KU SHKON ANKTHI NË TRUP?

Ankthi nuk ndodh vetëm në mendje. Ai mund të ndihet në të gjithë trupin, duke shkaktuar tension muskulor, rrahje të shpejta të zemrës, vështirësi në frymëmarrje, ndjesi shtrëngimi në gjoks, nyje në fyt, shqetësime gastrointestinale dhe një ndjenjë të vazhdueshme alarmi.

Për shumë pacientë, simptomat fizike janë arsyeja e parë që i çon drejt kërkimit të ndihmës. Ata mund të mendojnë se problemi është zemra që rreh fort, frymëmarrja që duket sikur nuk mjafton, qafa që është gjithmonë e tendosur ose shpatullat që nuk arrijnë të relaksohen.

Por trupi shpesh nuk po krijon këto simptoma pa arsye. Ai po komunikon.

Pyetja nuk është vetëm: “Si ta ndaloj ankthin?”, por edhe: “Çfarë po përpiqet të më tregojë trupi im?”

Ankthi në trup, pse shfaqet në forma fizike?

Kur përjetojmë ankth, organizmi aktivizon sistemin e stresit dhe intronon mekanizmat fiziologjikë që lidhen me reagimin “lufto ose ik”. Trupi përgatitet për një kërcënim, edhe kur kërcënimi nuk është fizik dhe nuk ndodhet realisht përpara nesh.

Nëse kjo gjendje përsëritet ose zgjat për një kohë të gjatë, trupi mund të qëndrojë në një nivel të lartë tensioni. Kjo mund të shfaqet përmes simptomave të ndryshme fizike.

Një pacient mund të mos e kuptojë menjëherë lidhjen midis ankthit dhe dhimbjes së qafës, shtrëngimit të nofullës apo tensionit në shpatulla. Megjithatë, këto mund të jenë pjesë e mënyrës se si organizmi reagon ndaj stresit dhe ankthit.

• Nofulla e shtrënguar: një nga vendet ku mblidhet tensioni

A e kapni veten duke shtrënguar dhëmbët gjatë ditës? A zgjoheni në mëngjes me tension ose dhimbje në nofull?

Shtrëngimi i nofullës mund të shoqërohet me stres dhe ankth. Kur trupi qëndron në gatishmëri, muskujt mund të mbahen të kontraktuar edhe pa një vetëdije të drejtpërdrejtë.

Në vend që të përpiqemi vetëm të largojmë simptomën, është e rëndësishme të kuptojmë se çfarë po ndodh në nivel psikologjik. Çfarë po ju mban në tension? Çfarë situate po përpiqeni të përballoni vazhdimisht?

• Shpatullat: vendi ku duket sikur mblidhet gjithçka

Shpatullat janë një tjetër zonë ku tensioni mund të bëhet shumë i dukshëm.

Mund të ndjeni rëndesë, ngurtësi ose dhimbje, veçanërisht pas një dite të ngarkuar. Ndonjëherë trupi duket sikur nuk di më të “ulet” nga gjendja e alarmit.

Kur ankthi bëhet pjesë e përditshmërisë, relaksimi nuk vjen gjithmonë natyrshëm. Pacienti mund ta ketë të vështirë të çlodhet edhe në momentet kur objektivisht nuk ka asnjë rrezik.

• Qafa dhe zona cervikale: kur trupi nuk arrin të çlirohet

Tensioni në qafë është një ankesë e zakonshme te personat që përjetojnë stres dhe ankth.

Një qafë e tendosur çdo mëngjes, ndjesia e rëndesës në kokë ose kontraktimet e përsëritura mund të ndikohen nga tensioni i vazhdueshëm fizik. Qëndrimi për një kohë të gjatë në gjendje gatishmërie mund të ndikojë në mënyrën se si trupi menaxhon tensionin.

Megjithatë, simptomat fizike nuk duhet të interpretohen automatikisht si ankth. Nëse një simptomë është e re, e fortë, e vazhdueshme ose shqetësuese, vlerësimi mjekësor është i rëndësishëm për të përjashtuar shkaqe të tjera.

• Diafragma dhe frymëmarrja: “Nuk po marr dot frymë mjaftueshëm”

Një nga simptomat që mund të trembë më shumë pacientin është gulçimi ose ndjesia se frymëmarrja nuk është e plotë.

Gjatë ankthit, frymëmarrja mund të ndryshojë dhe të bëhet më e shpejtë ose më sipërfaqësore. Kjo mund ta shtojë edhe më shumë ndjesinë e alarmit.

Krijohet kështu një cikël: ndjesia fizike shkakton frikë, frika rrit ankthin dhe ankthi intensifikon ndjesinë fizike.

Prandaj, trajtimi i ankthit nuk ka të bëjë vetëm me “qetësimin” e një simptome. Është e rëndësishme të kuptohet cikli psikologjik që e ushqen atë.

Pse ankthi mund të shoqërohet me tension në pjesën e poshtme të trupit?

Tensioni psikologjik mund të shoqërohet me ndryshime në mënyrën se si e mbajmë trupin, si lëvizim dhe si përjetojmë tensionin muskulor. Disa persona e ndiejnë këtë në pjesën e poshtme të shpinës, në ije ose në zona të tjera të trupit.

Termi “psoas” përdoret shpesh në përmbajtjet online për të shpjeguar lidhjen mes stresit dhe tensionit trupor, por nuk duhet të trajtohet si një shpjegim universal për ankthin. Po kështu, tensioni në dyshemenë pelvike mund të ketë shumë shkaqe dhe kërkon vlerësim të përshtatshëm kur është i vazhdueshëm ose i dhimbshëm.

Kjo është pikërisht arsyeja pse një qasje psikologjike profesionale nuk duhet të reduktojë çdo simptomë fizike në një shkak të vetëm.

Pas ankthit mund të ketë më shumë sesa një periudhë stresi.

Mund të ketë frikëra të mbledhura prej vitesh, mendime automatike që përsëriten vazhdimisht, përvoja të vështira që nuk janë përpunuar, marrëdhënie që shkaktojnë vuajtje emocionale ose një mënyrë jetese që nuk përputhet më me nevojat dhe vlerat personale.

Në disa raste, ankthi shfaqet si reagim ndaj një situate të caktuar. Në raste të tjera, ai bëhet një model i përsëritur që ndikon në marrëdhënie, punë, gjumë dhe cilësinë e jetës.

Prandaj, pyetja më e dobishme nuk është gjithmonë “Si ta kontrolloj ankthin?”, por “Pse po e përjetoj këtë ankth dhe çfarë po më tregon ai?”.

Teknikat e menaxhimit të ankthit mund të jenë të dobishme. Frymëmarrja, relaksimi, aktiviteti fizik, rutina e gjumit dhe mënyra të ndryshme të rregullimit emocional mund të ndihmojnë në uljen e simptomave.

Por kur ankthi përsëritet, është intensiv ose ndikon në jetën e përditshme, vetëm kontrolli i simptomës mund të mos mjaftojë.

Psikoterapia synon të shkojë më thellë: të kuptojë mendimet, emocionet, frikërat, modelet e sjelljes dhe përvojat që mund të lidhen me ankthin. Në këtë proces, pacienti mund të fillojë të kuptojë më mirë reagimet e veta dhe të zhvillojë mënyra më të shëndetshme për t’i përballuar ato.

Qëllimi nuk është të jetoni duke luftuar vazhdimisht me trupin tuaj. Qëllimi është të kuptoni sinjalet e tij dhe të ndërtoni një marrëdhënie më të vetëdijshme me emocionet tuaja.

Kur duhet të kërkoni ndihmë psikologjike për ankthin?

Nëse ankthi është i shpeshtë, nëse simptomat fizike përsëriten, nëse shmangni situata nga frika se do të përjetoni një krizë ankthi ose nëse shqetësimi po ndikon në gjumin, marrëdhëniet dhe jetën e përditshme, konsultimi me një psikolog mund të jetë një hap i rëndësishëm.

Nuk është e nevojshme të prisni që ankthi të bëhet i padurueshëm për të kërkuar ndihmë.

Në Studio Psikologjike e Doktoreshe Sonila Hoxha, puna me pacientët fokusohet në kuptimin e ankthit përtej simptomave të tij, duke eksploruar faktorët emocionalë dhe psikologjikë që mund të qëndrojnë pas tij.

Konsultat psikologjike ofrohen online dhe live në Tiranë, duke krijuar mundësi për të kërkuar ndihmë në një mënyrë të përshtatshme për nevojat e pacientit.

Ankthi mund të ndihet në zemër, në frymëmarrje, në qafë, në shpatulla, në nofull apo në pjesë të tjera të trupit. Por trupi nuk është armiku juaj. Shpesh, simptomat janë një mënyrë komunikimi.

Të dëgjosh ankthin nuk do të thotë t’i dorëzohesh atij. Do të thotë të fillosh të kuptosh se çfarë po ndodh brenda teje.

Dhe pikërisht aty mund të fillojë ndryshimi.

Seanca live & online
Teams: studio.psikologjie
WhatsApp & Viber

info@studiopsikologjie.al

+355692642618