ÇFARË BËNI PËR TË MENAXHUAR ANKTHIN .. QË RRIT ANKTHIN?

Sjelljet që pa e kuptuar e ushqejnë Ankthin

Ankthi është një nga shqetësimet më të zakonshme të shëndetit mendor që prek njerëzit e të gjitha moshave. Shumë persona përpiqen çdo ditë të gjejnë mënyra për ta kontrolluar ose eliminuar ankthin, por shpesh përfundojnë duke përdorur strategji që në vend që ta zvogëlojnë, e përforcojnë atë. Kjo ndodh sepse disa mekanizma që duken si zgjidhje të menjëhershme krijojnë një cikël që e mban ankthin aktiv dhe të pranishëm për një kohë të gjatë.

Në Studio Psikologjike e Doktoreshë Sonila Hoxha në Tiranë, shumë pacientë kërkojnë ndihmë për të kuptuar pse përpjekjet e tyre për të menaxhuar ankthin nuk po japin rezultatet e dëshiruara. E vërteta është se ankthi nuk largohet duke luftuar vazhdimisht kundër tij. Përkundrazi, shpesh ai kërkon një qasje më të ndërgjegjshme, më të balancuar dhe të bazuar në psikoterapi.

-Të mbash veten vazhdimisht të zënë për të mos ndjerë emocionet

Një nga gabimet më të zakonshme është mbajtja e vetes vazhdimisht të angazhuar me punë, aktivitete, rrjete sociale ose detyra të pafundme, vetëm për të mos u përballur me emocionet e pakëndshme.

Shumë njerëz besojnë se nëse nuk ndalen për të menduar, nuk do të ndiejnë ankth. Megjithatë, emocionet nuk zhduken vetëm sepse i injorojmë. Ato vazhdojnë të ekzistojnë në sfond dhe shpesh rikthehen më intensive në momentet kur nuk e presim.

Sa më shumë të përpiqeni të shtypni emocionet tuaja, aq më shumë ato mund të grumbullohen dhe të shfaqen në formën e ankthit, tensionit, lodhjes emocionale ose simptomave fizike. Përballja e shëndetshme me emocionet është një hap i rëndësishëm drejt mirëqenies psikologjike.

-Të flasësh vazhdimisht për Ankthin

Shumë persona mendojnë se duke folur vazhdimisht për ankthin e tyre po e shkarkojnë atë dhe po ndihen më mirë. Megjithëse ndarja e shqetësimeve me njerëzit e besuar mund të jetë e dobishme, fokusimi i vazhdueshëm tek ankthi mund të ketë efekt të kundërt.

Ne ndërtojmë mënyrën se si e perceptojmë realitetin edhe përmes fjalëve që përdorim. Kur ankthi bëhet tema kryesore e mendimeve dhe bisedave tona, ai fiton më shumë hapësirë në mendje.

Kjo nuk do të thotë që duhet të heshtni ose të mos kërkoni ndihmë. Përkundrazi, është e rëndësishme të flisni me një psikolog që mund t’ju ndihmojë të kuptoni mekanizmat e ankthit dhe të zhvilloni strategji efektive për ta menaxhuar atë.

-Përpjekja për të mos menduar mendime negative

Një tjetër kurth i zakonshëm është përpjekja për të larguar me forcë mendimet negative. Shumë njerëz i thonë vetes: “Nuk duhet ta mendoj këtë”, “Duhet të mendoj pozitivisht”, ose “Duhet ta largoj këtë mendim”.

Por psikologjia ka treguar se sa më shumë të përpiqemi të mos mendojmë për diçka, aq më shumë ajo vazhdon të na vijë në mendje. Vetë përpjekja për ta larguar një mendim e mban atë aktiv.

Zgjidhja nuk është zëvendësimi artificial i mendimeve negative me mendime pozitive. Qasja më efektive është ristrukturimi i mënyrës së të menduarit, analizimi i bindjeve, perceptimeve dhe interpretimeve që kemi për situatat reale.

Përmes psikoterapisë, pacientët mësojnë të identifikojnë modelet jofunksionale të mendimit dhe të zhvillojnë perspektiva më realiste dhe më të dobishme.

-Marrja e vendimeve bazuar te Ankthi

Ankthi shpesh ndikon në vendimet që marrim. Njerëzit mund të shmangin një marrëdhënie, një punë të re, një projekt të rëndësishëm ose një ndryshim në jetë sepse kanë frikë se ankthi do të përkeqësohet.

Pyetje si: “Po sikur të shqetësohem më shumë?”, “Po sikur të mos e përballoj?”, ose “Po sikur të më shtohet ankthi?” mund të bëhen faktori kryesor në vendimmarrje.

Kur ankthi vendoset në qendër të zgjedhjeve tona, ai fiton më shumë pushtet mbi jetën tonë. Në vend që vendimet të bazohen tek vlerat, dëshirat dhe objektivat personale, ato fillojnë të drejtohen nga frika.

Një qasje më e shëndetshme është të vendosni veten, nevojat dhe aspiratat tuaja në qendër të jetës, ndërkohë që punoni për të menaxhuar ankthin në mënyrë profesionale.

-Shmangia e situatave që duken të Frikshme

Shmangia është një nga faktorët kryesorë që e mban ankthin gjallë. Kur një person shmang situata që i konsideron kërcënuese ose të pakëndshme, ai përjeton një lehtësim të përkohshëm. Megjithatë, ky lehtësim është afatshkurtër.

Në planin afatgjatë, shmangia i dërgon trurit mesazhin se situata ishte vërtet e rrezikshme dhe se personi nuk ishte në gjendje ta përballonte atë.

Si rezultat, frika rritet, vetëbesimi bie dhe ankthi bëhet edhe më i fortë. Me kalimin e kohës, lista e situatave që shmangen mund të zgjerohet dhe të kufizojë ndjeshëm cilësinë e jetës.

Psikoterapia ndihmon pacientët të përballen gradualisht me situatat që shkaktojnë ankth, duke ndërtuar aftësi të reja përballuese dhe duke rikthyer ndjenjën e kontrollit.

-Kontrollimi i vazhdueshëm i Sinjaleve të Trupit

Shumë persona që vuajnë nga ankthi monitorojnë vazhdimisht trupin e tyre. Ata kontrollojnë rrahjet e zemrës, frymëmarrjen, tensionin muskulor, marramendjen ose çdo ndryshim fizik që mund të interpretohet si shenjë rreziku.

Megjithatë, ky kontroll i vazhdueshëm rrit vëmendjen ndaj ndjesive trupore dhe e bën individin më të ndjeshëm ndaj tyre. Sa më shumë të kontrolloni trupin tuaj, aq më shumë ka gjasa të vini re ndjesi normale fiziologjike dhe t’i interpretoni ato si problematike.

Kjo krijon një cikël ku vëmendja ndaj trupit rrit ankthin, ndërsa ankthi rrit ndjesitë fizike.

Mësimi i një marrëdhënieje më të balancuar me sinjalet e trupit është një element i rëndësishëm i trajtimit psikologjik të ankthit.

Si Ndihmon Psikoterapia në Menaxhimin e Ankthit?

Psikoterapia konsiderohet një nga mënyrat më efektive për trajtimin e ankthit. Ajo nuk fokusohet vetëm në simptomat, por edhe në shkaqet, modelet e mendimit dhe sjelljet që e mbajnë ankthin aktiv.

Përmes procesit terapeutik, pacientët mësojnë të:

• Kuptojnë mekanizmat e ankthit.
• Identifikojnë mendimet jofunksionale.
• Menaxhojnë emocionet në mënyrë më efektive.
• Zhvillojnë strategji të shëndetshme përballuese.
• Përmirësojnë vetëbesimin dhe aftësinë për të përballuar sfidat.
• Reduktojnë shmangien dhe sjelljet që ushqejnë ankthin.

Është e rëndësishme të kuptohet se ankthi nuk është një dobësi dhe as një shenjë paaftësie. Ai është një përvojë njerëzore që mund të menaxhohet dhe trajtohet me ndihmën e duhur profesionale.

Kur Duhet të Kërkoni Ndihmë nga Psikologu?

Nëse ankthi po ndikon në marrëdhëniet tuaja, në punë, në studime ose në cilësinë e jetës së përditshme, është momenti të kërkoni mbështetje profesionale.

Shumë njerëz presin derisa simptomat të bëhen të rënda përpara se të kërkojnë ndihmë. Megjithatë, ndërhyrja e hershme shpesh sjell rezultate më të mira dhe ndihmon në parandalimin e përkeqësimit të problemit.

Në Studio Psikologjike e Doktoreshë Sonila Hoxha në Tiranë, pacientët marrin mbështetje profesionale dhe të personalizuar për të kuptuar dhe trajtuar ankthin në mënyrë efektive. Qëllimi nuk është vetëm reduktimi i simptomave, por ndërtimi i aftësive të qëndrueshme që ndihmojnë në përmirësimin e mirëqenies emocionale dhe cilësisë së jetës.

Ankthi nuk duhet të drejtojë jetën tuaj. Duke trajnuar mendjen, duke kuptuar emocionet dhe duke kërkuar ndihmën e duhur, është e mundur të rifitoni kontrollin dhe të jetoni në përputhje me vlerat dhe dëshirat tuaja.