apo “Pse nuk më zgjodhi?”.
Mund të shfaqen edhe reagime fiziologjike, si rritja e tensionit muskulor, aktivizimi i sistemit nervor autonom dhe ndryshimet në ritmin e zemrës.
Për shembull, një person që përjeton një ndarje të vështirë mund të ndiejë një shtrëngim në kraharor, një peshë në stomak apo një lodhje të vazhdueshme. Një tjetër person, pas përjetimit të braktisjes, mund të ketë vështirësi për të fjetur, të përjetojë ankth të vazhdueshëm ose të ndihet vazhdimisht në gjendje alarmi.
Këto reagime nuk nënkuptojnë domosdoshmërisht se ekziston një problem fizik, por as nuk duhet të neglizhohen. Ato tregojnë se përjetimi emocional mund të ndikojë ndjeshëm në funksionimin e organizmit.
Si ndikon vuajtja emocionale në shëndetin psikologjik dhe fizik?
Kur dhimbja emocionale është intensive ose zgjat për një periudhë të gjatë, ajo mund të ndikojë në disa fusha të jetës. Nëse personi nuk arrin ta përpunojë përvojën dhe mbetet i përfshirë vazhdimisht në mendime, frikë dhe pasiguri, shqetësimi mund të bëhet gjithnjë e më i vështirë për t’u menaxhuar.
Disa nga simptomat më të shpeshta që mund të shoqërojnë vuajtjen emocionale janë:
1. Ankthi dhe tensioni i vazhdueshëm
Personi mund të ndihet vazhdimisht i shqetësuar, të ketë frikë nga humbja e marrëdhënieve ose të presë që diçka negative të ndodhë. Mendimet mund të përqendrohen te refuzimi, largimi i personave të dashur apo mundësia e përsëritjes së një përvoje të dhimbshme.
2. Simptomat depresive
Trishtimi i vazhdueshëm, mungesa e motivimit, humbja e interesit për aktivitetet e përditshme dhe ndjenja e boshllëkut emocional mund të jenë shenja të një gjendjeje depresive. Ndonjëherë, personi mund të tërhiqet nga marrëdhëniet shoqërore dhe të ketë vështirësi të gjejë kënaqësi në gjërat që më parë i pëlqenin.
3. Ataket e panikut
Në situata të caktuara, ankthi mund të intensifikohet deri në shfaqjen e një ataku paniku. Ai mund të shoqërohet me rrahje të shpejta të zemrës, djersitje, marramendje, vështirësi në frymëmarrje, dridhje dhe frikë intensive. Për personin që e përjeton, kjo mund të jetë një përvojë shumë shqetësuese.
4. Dhimbjet dhe shqetësimet fizike
Stresi emocional mund të shoqërohet me dhimbje muskulore, tension në qafë dhe shpatulla, dhimbje koke, shqetësime gastrointestinale dhe ndryshime në oreks. Gjithashtu, mund të shfaqen vështirësi për të fjetur ose zgjime të shpeshta gjatë natës.
Është e rëndësishme të theksohet se këto simptoma mund të kenë edhe shkaqe të tjera mjekësore. Prandaj, vlerësimi nga profesionistët e shëndetit është i domosdoshëm për të kuptuar origjinën e tyre.
Pse disa persona e përjetojnë më fort frikën e braktisjes?
Jo të gjithë reagojnë në të njëjtën mënyrë ndaj refuzimit apo humbjes emocionale. Për disa persona, një ndarje mund të jetë një përvojë e dhimbshme, por e përballueshme me kalimin e kohës. Për të tjerë, e njëjta situatë mund të shkaktojë ankth të thellë, pasiguri dhe frikë të vazhdueshme.
Një nga faktorët që mund të ndikojë është mënyra se si janë formuar marrëdhëniet emocionale gjatë fëmijërisë dhe përvojat e mëparshme ndërpersonale.
Personat që kanë përjetuar mungesë sigurie emocionale, refuzim, neglizhencë ose marrëdhënie të paqëndrueshme mund të zhvillojnë një ndjeshmëri më të lartë ndaj shenjave të largimit dhe refuzimit.
Në këto raste, edhe një ndryshim i vogël në sjelljen e një personi të rëndësishëm mund të interpretohet si shenjë braktisjeje. Një përgjigje e vonuar, një distancim emocional apo një konflikt mund të shkaktojnë shqetësim të madh.
Kjo nuk do të thotë se personi është tepër i ndjeshëm apo se po e ekzagjeron situatën. Përkundrazi, mund të jetë duke reaguar në bazë të përvojave emocionale të mëparshme, të cilat ende ndikojnë në mënyrën se si e percepton sigurinë në marrëdhënie.
Si mund të ndihmojë psikoterapia në përballimin e dhimbjes emocionale?
Kur vuajtja emocionale bëhet e vazhdueshme dhe fillon të ndikojë në marrëdhëniet personale, punën, gjumin dhe mirëqenien fizike, kërkimi i ndihmës profesionale është një hap i rëndësishëm.
Pas kryerjes së vlerësimeve mjekësore dhe përjashtimit të shkaqeve organike që mund të shpjegojnë simptomat fizike, konsultimi me një Psikolog Klinik mund të ndihmojë në kuptimin dhe përpunimin e shqetësimit emocional.
Përmes psikoterapisë, pacienti mund të punojë në disa drejtime:
- Përpunimi i humbjes dhe braktisjes: Të kuptojë emocionet që lidhen me përvojat e dhimbshme dhe të krijojë një marrëdhënie më të shëndetshme me të kaluarën.
- Identifikimi i modeleve të mendimit: Të dallojë mendimet negative dhe interpretimet që përforcojnë frikën e refuzimit.
- Menaxhimi i ankthit: Të zhvillojë strategji për të përballuar tensionin emocional dhe reagimet fiziologjike.
- Rindërtimi i sigurisë emocionale: Të forcojë besimin te vetja dhe aftësinë për të krijuar marrëdhënie më të sigurta.
- Vendosja e kufijve personalë: Të kuptojë se si mund të ruajë identitetin dhe mirëqenien e tij emocionale, edhe kur përballet me largimin apo refuzimin nga të tjerët.
Psikoterapia nuk synon të fshijë përvojat e dhimbshme, por të ndihmojë pacientin t’i kuptojë, t’i përpunojë dhe të mos lejojë që ato të përcaktojnë të gjithë jetën e tij.
Të pranosh dhimbjen nuk do të thotë të jesh i dobët
Një nga vështirësitë më të mëdha për personat që përjetojnë dhimbje emocionale është pranimi i asaj që po ndiejnë. Shpesh, ata përpiqen t’i minimizojnë emocionet, t’i fshehin ose ta bindin veten se duhet të jenë më të fortë.
Por të vuash pas një refuzimi, një ndarjeje apo një braktisjeje nuk është dobësi. Është një reagim njerëzor ndaj një përvoje që mund të ketë prekur thellë ndjenjën e sigurisë, përkatësisë dhe vetëvlerësimit.
Nuk mund ta kontrollosh gjithmonë nëse dikush do të qëndrojë apo do të largohet nga jeta jote. Megjithatë, mund të mësosh të mos e lidhësh vlerën tënde personale me zgjedhjet e të tjerëve.
Mund të mësosh të përballosh humbjen pa humbur veten, të krijosh marrëdhënie më të shëndetshme dhe të ndërtosh një ndjenjë sigurie që nuk varet vetëm nga prania apo miratimi i dikujt tjetër.
Kërko ndihmë profesionale në Studio Psikologjike e Doktoreshe Sonila Hoxha në Tiranë
Nëse dhimbja emocionale po ndikon në shëndetin tënd psikologjik dhe fizik, mos e neglizho. Nuk është e nevojshme të presësh derisa shqetësimi të bëhet i papërballueshëm për të kërkuar ndihmë.
Konsulta me Psikologun Klinik mund të jetë hapi i parë drejt kuptimit të emocioneve, menaxhimit të ankthit dhe rikthimit të ekuilibrit psikologjik.
Mbaj mend: dhimbja jote emocionale është reale. Nuk ke pse ta përballosh gjithmonë vetëm dhe nuk ke pse ta konsiderosh vuajtjen si dobësi.
Kujdesu për shëndetin tënd mendor, sepse mirëqenia emocionale është pjesë e pandashme e shëndetit të përgjithshëm.
Rezervo konsultën tënde psikologjike pranë Studio Psikologjike e Doktoreshe Sonila Hoxha në Tiranë. Konsultat ofrohen live dhe online.

