Adoleshenca: një lundrim drejt autonomisë dhe një sfidë e përbashkët për prindërit dhe fëmijët
Adoleshenca është një nga fazat më të ndërlikuara dhe më vendimtare të zhvillimit njerëzor. Ajo përfaqëson një periudhë tranzicioni ku fëmija nuk është më fëmijë, por ende nuk është i rritur. Në këtë fazë, detyra kryesore e adoleshentit është të “niset në lundrim”: të largohet gradualisht nga varësia emocionale e fëmijërisë dhe të ndërtojë identitetin e tij personal. Distanca që shpesh i lëndon prindërit nuk është një dështim, por një sukses evolutiv dhe psikologjik.
Në Studio Psikologjike e Doktoreshe Sonila Hoxha në Tiranë, kjo fazë shihet si një proces natyror, por që kërkon kuptim, durim dhe mbështetje profesionale, sidomos kur vështirësitë bëhen të mëdha për familjen.
Ndryshimet e adoleshencës: më shumë se transformim fizik
Kur fëmijët kalojnë pragun e adoleshencës, ndryshimet nuk janë vetëm fizike apo hormonale. Ata fillojnë të vënë në diskutim autoritetin prindëror, rregullat familjare dhe mënyrën se si funksionon bota përreth tyre. Kërkimi për autonomi dhe pavarësi është pjesë thelbësore e këtij zhvillimi.
Për shumë prindër, kjo fazë përjetohet si një humbje: “nuk i njohim më fëmijët tanë”, “nuk na dëgjojnë”, “reagojnë në mënyrë të papritur”. Këto ndjenja janë të zakonshme dhe të kuptueshme. Marrëdhënia ndryshon dhe, bashkë me të, duhet të ndryshojnë edhe mënyrat e komunikimit dhe ndërveprimit.
Distanca emocionale nuk do të thotë braktisje
Një nga keqkuptimet më të shpeshta është ideja se adoleshenti që kërkon distancë po refuzon prindërit. Në realitet, ai po përpiqet të ndërtojë veten. Edhe kur duket se refuzon këshilla apo ndihmë, ndjenja se prindërit janë të pranishëm dhe të gatshëm për ta mbështetur mbetet një element themelor për mirëqenien psikologjike të tij.
Adoleshentët kanë nevojë të ndihen të kuptuar, të respektuar dhe të dëgjuar. Kjo nuk do të thotë të hiqen kufijtë apo të shmanget roli prindëror, por të riformulohet ai në një mënyrë më fleksibël dhe më dialoguese.
Rëndësia e kufijve dhe limiteve
Mbështetja e autonomisë nuk përjashton vendosjen e limiteve. Përkundrazi, kufijtë e qartë dhe të shpjeguar me qetësi janë faktorë mbrojtës për adoleshentët. Ata ndihmojnë në krijimin e një strukture të sigurt brenda së cilës adoleshenti mund të eksperimentojë, të gabojë dhe të mësojë.
Në praktikën klinike të Studio Psikologjike e Doktoreshe Sonila Hoxha, shpesh vihet re se vështirësitë më të mëdha lindin ose nga mungesa e kufijve, ose nga kufij tepër të ngurtë. Qëllimi është gjetja e një ekuilibri, ku prindi mbetet figurë udhëzuese, jo kontrolluese.
Të dëgjuarit aktiv dhe shmangia e kritikës së vazhdueshme
Edhe kur prindërit nuk janë dakord me zgjedhjet apo mendimet e adoleshentit, kritika e vazhdueshme nuk është zgjidhje efektive. Ajo shpesh çon në mbyllje emocionale, konflikt dhe largim. Në vend të kësaj, dëgjimi aktiv, pyetjet e hapura dhe përpjekja për të kuptuar arsyet që qëndrojnë pas sjelljeve janë hapa kyç për ndërtimin e një marrëdhënieje më të shëndetshme.
Adoleshenca është sfiduese edhe për vetë adoleshentët. Ata përballen me presion social, ndryshime emocionale intensive, pasiguri dhe kërkesa të larta akademike apo shoqërore. Roli i të rriturve është të ofrojnë një bazë të sigurt ku adoleshenti mund të mbështetet në momentet e vështira.
Pavarësia dhe ndërvarësia: një rrugë e shëndetshme drejt moshës madhore
Një tjetër aspekt i rëndësishëm është kuptimi se rritja nuk nënkupton shkëputje totale nga prindërit. Edhe pse ekziston një shtytje e fortë drejt pavarësisë, lidhja emocionale me prindërit mbetet thelbësore gjatë gjithë adoleshencës.
Një zhvillim i shëndetshëm nuk çon në izolim, por në ndërvarësi: aftësinë për të qenë autonom, por edhe për të kërkuar ndihmë, për të bashkëpunuar dhe për të ndërtuar marrëdhënie të qëndrueshme. Kjo ndërvarësi ndërtohet mbi besimin, stabilitetin dhe komunikimin e hapur brenda familjes.
Kur prindi ndihet në vështirësi
Është plotësisht normale që një prind të ndihet i lodhur, i pasigurt apo i pafuqishëm përballë sfidave të adoleshencës. Kërkimi i ndihmës profesionale nuk është shenjë dobësie, por përgjegjësie dhe kujdesi ndaj mirëqenies së gjithë familjes.
Në Studio Psikologjike e Doktoreshe Sonila Hoxha në Tiranë, puna me prindërit dhe adoleshentët synon të krijojë hapësira reflektimi, kuptimi dhe rritjeje. Psikoterapia ndihmon pacientët të kuptojnë më mirë dinamikat familjare, të menaxhojnë konfliktet dhe të ndërtojnë marrëdhënie më të shëndetshme dhe më të balancuara.
Adoleshenca është një udhëtim kompleks, plot risi dhe sfida, si për adoleshentin ashtu edhe për prindërit. Distanca, kundërshtimet dhe ndryshimet nuk janë shenja dështimi, por pjesë e natyrshme e procesit të rritjes. Me mbështetjen e duhur, komunikimin e hapur dhe, kur është e nevojshme, ndihmën profesionale, kjo fazë mund të shndërrohet në një mundësi të vlefshme për zhvillim dhe forcim të marrëdhënieve familjare.
Drejtoju Psikologut!
Seanca live & online
Teams: studio.psikologjie
WhatsApp & Viber
