Ankthi: Mënyra për të Menaxhuar Dhimbjen e Gjoksit

Ankthi është një nga përjetimet emocionale më të zakonshme dhe mund të shfaqet në mënyra të ndryshme, jo vetëm përmes mendimeve dhe shqetësimeve, por edhe përmes simptomave fizike. Një prej tyre mund të jetë dhimbja ose shtrëngimi në gjoks, rrahjet e shpejta të zemrës, vështirësia në frymëmarrje, dridhjet, ndjesia e marramendjes apo tensioni muskulor.

Kur këto simptoma shfaqen, është e natyrshme që pacienti të shqetësohet dhe të mendojë se diçka serioze po ndodh. Kjo frikë mund të rrisë më tej nivelin e ankthit, duke krijuar një cikël ku simptomat fizike ushqejnë mendimet shqetësuese dhe mendimet shqetësuese intensifikojnë simptomat fizike.

Megjithatë, është e rëndësishme të theksohet se dhimbja e gjoksit nuk duhet t’i atribuohet automatikisht ankthit. Në rast të një dhimbjeje të re, të fortë, të pazakontë ose të shoqëruar me vështirësi në frymëmarrje, djersitje, të përziera, marramendje apo dhimbje që përhapet në krah, shpatull, shpinë, qafë ose nofull, duhet kërkuar menjëherë vlerësim mjekësor.

Si mund të shfaqet ankthi në trup?

Emocionet nuk ndodhin vetëm në mendje. Ato lidhen ngushtë me mënyrën se si funksionon trupi. Kur një person përjeton ankth, organizmi mund të aktivizojë një gjendje gatishmërie, e cila shoqërohet me ndryshime fizike.

Një pacient mund të përjetojë:

• shtrëngim ose parehati në gjoks;
• rrahje të shpejta të zemrës;
• frymëmarrje të shpejtë ose sipërfaqësore;
• ndjesi tensioni në muskuj;
• dridhje;
• djersitje;
• ndjesi shpimi gjilpërash në duar;
• një ndjesi nyje në fyt;
• shqetësime në stomak;
• marramendje;
• ndjesi të fortë frike ose rreziku.

Kur pacienti nuk e kupton lidhjen midis ankthit dhe reagimit të trupit, simptomat fizike mund të interpretohen si shenjë e një rreziku të menjëhershëm. Kjo mund të shtojë frikën dhe të përforcojë ankthin.

Çfarë mund të bëni kur ankthi shoqërohet me shqetësim fizik?

Menaxhimi i ankthit nuk nënkupton eliminimin e menjëhershëm të çdo ndjesie të pakëndshme. Qëllimi është të mësoni ta kuptoni reagimin tuaj, ta toleroni dhe ta rregulloni gradualisht.

1. Kontrolloni ritmin e frymëmarrjes

Kur ndjeni se ankthi po rritet, vendosuni në një ambient sa më të qetë dhe përqendrohuni te frymëmarrja.

Mund të provoni rreth 10 frymëmarrje të ngadalta dhe të kontrolluara, pa e detyruar frymën dhe pa u përpjekur të merrni frymë në mënyrë të tepruar. Qëllimi është të krijoni një ritëm më të qetë dhe të largoni vëmendjen nga alarmi që po përjetoni.

Frymëmarrja e kontrolluar mund të përdoret si një teknikë për rregullimin e ankthit, por nuk duhet të konsiderohet si mënyrë për të diagnostikuar shkakun e dhimbjes së gjoksit.

2. Zhvendosni vëmendjen

Kur ankthi rritet, vëmendja mund të përqendrohet plotësisht te simptomat fizike dhe te mendimet shqetësuese. Një mënyrë për ta ndërprerë këtë cikël është të angazhoheni me diçka konkrete.

Mund të flisni me një person të besuar, të dëgjoni muzikë, të lexoni, të shikoni një program televiziv ose të dilni për një shëtitje në natyrë, nëse gjendja fizike e lejon.

Qëllimi nuk është të arratiseni nga emocioni, por t’i jepni trurit mundësinë të largohet përkohësisht nga përqendrimi intensiv te simptomat.

3. Menaxhoni mendimet shqetësuese

Ankthi shpesh shoqërohet me mendime të tipit: “Diçka e keqe po ndodh”, “Nuk do ta përballoj dot” ose “Kjo ndjesi nuk do të mbarojë”.

Në vend që t’i pranoni menjëherë këto mendime si fakte, përpiquni t’i vëzhgoni. Kujtojini vetes se një ndjesi ankthi është e përkohshme dhe se intensiteti i saj mund të ndryshojë.

Mund të përdorni edhe teknika të thjeshta për të rikthyer vëmendjen te momenti aktual, si numërimi i ngadaltë ose përqendrimi te ajo që shihni, dëgjoni dhe ndieni në ambientin ku ndodheni.

Një element i rëndësishëm është të mbani kontakt me realitetin dhe jo vetëm me skenarët që krijohen nga ankthi.

Emocionet nuk duhen shtypur, por kuptuar dhe menaxhuar

Një mbërthim në stomak, një nyje në fyt, shpimi i gjilpërave në duar, zemra që rreh më shpejt apo dridhjet mund të jenë mënyra përmes të cilave emocionet shprehen në trup.

Kur këto ndjesi bëhen të vështira, reagimi i parë mund të jetë dëshira për t’i ndaluar menjëherë: “Mjaft, nuk dua të ndihem kështu”.

Por përpjekja për të eliminuar me çdo kusht një emocion nuk është gjithmonë mënyra më e dobishme për ta menaxhuar atë.

Emocionet kanë funksione të rëndësishme. Ato mund:

• të ndikojnë në motivimin dhe sjelljen tonë;
• të na sinjalizojnë se diçka është e rëndësishme për ne;
• të na tregojnë kur po përjetojmë një situatë të vështirë;
• të komunikojnë gjendjen tonë emocionale te njerëzit e tjerë;
• të na ndihmojnë të përshtatemi me situata dhe rrethana të ndryshme.

Për këtë arsye, në vend që t’i ndajmë emocionet thjesht në “pozitive” dhe “negative”, është më e dobishme të përpiqemi të kuptojmë se çfarë po na sinjalizon secili emocion.

Njohja dhe emërtimi i emocionit është një hap i rëndësishëm drejt rregullimit emocional.

Në vend të një ndjesie të përgjithshme shqetësimi, pacienti mund të përpiqet të identifikojë nëse po përjeton frikë, ankth, trishtim, zemërim, pasiguri, zhgënjim apo një kombinim të disa emocioneve.

Kur emocioni identifikohet, bëhet më e lehtë të kuptohet çfarë e shkakton dhe çfarë nevoje mund të fshihet pas tij.

Menaxhimi emocional nuk do të thotë të mos ndjeni më ankth, trishtim ose zemërim. Do të thotë të zhvilloni aftësinë për t’i përjetuar këto emocione pa lejuar që ato të kontrollojnë të gjithë sjelljen dhe jetën e përditshme.

Kur ankthi bëhet i vështirë për t’u menaxhuar, Drejtoju Psikologut

Ka raste kur ankthi nuk është më një reagim i përkohshëm ndaj një situate, por fillon të ndikojë në marrëdhënie, punë, gjumë, përqendrim dhe cilësinë e jetës.

Nëse frika nga simptomat fizike përsëritet vazhdimisht, nëse pacienti shmang situata të caktuara nga frika e ankthit ose nëse shqetësimi bëhet i vazhdueshëm, konsultimi me një psikolog mund të jetë një hap i rëndësishëm.

Psikoterapia mund ta ndihmojë pacientin të kuptojë mekanizmat që qëndrojnë pas ankthit, të identifikojë modelet e mendimit dhe sjelljes që e përforcojnë atë dhe të zhvillojë mënyra më funksionale për të përballuar emocionet.

Qëllimi nuk është që pacienti të bëhet i pandjeshëm ndaj emocioneve. Përkundrazi, qëllimi është të mësojë t’i njohë, t’i tolerojë dhe t’i menaxhojë në mënyrë më të shëndetshme.

Psikoterapia si hap drejt një ekuilibri më të mirë emocional

Psikoterapia është një proces që mund t’i japë pacientit hapësirën për të folur, për të kuptuar përvojat e tij dhe për të punuar me vështirësitë emocionale në mënyrë të strukturuar.

Ankthi nuk duhet parë si një dobësi personale. Është një përvojë njerëzore që, në rrethana të caktuara, mund të bëhet shumë e vështirë për t’u menaxhuar pa mbështetje profesionale.

Të kërkosh ndihmë psikologjike nuk do të thotë se nuk je i aftë ta përballosh jetën. Përkundrazi, mund të jetë një mënyrë për të kuptuar më mirë veten dhe për të ndërtuar mjete më të përshtatshme për përballimin e vështirësive.

Studio Psikologjike e Doktoreshe Sonila Hoxha në Tiranë ofron një hapësirë profesionale ku pacientët mund të punojnë me vështirësitë emocionale, ankthin dhe sfidat psikologjike që ndikojnë në jetën e përditshme.

Nëse ankthi po bëhet një barrë dhe po ndikon në mënyrën se si mendoni, ndiheni ose veproni, një bisedë me psikologun mund të jetë fillimi i një procesi të ri ku emocionet nuk shtypen, por kuptohen dhe menaxhohen.

Trajno mendjen. Kupto emocionet. Drejto jetën tënde.