A ke pasur ndonjëherë frikë nga lumturia?
Frika nga lumturia (Kerofobia)
Lumturia konsiderohet një nga qëllimet më të rëndësishme të jetës njerëzore. Shumica e njerëzve kërkojnë momente gëzimi, qetësie dhe mirëqenieje emocionale. Megjithatë, ekzistojnë persona që përjetojnë një ndjesi krejtësisht të kundërt: sa herë që ndihen të lumtur, ata përfshihen nga frika, ankthi dhe pritshmëria se diçka e keqe do të ndodhë shumë shpejt. Ky fenomen njihet si kerofobi.
Në Studio Psikologjike e Doktoreshë Sonila Hoxha në Tiranë, vërehet shpesh se shumë pacientë nuk e kuptojnë menjëherë se vështirësia për të shijuar momentet pozitive mund të lidhet me një mekanizëm psikologjik të thellë. Ata mund të mendojnë se janë thjesht pesimistë ose tepër të kujdesshëm, ndërsa në realitet mund të jenë duke përjetuar frikën nga lumturia.
Çfarë është kerofobia?
Fjala kerofobi vjen nga gjuha greke dhe do të thotë fjalë për fjalë “frikë nga gëzimi” ose “frikë nga të qenit i lumtur”. Personat që vuajnë nga kjo gjendje nuk kanë frikë nga vetë aktivitetet e këndshme, por nga emocionet pozitive që ato sjellin.
Ata shpesh besojnë se pas çdo momenti lumturie do të vijë një ngjarje negative, një zhgënjim, një humbje apo një ndëshkim emocional. Për këtë arsye, shmangin situatat që mund t’i bëjnë të ndihen mirë, duke menduar se po mbrojnë veten nga vuajtja e ardhshme.
Në shumë raste, kerofobia nuk njihet menjëherë si problem psikologjik, sepse personi mund të duket i qetë, racional ose i rezervuar. Megjithatë, në brendësi ai jeton me një tension të vazhdueshëm dhe me bindjen se lumturia është e përkohshme dhe e rrezikshme.
Si ndikon frika nga lumturia në jetën e përditshme?
Frika nga emocionet pozitive mund të ndikojë në mënyrë të konsiderueshme në cilësinë e jetës së një personi. Kur dikush shmang gëzimin për të mos përjetuar zhgënjim, ai fillon gradualisht të kufizojë përvojat e tij personale, sociale dhe profesionale.
Një person me kerofobi mund të refuzojë ftesa sociale, të shmangë njohjet e reja, të mos festojë sukseset personale ose të mos lejojë veten të shijojë arritjet profesionale. Edhe kur ndodhin gjëra të mira, ai mund të përqendrohet menjëherë tek skenarët negativë.
Kjo sjellje krijon një cikël të vazhdueshëm izolimi emocional. Personi fillon të jetojë me më pak entuziazëm, të krijojë më pak marrëdhënie të afërta dhe të humbasë mundësi të rëndësishme për zhvillim personal.
Me kalimin e kohës, kjo mund të ndikojë në vetëvlerësim, në motivimin për jetën dhe në aftësinë për të ndërtuar marrëdhënie të shëndetshme me të tjerët.
Cilat janë shenjat e kerofobisë?
Kerofobia mund të shfaqet në forma të ndryshme, por disa nga karakteristikat më të zakonshme përfshijnë:
- Frikë ose shqetësim kur përjetohen emocione pozitive.
- Mendime të vazhdueshme se pas lumturisë do të vijë diçka e keqe.
- Vështirësi për të shijuar sukseset personale.
- Tendencë për të shmangur aktivitetet që sjellin kënaqësi.
- Ankth përballë situatave festive ose emocionale.
- Nevojë e tepruar për kontroll.
- Humor i ulët dhe prirje drejt pesimizmit.
- Vështirësi në krijimin e marrëdhënieve të ngushta.
- Izolim social dhe emocional.
Në disa raste, simptomat mund të ngjajnë me ato të ankthit ose depresionit, prandaj është e rëndësishme një vlerësim profesional psikologjik për të kuptuar origjinën e vërtetë të shqetësimit.
Kush është më i prirur të zhvillojë kerofobi?
Personat që përjetojnë kerofobi shpesh kanë tipare të caktuara të personalitetit. Ata mund të jenë më introvertë, më të rezervuar emocionalisht dhe me tendencë për të analizuar vazhdimisht rreziqet e mundshme.
Shpesh këta individë e konsiderojnë entuziazmin si diçka të rrezikshme, sepse kanë frikë se humbasin kontrollin mbi emocionet e tyre. Ata preferojnë rutinën, parashikueshmërinë dhe sigurinë, edhe kur këto kufizojnë mundësitë për të përjetuar kënaqësi dhe lumturi.
Një tjetër karakteristikë e zakonshme është ngurtësia emocionale dhe fizike. Personi mund të duket gjithmonë vigjilent, i tensionuar dhe i gatshëm për të përballuar një problem që në fakt nuk ekziston.
Nga vjen frika nga lumturia?
Psikologjia sugjeron se kerofobia mund të ketë origjinën në përvoja të mëparshme emocionale, veçanërisht gjatë fëmijërisë.
Truri ynë krijon lidhje mes ngjarjeve që ndodhin afër njëra-tjetrës. Nëse një fëmijë përjeton një moment të lumtur dhe menjëherë pas tij ndodh diçka traumatike ose e dhimbshme, ai mund të krijojë pa vetëdije një lidhje midis lumturisë dhe rrezikut.
Për shembull, një fëmijë që po luan me gëzim dhe papritur ndëshkohet ashpër nga një prind, ose që përjeton konflikte të forta familjare menjëherë pas një momenti të këndshëm, mund të fillojë të perceptojë lumturinë si një sinjal paralajmërues.
Me kalimin e viteve, kjo lidhje bëhet automatike. Edhe kur personi është i rritur dhe situata nuk përbën më rrezik real, truri vazhdon të reagojë sikur çdo emocion pozitiv do të pasohet nga një ngjarje negative.
Simptomat fizike të kerofobisë
Ashtu si fobitë e tjera, edhe kerofobia mund të shkaktojë simptoma fizike të dukshme. Kur personi përballet me situata që zgjojnë emocione pozitive, trupi mund të reagojë sikur ndodhet përballë një kërcënimi real.
Disa nga simptomat më të zakonshme janë:
- Palpitacione dhe rrahje të shpejta të zemrës.
- Djersitje e shtuar.
- Frymëmarrje e vështirësuar ose ndjesi mbytjeje.
- Tension muskulor.
- Mendime katastrofike.
- Ndjesi shqetësimi ose alarmi të vazhdueshëm.
- Vështirësi për t’u relaksuar dhe për të shijuar momentin.
Këto reagime e bëjnë edhe më të vështirë për personin të përjetojë kënaqësi, duke forcuar më tej bindjen se lumturia është e rrezikshme.
Si trajtohet kerofobia?
Lajmi i mirë është se kerofobia mund të trajtohet me sukses përmes mbështetjes profesionale psikologjike.
Procesi terapeutik ndihmon pacientin të identifikojë bindjet e tij të pavetëdijshme rreth lumturisë dhe të kuptojë se ato shpesh bazohen në përvoja të së kaluarës dhe jo në realitetin aktual.
Përmes psikoterapisë, pacienti mëson të:
- Njohë mekanizmat që ushqejnë frikën nga lumturia.
- Sfidojë mendimet negative automatike.
- Përpunojë përvojat e vështira emocionale.
- Zhvillojë siguri emocionale.
- Përjetojë gradualisht emocionet pozitive pa frikë.
- Përmirësojë marrëdhëniet sociale dhe familjare.
Ndihma profesionale është veçanërisht e rëndësishme kur kjo gjendje ndikon në jetën personale, në marrëdhëniet apo në performancën profesionale.
Kur duhet të kërkoni ndihmë psikologjike?
Nëse vëreni se e keni të vështirë të gëzoheni, se prisni gjithmonë më të keqen pas një momenti të bukur ose se shmangni situatat që mund t’ju bëjnë të lumtur, mund të jetë e dobishme të konsultoheni me një psikolog.
Sa më herët të identifikohet problemi, aq më e lehtë bëhet ndërhyrja terapeutike. Të jetosh vazhdimisht me frikën se lumturia do të sjellë vuajtje nuk është një mënyrë e shëndetshme jetese dhe nuk duhet të konsiderohet normale.
Në Studio Psikologjike pacientët gjejnë mbështetje profesionale për të kuptuar më mirë emocionet e tyre, për të kapërcyer frikërat që kufizojnë mirëqenien dhe për të ndërtuar një marrëdhënie më të shëndetshme me lumturinë.
Lumturia nuk është një kërcënim. Ajo është një pjesë natyrale e jetës dhe çdo person meriton ta përjetojë pa frikë, pa ndjenjë faji dhe pa pritshmërinë e vazhdueshme se diçka e keqe do të ndodhë.
Seanca live & online
Teams: studio.psikologjie
WhatsApp & Viber
